O’ta o’tkazuvchanlik



Download 0,59 Mb.
bet1/4
Sana10.07.2022
Hajmi0,59 Mb.
#771380
  1   2   3   4
Bog'liq
O\'ta o\'tkazuvchanlik hodisasi. Kristallarda energetik zonalar. Yarim o\'tkazgichlarning xususiy o\'tkazuvchanligi va aralashmali o\'tkazuvchanligi


O’ta o’tkazuvchanlik

Reja
1. Kattik jismlar tuzilishi.


2. Elektr utkazuvchanlikni zonalar nazariyasi.
3. Yarim o’tkazgichlarni xususiy utkazuvchanligi.
4. Aralashmali yarim o’tkazgichlar.
5. R-tip, n- tip yarim o’tkazgichlarni hosil bo’lishi.
XXI asr fan-texnika taraqqiyotini o’ta o’tkazuvchanlik hodisasisiz tasavvur etish qiyin. Ayni paytda bu hodisa asosida ishlaydigan ko’pgina qurilmalar mavjud bo’lib, ularning narxi balandligiga qaramay, amalga tatbiq etilmoqda. Masalan, juda ixcham, kam energiya sarfiga ega Cere Tom 300 kompyuterli tomograflarning tibbiyot maskanlarida qo’llanilishi, ulkan quvvatli, ammo vazni ancha yengil kema elektrodvigatellari, hech qanday g’ildiraksiz, havoda muallaq turadigan, magnit yostig’ida harakatlanadigan tezyurar poyezdlar shular jumlasidandir.
Kamerling – Onnes (1911, Gollandiya) simobni suyuq geliyda sovitganda uning qarshiligi asta-sekin kamayib, temperaturada nolga tushib qolishini aniqladi (2-rasm). Bu hodisa o’ta o’tkazuvchanlik deb ataladi. O’ta o’tkazuvchanlik dan past temperaturalarda kuzatiladi.

Suyultirilgan geliyning olinishi absolyut nolga yaqin bo’lgan (1/10K) haroratlarda ilmiy tadqiqot ishlarini olib borish uchun imkoniyat yaratdi.


Shuningdek, Onnes tajribani metallarda ham sinab ko’rdi va tadqiqot obyekti sifatida o’sha davrning toza metali hisoblanmish simobdan foydalandi. Simob qarshiligining haroratga bog’lanishi o’rganilayotganda uning elektr qarshiligi harorat 4,2 K (inert geliy gazining suyulish harorati)ga yaqinlashgach to’satdan keskin kamayib ketdi. Hatto bu elektr qarshiligini o’lchash mumkin bo’lmay qoldi. U boshlang’ich qiymatidan milliondan ham ko’proq martaga kamaydi. Demak, simob yangi holatga o’tdi. Bu esa o’ta o’tkazuvchanlik hodisasining kashf etilishi edi.
Aynan maksimal past haroratda metallarning elektr qarshiligi susaytirilishi tufayli hajmi va massasi kichik bo’lgan o’ta o’tkazgichlar juda katta quvvatdagi elektr ishlarini amalga oshirmoqda.

Download 0,59 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish