Оқулық Алматы 2005 ббк 74. 00


 Тұлғаның базалық мəдениетін қалыптастыру



Download 1,45 Mb.
Pdf ko'rish
bet112/159
Sana24.02.2022
Hajmi1,45 Mb.
#201131
TuriОқулық
1   ...   108   109   110   111   112   113   114   115   ...   159
Bog'liq
Педагогика Бабаев окулык

14.2. Тұлғаның базалық мəдениетін қалыптастыру 
Соңғы педагогикалық зерттеулерде «тұлғаның базалық мəдениеті» 
түсінігі қабылданған. Адамның іс-əрекеті барысында жүзеге келетін 
білімдер , ептіліктер, дағдылар, ой-өріс, адамгершілік жəне 
эстетикалық даму деңгейі, ортақтасу əдістері мен формалары- бəрі 
қосылып, «тұлғаның базалық мəдениетін» құрайды. 


Тəрбие 
тұлғаның 
аталған 
мəдениетін 
дамытушы 
əрі 
қалыптастырушы бірден бір құрал. Соңғы педагогикалық əдебиеттерде 
тұлғаның базалық мəдениетін түзуге көмектесетін бірнеше жеке 
элементтер аталады: 
- табиғатқа бағытталған құндылықтар (адамгершілік тəрбиесі, тұлға 
сапасы ретінде танылған дұрыс та тұрақты қатынастар жасау); 
- өмір, тіршілікке бағытталған құндылықтар (адам құқын жəне оның 
құндылық мəнін дəріптеу; бақыт, еркіндік, ар-намыс, əділдік-теңдік, 
туысқандық 
жəне 
т.б. 
сынды 
құндылықты 
категорияларды 
қалыптастыру); 
- қоғамға бағытталған құндылықтар (қоғамның құқықтық негізі 
жəне оның саяси құрылымымен танысу; қоғамдағы жеке адам 
проблемасын зерттеу: «Мен» жəне қоғам, отаншылдық тəрбиесі); 
- еңбекке бағытталған құндылықтар (еңбектік дағдыларға үйрету). 
Дəстүрлі 
педагогикада 
тұлғаның 
базалық 
мəдениетін 
қалыптастыруға орай жүргізілетін тəрбиелік іс-əрекеттердің бірқанша 
бағыттары аталады. Ғалымдардың көбі тəрбиелік істердің келесідей 
бағыттарын ұстанады (Б.Лихачев, В.А.Сластенин, М.П.Подласый, т.б.): 
- ғылыми дүниетаным қалыптастыру; 
- азаматтық тəрбие; 
- еңбек тəрбиесі; 
- адамгершілік тəрбиесі; 
- эстетикалық тəрбие; 
- дене тəрбиесі. 
Тəрбиелік істердің кейбір жетекші бағыттарының мазмұнын 
ашайық. 
Ғылыми дүниетаным тəрбиесі. Дүниетаным негізі – əлемді 
түсіну, яғни қоршаған болмыс жөніндегі білімдер тобын меңгеру. Бұл 
білімдер мен ұғымдар ертеңге де, бүгінге де, алыс болашаққа да қатысты. Олардың 
бəрі адамдардың рухани дүниесінің кəусар көзі. Дүниетаным құрамы күнделікті 
өмір барысында, өнерде, əдебиетте, ғылым мен дінде қалыптасатын 
белгілі мұраттар мен шындық бейнелерінде көрінген болмыстық 
қабылдаулардан құралады. 
Дүниетаным 
наным, 
сеніммен 
байланысты. 
Дүниетаным 
көзқарастары адамның ұзақ уақыт айналысқан күрделі ақыл-ес 
жұмыстарының негізінде орнығады. Бұл көзқарастар тұлғаның рухани 
өмірінің тұғырына, оның «Мен» мəніне айналып, өмірлік ұстанымын 
айқындауға негіз болады. 
Дүниетанымның 
қалыптасуы 
кездейсоқ 
жəй, 
тұрмыстық 
тəжірибеден не əрқилы дүниетанымдық ұстанымдар тоғысынан, 
немесе саналы, тұғырлы идеялар, мұраттар мен принциптердің 
теориялық зерт-теулері арқасында болуы мүмкін. 


Адам дүниетанымында əрқашан белгілі уақыт, заман белгілері 
көрініс береді. Əлем жөніндегі бүгінгі ұғым, дүниетаным бүкілдей 
ғылым жетістіктерінің негізінде қаланды. Біздің қазіргі дəуірімізге тəн 
дүниетанымдық көзқарастар: демократия құндылықтары жəне адам 
құқын, оның экономикалық жəне саяси еркіндіктерін, ар-намыс жəне 
дүниетанымдық еркіндікті бүкіл əлем болып қолдап-қуаттау жəне 
қорғау. Күннен күнге білім құндылығы артуда. Қоғам болашағы да осы 
білімге иек артады, стратегиялық əлеуметтік бағдарламалар да көбіне 
білімді негізге алып түзетілетін болды. 
Ғылыми дүниетаным қалыптастырудағы басты мақсат –мына 
күрделі де қайшылықты өмірде адамға өз бетінше дербес іс-əрекет 
жасаудың бағдарын беру. 

Download 1,45 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   108   109   110   111   112   113   114   115   ...   159




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish