Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti fizika-matematika fakulteti



Download 0.75 Mb.
Pdf ko'rish
bet48/51
Sana13.05.2020
Hajmi0.75 Mb.
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   51
№ 

Galaktika 

nomi 

K(CaII) 

chiziq 

3933.7  

H(CaII) 

chiziq  

3968.5 



tasma 

4305 

To‘g‘ri 

chiqish 



 



Og‘ish 

burchagi 



 



Foton 

yig‘ish 

uchun  

sek 

ketgan 

vaqt 

Yig‘ilgan 

fotonlar 

soni 

Signal/ 

shovqin 

nisbati

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Uchta chiziqning to‘lqin uzunliklari (

) o‘lchangandan keyin spektral chiziqni 



qizilga  siljishi  hisoblanadi. 




0

  (qo‘zg‘almas  manba,  laboratoriya  manbai)  

va  unga  asosan  galaktikalarning  bir-biridan  uzoqlashish  tezligi 

с



0



 



hisoblanadi. Hisoblash  natijalari    jadvalga  qayd  qilinadi.   Ushbu  jadval hisobotda 

topshiriladi.   

Hisobot uchun o’quvchilarga topshiriq jadvali 

2.2-jadval 



№ 

K(CaII) 

chiziq (



3933.7) 

bo‘yicha 

siljish 



 

H(CaII) 

chiziq   

 (



3968.5) 

bo‘yicha 

siljish 

 



 

G tasma  

 

(



4305) 

bo‘yicha 

siljish 



 

K(CaII) 

chizig‘i 

с



0



 



bo‘yicha 

topilgan 

nuriy tezlik (



)km/s 

 

H(CaII) 

chizig‘i   

с



0



 



bo‘yicha 

topilgan 

nuriy 

tezlik (



)km/s 

 

G tasma 

с



0



 



 

bo‘yicha 

topilgan 

nuriy 

tezlik (



)km/s 

 

ур



 



km/s 

larda 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Ishning  ikkinchi  qismida    «To‘g‘ri  chiqish  –  tezlik»  diagrammasi  tuziladi 

(2.4-rasm).    Diagramma  sektorlardan  iborat  bo‘lib,  ular  bo‘ylab  to‘g‘ri  chiqish 

(RA) lar qo‘yilgan, ya’ni 12

h

, 13


h

, 14


h

 va hokazo. 




 

60 


  

2.4-rasm. CLEA/LSS kompyuter laboratoriya ishining oxirgi sahifalaridan biri. Unda 

o‘lchash va hisoblash natijalariga asoslanib Koinotning katta o‘lchamli tuzilishi tasvirlanadi

  



Radial  yo‘nalishda  esa  galaktika  spektrida  chiziqlarni  qizilga  siljishiga  mos 

keladigan tezlik “z” yoki ikkalasi ham qo‘yiladi. 

Diagrammani    chizish  (“Plot  the  current  File”)ni  yuqorida  ochilgan  fayl 

singari chiziladi va o‘lchash natijalari diagrammada chiqariladi (2.5-rasm). 

 

2.5-Rasm. Koinotning katta o‘lchamli yacheykasimon tuzilishi diagrammasi



 



 

61 


Ushbu  yuqoridagi  2.2-jadvalda  keltirilgan  bog‘lanishlarga  asoslanib, 

osmonning tanlangan  (

q 29


0

 va  


q12


h

-16


h

) qismida galaktikalar joylashishining  

uch o‘lchamli  ((



, r) diagrammasi tuziladi.  

Bu diagrammada Koinotning tanlangan qismida  galaktikalar ma’lum tartibda  

joylashganligi  va  ular    uyasimon    manzara  hosil  qilishligini  o’quvchi  ko‘radi.  

Bunday  manzara  kengayayotgan,    asta-sekin  soviyotgan    Koinotning  rivojlanish 

bosqichlaridan  biriga mos keladi.  

Diagramma qog‘ozga chiqarilib,  hisobotga qo‘shiladi.  

 

 



 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

62 


III BОB.  PЕDАGОGIK TАJRIBА-SINОVNI  

TАSHKIL ETISH  VА O’TKАZISH 

III.1.  Pеdаgоgik tаjribа-sinоv maqsadi va uni tashkil etish 

 

       Pedagogik  tajriba  pedagogik  tadqiqotning  murakkab  va  asosiy 

metodlaridan  biri  hisoblanadi.  Pedagogik  tajriba  kuzatish  bilan  chambarchas 

bog’liq  lekin  u  bilan  cheklanmaydi.  Pedagogik  tajriba  astronomiya  o’qitishda 

o’ziga  xos  jarayon  bo’lib  ko’rilayotgan  sharoitda  pedagogik  hodisalarni  kuzatish 

imkoniyatini  beradi.  Pedagogik  tajribaning  mazmunini  belgilovchi  3  ta  asosiy 

xususiyat  bo’lib      bu  xususiyatlar  bilan  pedagogik  tajriba  pedagogik  tadqiqotning 

boshqa xususiyatlaridan farq qiladi.   

Bular quyidagilar: 

  a)  o’qitish  jarayoniga  tadqiqotning  maqsadi  va  ilgari  surilgan  gipotiezasi 

mos ravishda kerakli o’zgarishlarni kiritish; 

  b)  o’quv  jarayonining    turli  tomonlarini  o’zaro  bog’lanishini  aks  ettiruvchi 

va chuqurroq o’zgaruvchi sharoitlarni hosil qilish;. 

  v) o’quv jarayoni va unga kiritilgan o’zgarish natijalarini hisobga olish. 

  Pedagogik  tajribaning  maqsadi  o’quv  tarbiya  jarayonida  qo’llanilayotgan 

vosita  va  metodlarni  u  yoki  bu  o’quv  materialining  berilgan  hajmini  ko’rsatilgan 

vaqtda o’rganish imkoniyatlarini effektivligini hal etishdan iborat. 

  Pedagogik tajribaning eng tarqalgan shakli nazorat va tajriba  o’tkaziladigan 

sinflarda o’qitish natijalarini taqqoslashdan iboratdir. Bu holda bitta sinf yoki sinf 

guruhlaridan  bittasida  o’qitish  jarayonida  tajriba  o’tkaziladi,  ikkinchi  sinf  yoki 

uning guruhlaridan bittasida bu ish amalga oshirilmaydi.  

  Pedagogik tajriba quyidagi bosqichlarda olib boriladi.  

1. 

Guruhlarni tanlash va ulardagi o’quvchilar sonini tenglashtirish. 



2. 

Bu 


guruhlardagi 

mavjud 


bo’limlarni 

amaliy 


ko’nikma 

va 


malakalarning darajasini aniqlash. 

 

 




 

63 


Pеdаgоgik  tаjribа-sinоvni  o’tkazish  uchun  biz  TTYMI  qoshidagi    Mirobod 

akademik litseyi, Toshkent axborot texnologiyalari kasb-hunar kolleji аstrоnоmiya 

o’quv  fаnini  anlab  oldik.  Tajriba  –  sinovni  boshlashdan  avval  o’quvchilаrning 

аstrоnоmiyagа  qiziqishlаrini  aniqladik  va  uni  oshirish  yo’llarini  izladik.  So’ngrа 

o’quvchilаrning  аstrоnоmiyagа  qiziqishlаrini  оrttirishdа  nаmоyishli  tаjribаlаrgа 

оid  tаyyorlаngаn  didаktik,  tаrqаtmа  mаtеriаllаrni  vа  ulаrning  o’zigа  хоs  jihаtlаri 

hаmdа  ulаrni  o’qitish  mеtоdlаrini  zаmоnаviy  pеdаgоgik  hаmdа  ахbоrоt 

tехnоlоgiyalаridаn  fоydаlаnib,  pеdаgоgik  tаjribа-sinоvdа  sinаb  ko’rish 

mа’qullаndi. Shu bоis bitiruv mаlаkаviy ishidа yoritilgаn mаtеriаllаrni pеdаgоgik 

tаjribаdа sinаb ko’rish bizning tаdqiqоt ishimizning аsоsiy mаqsаdi bo’lib хizmаt 

qildi.   

Pеdаgоgik  tаjribа-sinоv  оlib  bоrish  uchun  tаnlаngаn  tа’lim  muаssаsalari 

аstrоnоmiya  o’qituvchilаrigа  biz  tоmоndаn  tаjribа-sinоv  o’tkаzish  uchun 

tаyyorlаngаn didаktik vа tаrqаtmа mаtеriаllаrning hаmdа dаrslаr ishlаnmаlаrining 

kоmpyutеrdаn chiqаrilgаn mаtnlаrini, o’qituvchilаrgа vа o’quvchilаrgа bеrilаdigаn 

so’rоvnоmа  sаvоllаri,  dаrsdа  qo’llаnmа  sifаtidа  fоydаlаnishi  zаrur  bo’lgаn 

ko’rgаzmаli  qurоllаr,  plаkаtlаr,  jаdvаllаr  tаyyorlаnib,  tizimli  hоldа  o’qituvchi  vа 

o’quvchilаrning ishlаri muntаzаm nаzоrаt qilib bоrildi. hаr bir mаvzuni o’tishdаn 

оldin  o’qituvchi  bilаn  mаzkur  mаvzu  mаzmunini  yoritishdа  qo’prоq  nimаlаrgа 

e’tibоr  bеrish  kеrаkligi  vа  o’tilgаn  mаvzulаrning  qiziqаrli  vа  sаmаrаli  bo’lishi 

uchun  qаndаy  mеtоdlаrni  qo’llаsh  mumkinligi  to’g’risidа  аmаliy  ko’rsаtmа  vа 

mеtоdik tаvsiyalаr bеrib bоrildi.   

Pеdаgоgik  tаjribа-sinоv  o’tkаzish  uchun  tа’lim  muаssаsalari  tаnlаb  оlishdа 

quyidаgilаrgа e’tibоr bеrildi:     

1.  Tаnlаb    оlingаn  tа’lim  muаssаsalari    mening  bitiruv  mаlаkаviy  ishimning 

tаdqiqоtlаr vаzifаsigа mоs kеlishi, bеlgilаngаn sоhаlаrgа yo’nаltirilgаn bo’lishi.  

2. Tа’lim muаssаsalarida аstrоnоmiya dаrslаrining  bo’lishi. 

3. Tаnlаb оlingаn  tа’lim muаssаsalari  pаrаllеl guruhlаrning bo’lishi.   




 

64 


Pеdаgоgik  tаjribа-sinоv  o’tkаzish  оldidаn  аstrоnоmiyadаn  o’tkаzilаdigаn  

texnologiyani  bаjаrish  hаqidа  suhbаt,  kuzаtish,  sаvоl-jаvоb  vа  yozmа-nаzоrаt 

ishlаrining tаhlili shuni tаsdiqlаydiki:     

1.  Tanlangan  tа’lim  muаssаsаlаridа  аstrоnоmiyani  o’qitishda  kompyuter  

texnologiyalaridan qo’llanilmagan.  

2. Аstrоnоmiyadаn  dаrslаr аsоsаn nаzаriy bаyonlаr  аsоsidа оlib bоrilgаn.  

3.    Mаshg’ulоtlаrdа      аmаliy  kuzаtishlаr  o’tkаzish    uchun    аstrоnоmik 

аsbоblаr yеtаrli emаsligi kаbi muаmmоlаrdir.     

Yuqоridа  tаnlаngаn  tа’lim  muаssаsаsidа    tаjribаli  o’qitishni  ilmiy  jihаtdаn 

sinаb  ko’rish  uchun  оlingаn  tаjribа  vа  sinоv  guruhlаrini  shаrtli  rаvishdа 

quyidаgichа bеlgilаdik.  Tа’lim muаssаsalarida juft son - guruhlаr  tаjribа, toq son 

guruhlаr sinоv qilib оlindi.   

Tаjribаli  o’qitishni  o’tkаzish  uchun  biz  tоmоndаn  tаyyorlаngаn  o’quv 

mаtеriаllаridаn fоydаlаnib tаjribаlаr bаjаrildi.   

Pеdаgоgik  tаjribа-sinоvning  birinchi  bоsqichidа  tаyyorlаngаn  tаrqаtmа  vа 

didаktik mаtеriаllаr hаmdа dаrslаr ishlаnmаlаri аmаldа sinаlgаndаn so’ng, kеyingi 

bоsqichi  tаjribа-sinоvlаr  uchun  astronomik  kuzatuv  asboblarini  tushuntirishda  

ishlаnmаlar va dasturiy maxsulotlar yozilgan disklar  o’quvchi vа o’qituvchilаrgа 

tаqdim etildi.            


Download 0.75 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   51




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
o’rta maxsus
davlat pedagogika
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
guruh talabasi
ta’limi vazirligi
nomidagi samarqand
toshkent axborot
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
Toshkent davlat
vazirligi toshkent
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
matematika fakulteti
pedagogika universiteti
таълим вазирлиги
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
махсус таълим
bilan ishlash
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
umumiy o’rta
haqida umumiy
Buxoro davlat
fanining predmeti
fizika matematika
universiteti fizika
malakasini oshirish
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
davlat sharqshunoslik
jizzax davlat