O‘zbekiston – yagona Vatan Bajardi: Ashirova Barno 1-29 guruh



Download 1.31 Mb.
Sana18.10.2019
Hajmi1.31 Mb.

O‘zbekiston – yagona Vatan

Bajardi:Ashirova Barno 1-29 guruh


Vatan tuyg`usi bu Vatanni anglash har bir umr davom etadigan uzluksiz jaroyondir. Biz har gal o`lkamiz bahori, yozi, kuzi va qishiga ro`baro` kelganda, uning tog`-u toshlari, daryo-yu o`rmonlari, bepoyon dalalari, tarixiy obidalari, obod shahar-u qishloqlarini ko`rganda, ko`nglimizda yangi-yangi tuyg`ular paydo bo`ladi.

Shuning uchun inson o`z atrofidagi narsa-hodisalar bilan doim muloqotda bo`ladi. Ana shu muloqot uning tuyg`ularini boyitadi, tasavvurlarini kengaytiradi.



Inson o`z Vatani bilan ham bir umr muloqotda bo`lib yashaydi. Eng quvonchli yoki qayg`uli damlarida ota-onasini eslagani kabi Vatanni ham yodga oladi.Ona yurtining xursandchilik yoki tashvishli kunlari uchun o`zini burchli deb biladi.

Albatta har bir xalq o`zining milliy tarixni boshqa xalqlar tarixdan kam deb bilmaydi. Lekin har bir xalq tarixining qadimiyligi va buyukligini belgilashda uning o`zi tomonidan berilgan baho emas, balki dunyoda umume`tirof etilgan bir qator omillar alohida o`rin tutadi. Bular- o`sha xalq yashayotgan zaminda odamzodning paydo bo`lishi bilan bog`liq eng ko`hna manzilgohlarning mavjudligi; ilk sivilizatsiya, ya`ni madaniy taraqqiyotning paydo bo`lishi bilan bog`liq yodgorliklarning borligi,

  • Albatta har bir xalq o`zining milliy tarixni boshqa xalqlar tarixdan kam deb bilmaydi. Lekin har bir xalq tarixining qadimiyligi va buyukligini belgilashda uning o`zi tomonidan berilgan baho emas, balki dunyoda umume`tirof etilgan bir qator omillar alohida o`rin tutadi. Bular- o`sha xalq yashayotgan zaminda odamzodning paydo bo`lishi bilan bog`liq eng ko`hna manzilgohlarning mavjudligi; ilk sivilizatsiya, ya`ni madaniy taraqqiyotning paydo bo`lishi bilan bog`liq yodgorliklarning borligi,
  • ushbu zaminning milliy davlatchilik va yuksak sivilizatsiya an`analariga boyligi; dunyo tarixida butun bir davrni tashkil etadigan, jahon taraqqiyotiga beqiyos ta`sir ko`rsatgan, nafaqat milliy, balki umumbashariy ahamiyatga ega bo`lgan ulkan voqealar, buyuk shaxslar, noyob osori atiqalar hamda muqaddas ziyoratgohlarning ko`pligi va boshqalar .

Savollar

  • Mustaqillik davrida qanday ma’naviy qadriyatlar tiklangankigini bilasiz ?
  • Yangi jamiyat qurishda qanday imkoniyatlardan foydalanilyapti ?
  • Biz qanday zaminda yashayapmiz ?
  • 1993 – yilning sentabrida Respublika Oliy kengashi sessiyasida neft mahsulatlari haqida qanday fikirlar bildirildi
  • O’zbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasini kim yazgan

Undosh tovushlar tasnifi.

  • Hozirgi o‘zbek adabiy tilida 24 ta undosh tovush bor: b, v, g, d, j (joy so‘zidagi kabi) j (j: jurnal so‘zidagi kabi) z, y, k, l, m, n, ng (tong so‘zidagi kabi) p, r, s, t, f, x, ch, sh, q, g‘, h.Undosh tovushlar un paychalarining harakati (taranglashish) holatiga va og‘iz bo‘shlig‘ining qayerida to‘siqqa uchrashiga, faqat shovqindan iborat bo‘lishi yoki ovozning shovqinidan ustunligiga qarab bir-biridan farqlanadi va shunga ko‘ra quyidagicha tasniflanadi: 1) hosil bo‘lish (artikulyatsiya) o‘rniga ko‘ra; 2) hosil bo‘lish (artikulyatsiya) usuliga ko‘ra; 3) ovoz va shovqinning ishtirokiga ko‘ra; 4) tovush paychalarining ishtirokiga ko‘ra.

Hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra undoshlar uch asosiy guruhga bo‘linadi: 1) lab undoshlari; 2) til undoshlari; 3) bo‘g‘iz undoshi. 1. Lab undoshlari bevosita lablar ishtirokida hosil bo‘ladigan tovushlar bo‘lib, ularga b, p, m, v, f undoshlari kiradi. Bu undoshlarning hosil qilishda lablar bir-biriga jipslashadi. Ba’zilari talaffuzida esa yuqori lab pastki tishlar bilan jipslashadi. Shunga ko‘ra, lab undoshlari, o‘z navbatida, 2 guruhni tashkil etadi: 1) lab-lab undoshlar: b, p, m, v, f (kuyov, pufak so‘zlarida); 2) lab-tish undoshlari: v, f (vazifa, fursat kabi o‘zlashma so‘zlarda uchraydi) . 2. Til undoshlari bevosita til ishtirokida hosil bo‘ladigan tovushlar bo‘lib, ularga quyidagilar kiradi: g, d, j (vijdon so‘zidagi kabi) j, (jo‘ja so‘zidagi kabi) z, y, k, l, n, ng (ong so‘zidagi kabi) r, s, t, x, ch, sh, q, g‘ (jami 18 ta).Bu undoshlar tilning qaysi qismida hosil bo‘lishiga ko‘ra bir-biridan farqlanadi. Masalan d, j, n undoshlari tilning old qismi bilan tish va milklar orasidak, g kabi undoshlar tilning orqa qismi bilan yuqori tanglay o‘rtasida; y undoshi tilning o‘rta qismi bilan yuqori tanglay o‘rtasida hosil bo‘ladi. Shunga ko‘ra, til undoshlari quyidagi 4 guruhga bo‘linadi:

  • Hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra undoshlar uch asosiy guruhga bo‘linadi: 1) lab undoshlari; 2) til undoshlari; 3) bo‘g‘iz undoshi. 1. Lab undoshlari bevosita lablar ishtirokida hosil bo‘ladigan tovushlar bo‘lib, ularga b, p, m, v, f undoshlari kiradi. Bu undoshlarning hosil qilishda lablar bir-biriga jipslashadi. Ba’zilari talaffuzida esa yuqori lab pastki tishlar bilan jipslashadi. Shunga ko‘ra, lab undoshlari, o‘z navbatida, 2 guruhni tashkil etadi: 1) lab-lab undoshlar: b, p, m, v, f (kuyov, pufak so‘zlarida); 2) lab-tish undoshlari: v, f (vazifa, fursat kabi o‘zlashma so‘zlarda uchraydi) . 2. Til undoshlari bevosita til ishtirokida hosil bo‘ladigan tovushlar bo‘lib, ularga quyidagilar kiradi: g, d, j (vijdon so‘zidagi kabi) j, (jo‘ja so‘zidagi kabi) z, y, k, l, n, ng (ong so‘zidagi kabi) r, s, t, x, ch, sh, q, g‘ (jami 18 ta).Bu undoshlar tilning qaysi qismida hosil bo‘lishiga ko‘ra bir-biridan farqlanadi. Masalan d, j, n undoshlari tilning old qismi bilan tish va milklar orasidak, g kabi undoshlar tilning orqa qismi bilan yuqori tanglay o‘rtasida; y undoshi tilning o‘rta qismi bilan yuqori tanglay o‘rtasida hosil bo‘ladi. Shunga ko‘ra, til undoshlari quyidagi 4 guruhga bo‘linadi:
  • 1) til oldi undoshlari: d, j, z, l, n, r, s, t, ch, sh
  • 2) til o‘rta undoshi: y
  • 3) til orqa undoshlari: k, g, ng (jang so‘zidagi kabi)
  • 4) chuqur til orqa undoshlari: q, g‘, x.

O’zbek tilida nachta tovush bor ?

  • O’zbek tilida nachta tovush bor ?
  • а) 30 b ) 29 c) 31
  • Nimalarni talaffuz qilamiz va eshitamiz ?
  • а) tovushlar b ) harflarni c) so’zlarni
  • Tovushlar yozuvda nimalar bilan ifodalanadi ?
  • а) harflari b) tovushlar c) so’zlar
  • O’zbek tilida nechta unli harf bor ?
  • а) 6 ta b) 23 ta c) 8 ta
  • O’zbek tilida nechta undosh tovush bor ?
  • а) 6 ta b) 23 ta c) 8 ta


Do'stlaringiz bilan baham:


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa