O`z mu qoshidagi s. H. Sirojiddinov nomli akademik litsey mavzu: yorug`likning qaytish va sinish qonunlari tekshiridi



Download 44 Kb.
bet1/3
Sana08.01.2020
Hajmi44 Kb.
#32680
  1   2   3
Bog'liq
YORUG`LIKNING QAYTISH VA SINISH QONUNLARI
ona tili 5 uzb, miller indeksi, Документ Microsoft Word (2), kasblar, 18 гурух мустақил иш хисобот, 15 МАВЗУ ОЧИК ДАРС та димоти, Amir Temurning 683yilligi taqdimot, Rameo and juliet the first tragdya of W.Shakespeare, Furye qatori va uning tatbiqlari
O`Z MU QOSHIDAGI S. H. SIROJIDDINOV NOMLI AKADEMIK LITSEY



MAVZU: YORUG`LIKNING QAYTISH VA SINISH QONUNLARI

TEKSHIRIDI: ____________



BAJARDI: Ismoilov Islom

105 - guruh



Toshkent 2008


Reja:


  1. Yorug`likning qaytish qonuni.

  2. Yorug`likning sinish qonuni.

  3. Sinish burchagi.



Yotug`likning qaytish qonuni. Siz kirish suhbatida yorug`lik haqidagi tasavvurlarning rivojlanish tarixi bilan qisqacha tanishdingiz. Yorug`likni inson ko`zi bilan bevosita ko`radimi? Yo`q, biz faqat yorug`lik manbaini hamda yorug`likni qaytargan jismlarnigina ko`ra olamiz. Turli jismlar esa yorug`likni turlicha qaytaradi. Buni ba’zi jismlar yaltirab ko`rinishidan, ba’zilarining xira ko`rinishidan bilishimiz mumkin. Yassi ko`zgular o`ziga tushgan yorug`likni 90% gacha qaytara oladi. Bunday ko`zgularning yuzasidagi g`adir-budirliklar tushgan yorug`lik to`lqin uznligidan kichik bo`lsa, yuzadan qaytgan yorug`lik tushish qonuniga bo`ysinib paralell qaytadi. Agar g`adir-budirliklar o`lchami yorug`lik to`lqin uzunligidan katta bo`lsa, tushgan yorug`lik har tomonga sochilib tarqaladi. Unga diffuz (tarqoq) qaytish deyiladi. Tarqoq qaytish tufayli o`zidan yorug`lik chiqarmaydigan jismlarni ko`ra olamiz. Tarqoq qaytgan nur ko`zni charchatmaydi. Shu sababli, xonalarni yoritishda tarqoq yorug`lik hosil qilish uchun kunduzgi yoritish lampalari va cho`g`lanma yoritish lampalari ustiga silliqlanmagan shishali qapqoq yopiladi.

Ko`zgusimon va tarqoq qaytishni yorug`likning qaytish qonuni orqali tushuntirish mumkin.

Bunda nur tushish nuqtasiga o`tkazilgan perpendikulyar va tushgan nur orasidagi burchak tushish burchagi (α) va perpendikulyar hamda qaytgan nur orasidagi burchak qaytish burchagi (γ) deyiladi.

Optik disk o`rtasifagi yassi ko`zgu qo`yib, unga “nurli ko`rsatkich” (lazer) nurini turli burchak ostida yo`naltirib, yorug`likning qaytish qonunining to`g`ri ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin. Tajribani ko`zgu o`rniga qalin shisha plasina qo`yib davom ettiraylik. Bunda yorug`likning qaytishi bilan birgalikda, bir qismi shisha plastina ichiga o`tganligini ko`rish mumkin.

Yorug`likning sinish qonuni. Yorug`ilikning ikki muhit chegarasidan o`tish davrida o`z yo`nalishini o`zgartirishga yorug`likning sinishi deyiladi.

Bu hodisani kundalik turmushda ko`p uchratgansiz. Yorug`likning sinishi bir muhitdan ikkinchisiga o`tganda tezligining o`zgarishi bilan tushuntiriladi. Bunday sababni birinchi marta XVII asr o`rtalarida Menyan ko`rsatgan.



Yorug`likning old qismidan AB qismini qaraylik. Yorug`lik dastasining A nuqtasi ikki muhit chegarasiga yetib kelganda, B nuqtasi hali yetib bormagan bo`ladi. Ikkinchi muhitga o`tganda A nuatadagi yorug`lik tezligi kamayadi, B nuqtadagi yorug`lik avvalgi katta tezlik bilan harakatini davom ettiradi. Natijada, mashinaning oldingi ikki g`ildiragidan biri tez, ikkinchisi sekin harakat qilganida burilganidek, yurug`lik ham buriladi.

Ikki muhit chegarasiga tushgan, qaytgan va singan nurlar chizmasini qaraylik. Nur tushish nuqtasiga o`tkazilgan perpendikulyar va singan nur orasidagi burchak sinish burchagi (β) deyiladi. Tushish burchagi ortishi bilan, sinish burchagi ham ortadi, lekin nisbatan o`zgarmaydi.

Muhitning vakuumga nisbatan nur sindirish ko`rsatkichini


Download 44 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti