Namangan davlat universiteti fizika-matematika fakulteti amaliy matematika va axborot texnologiyalari



Download 0.68 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/3
Sana27.01.2020
Hajmi0.68 Mb.
  1   2   3

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI 

OLIY VA O`RTA MAHSUS TA`LIM VAZIRLIGI 

NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI 

 

FIZIKA-MATEMATIKA FAKULTETI 

AMALIY MATEMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI 

KAFEDRASI 

 

«KOMPYUTER GRAFIKASI» FANIDAN 

 

 

 

O’ Q U V - U S L U B I Y   

Q O’ L L A N M A 

 

 

 

 

 

 

 

NAMANGAN-2010 YIL



 

Ushbu Mashg’ulotlar matni bakalavriatning 5211200 amaliy san`at yo’nalishida 



ta`lim olayotgan talabalari uchun mo’ljallangan. 

 

Mualliflar:    



 

 

katta o`qituvchi  I.N.Tillaboyev 



o`qituvchi    A.Z.Mahmudоv 

 

Taqrizchilar:                             p.f.n. N. Otaxonov (NamDU) 



                                  

 

dots. A. Imomov (NamDU) 



 

 

Mashg’ulotlar  matni  NamDU  "Amaliy  matematika  va  axborot 



texnologiyalari"  kafedrasining  2010  yil  26  avgust  oyidagi  yig`ilishida 

ma`qullangan. 

Mashg’ulotlar  matni  NamDU  Matematika  fakul'tetining  2010  yil  26 

avgustdagi o’quv uslubiy kengashida nashr uchun tavsiya etilgan.          

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 



MUNDARIJA 



 

1.  1-Mashg’ulot:  Kompyuter grafikasi  fani.  Grafika turlarini aniqlash ……. 



2.  2-Mashg’ulot:  Adobe Photoshop dasturi ……………………………………. 

10 

3.  3-Mashg’ulot.  Adobe Photoshop dasturining ish qurollari. Rasm taxrirlash …… 

19 

4.  4-Mashg’ulot.  Adobe Photoshop dasturning ish qurollari………………….  

24 

5.  5-Mashg’ulot.  Adobe Photoshop dasturining menyusi……………………… 

29  

6.  6-Mashg’ulot.  Matnlar bilan ishlash. ………………………………………… 

31 

7.  7-Mashg’ulot.  Adobe Photoshop dasturida shakllar bilan ishlash…………. 

33 

8.  8-Mashg’ulot. CorelDraw 10 muharririning ishchi oyna elementlari………. 

36 

 

 

 

 

 

 

 



1-MASHG’ULOT:  KOMPYUTER GRAFIKASI  FANI. GRAFIKA 



TURLARINI ANIQLASH. 

  

REJA: 

1. Grafik ob`ektlarni kompyuterda tasvirlash haqida ma`lumot 

2. Kompyuter grafikasi elementlari. Paint grafik muharriri haqida ma`lumot 

3. Paint bosh menyusining bo`limlari 

  

Axborotning  asosiy  qismini  inson  ko`rish  a`zolari  orqali  oladi.  Ko`rgazmali 



axborotning  o`zlashtirilishi  oson  bo`ladi.  Inson  tabiatining  ana  shu  xususiyati 

grafik operatsion tizimlarda ishlatiladi. Ularda axborot grafik ob`ektlar: znachoklar  

(belgilar), oynalar va rasmlar ko`rinishida tasvirlanadi. 

Operatsion  tizimning  barcha  grafik  ob`ektlari,  shuningdek,  boshqa  barcha 

tasvirlar  qandaydir  yo`l  bilan  kompyuterda  xosil  qilinishi  yoki  unga  kiritilishi 

kerak.  Grafik  tasvirlarni  kompyuterga  kiritish  uchun  maxsus  tashqi    (atrof) 

qurilmalari  ishlatiladi.  Eng  ko`p  tarqalgan  qurilma  —  bu  skanerdir.  So`nggi  

paytda  raqamli  fotokameralarning  ham  qo`llanish  ko`lami  kengayib  bormoqda. 

Ularning  oddiy  fotoapparatlardan  farqi  shundaki,  tasvir  kimyoviy  yo`l  bilan 

fotoplyonkaga  tushirilmaydi,  balki  fotokamera  xotirasining  mikrosxemalariga 

yozib  qo`yiladi.  U  yerdan  axborotni  kabel  orqali  kompyuterga  uzatish  mumkin. 

Ayrim raqamli fotoapparatlar ma`lumotlarni fayl sifatida egiluvchan diskka yozib 

qo`yish  imkoniyatiga  ham  ega.  Diskdagi  axborotni  esa  kompyuterga  o`tkazish 

unchalik qiyin emasligini siz yaxshi bilasiz.  

Tasvirni kompyuterga videokameradan ham kiritish mumkin. Videoning ketma-

ketlikdagi  biror  kadrni  tanlashi  va  uni  kompyuterga  kiritishi  tasvirni  ushlab  olish 

deyiladi.  

Kompyuterga  tasvirni  kiritish  uchun  uni  albatta  skanerlash,  rasmga  olish  yoki 

uni  ushlab  olish  shart  emas.  Tasvirni  kompyuterning    o`zida  ham    xosil  qilish 

mumkin.  Buning  uchun  grafik  muxarrirlar  deb  ataluvchi  maxsus  dasturlar  sinfi 

ishlab chiqilgan. 

Axborotni  grafik  shaklda  ishlab  chiqish,  taqdim  etish,  ularga  ishlov  berish, 

shuningdek,  grafik  ob`ektlar  va  fayllarda  bo`lgan  nografik  ob`ektlar  o`rtasida 

bog`lanish o`rnatishni informatikada kompyuter grafikasi deb atash qabul qilingan. 

Kompyuter grafikasi uch turga bo`linadi: rastrli grafika, vektorli grafika va fraktal 

grafika.  Ular  o`rtasidagi  asosiy  farq  nurning  displey  ekrandan  o`tish  usulidan 

iborat.  Eslab  qoluvchi  elektron-nurli  trubka  (ENT)larga  ega  vektorli  qurilmalarda 

nur  berilgan  trayektoriya  bo`ylab  bir  marta  chopib  o`tadi,  uning  izi  esa  ekranda 

keyingi buyruq berilgungacha saqlanib qoladi. Demak, vektorli grafikaning asosiy 

elementi — chiziqdir.  

Vektorli  grafika  bilan  ishlovchi  dasturiy  vositalar  birinchi  navbatda  tasvirlarni 

yaratishga  mo`ljallangan.  Bunday  vositalar  reklama  agentliklarida,  dizaynerlik 

byurolarida va nashriyotlarda qo`llaniladi.  


 

 



Rastrli  qurilmalarda  esa  tasvir  ularni  tashkil  etuvchi  nuqtalar  majmuasidan 

vujudga keladi. Bu  nuqtalar piksellar    (pixels)  deb ataladi.  Rastr  — bu  ekranning 

butun  maydonini  qoplovchi  piksellar  matritsasidir.  Demak,  rastrli  grafikaning 

asosiy elementi nuqtadan iborat. 

Rastrli  grafika  vositalari  bilan  tayyorlangan  tasvirlar  kompyuter  dasturlar 

yordamida  kamdan-kam  xoldagina  yaratiladi.  Ko`pincha  ushbu  maqsadda  rassom 

tayyorlagan  tasvirlar  yoki  rasmlar  skanerlanadi.  Rastrli  tasvirlar  bilan  ishlashga 

mo`ljallangan  ko`pgina  grafik  muxarrirlar  asosan  tasvirlarga  ishlov  berishga 

mo`ljallangan. Internet tizimida ko`proq rastrli tasvirlar qo`llanilmoqda.  

Fraktal  badiiy  kompozitsiyani  yaratish  —  bu  tasvirni  chizish    yoki  jixozlash 

emas, balki uni dasturlashdir, ya`ni bunda tasvirlar formulalar yordamida ko`riladi. 

Fraktal grafika odatda o`yin dasturlarida qo`llaniladi. 

 

 

Kompyuter  ekrani  har  qanday  tasvirni  mayda  nuqtalarning  majmui  sifatida 



aks  ettiradi.  Ekranning  har  bir  shunday  nuqtasi  piksel  deb  ataladi.  Ekrandagi 

tasvirning  biror  qismi  kattalashtirilsa,  piksel  rangli  to`g`ri  to`rtburchak  shakliga 

egaligini  ko`rish  mumkin.  Piksellarning  ekranda  joylashishini  shaxmat  

doskasidagi kataklarning joylashishiga yoki rangli jadvalga o`xshatish mumkin. 

 

Demak, piksellar majmui ekranda tasvirni hosil qiluvchi  jadval (matritsa)ni 



tashkil  etar  ekan.  Monitor  turiga  qarab  matritsa  o`lchamlari  piksellarda  640x480, 

800x600, 1024x768, 1600x1200… kabi bo`lishi mumkin. 

 

Matritsa  o`lchami  ekran  o`lchamiga  bog`liq  bo`lmaydi.  Bir  xil  o`lchamli 



ekranda  matritsa  o`lchami  qancha  katta  bo`lsa,  uni  tashkil  etuvchi  nuqtalarning 

o`lchami  shuncha  kichik  bo`ladi.  Ya`ni,  ekrandagi  tasvirning  sifati  ham  yaxshi 

bo`ladi. 

 

  



Kompyuter grafikasida ekran imkoniyati va tasvir imkoniyati      

          tushunchalarini bir-biridan farqlash lozim. 

 

 



Ekran  imkoniyati  monitor,  videoqurilma  va  operatsion  sistema 

imkoniyatlariga  bog`liq  bo`lib,  piksellarda  o`lchanadi  va  ekranda  to`lig`icha 

joylashadigan tasvir o`lchamini aniqlaydi. 

 

Tasvir  imkoniyati  –  bu  tasvirning  xususiyati  bo`lib,  bird  yum  uzunlikdagi 

kesmada  nechta  nuqta  tasvirlanganligi  (dpi)  bilan  o`lchanadi.  Bu  birlik  grafik 

muharrir yoki skaner yordamida tasvir hosil qilish vaqtida belgilab olinadi. Tasvir 

imkoniyatining  qiymati  tasvir  faylida  saqlanib,  tasvirning  yana  bir  xususiyati  – 

haqiqiy o`lchami bilan bog`liq bo`ladi. 

 

Tasvirning  haqiqiy  o`lchami  piksellarda  yoki  uzunlik  o`lchov  birliklari 

(millimeter,  santimetr,  dyum)da  o`lchanadi.  U  tasvir  hosil  qilish  vaqtida 

belgilanadi va tasvir fayli bilan birga saqlanadi. 

 

Agar  tasvirni  ekranda  ko`rish  kerak  bo`lsa,  uning  o`lchamini  piksellarda 



ifodalash  qulay.  Chunki  bu  holda  tasvir  ekranning  qanday  qismini  egallashini 

aniqlash oson bo`ladi. 



 

 



Agar  tasvirni  qog`ozga  chop  etish  kerak  bo`lsa,  uning  o`lchamini  uzunlik 

o`lchov  birliklarida  ifodalash  qulay.  Chunki  bu  holda  tasvir  qog`ozning  qanday 

qismini egallashini aniqlash oson bo`ladi. 

 

Tasvirning  yana  bir  xususiyati,  unda  qoallanilishi  mumkin  bo`lgan  ranglar 



miqdoridir.  Ya`ni, har  xil  tasvirlar  turli  rang  ko`lamiga  ega  bo`lishi  mumkin:  oq-

qora  shtrixli,  nimrang  (kulrangning  oqdan  qoragacha  asta  o`tib  boruvchi  tuslari) 

indekslangan rangli, to`liq rangli. 

 

Oq-qora  shtrixli  tasvir.  Tasvirning  har  bir  pikseliga  bir  bit  axborot 

ajratiladi.  Ma`lumki,  bir  bit  yordamida  ikki  holatni  kodlash  mumkin:oq  va  qora 

rang. Tasvirning  bunday  turi  Bitmap  deb  ataladi. Bunday  tasvirnng  rang  ko`lami 

bir bit bo`ladi. 

 

Nimrang  tasvir.  Nimrang  (grayscale)  tasvir  pikseli  8  bit  bilan  kodlanadi, 

ya`ni  uning  rang  ko`lami  8  bit.  Tasvirning  har  bir  pikseli  256  xil  qiymat  qabul 

qilishi mumkin. Bu qiymatlar kulrang shkala deyiladi. Bu shkala kulrangning 256 

gradatsiyasiga ega bo`lib, ularning har biri 0 (qora) dan 255 (oq) gacha oraliqdagi 

yorug`lik  qiymati  bilan  ifodalanadi.  Bu  oq-qora  fotosuratni  aniq  tasvirlash  uchun 

etarlidir. 

 

Hozirgi  kunda  tasvirni  16  bitli  kodlash  imkoniga  ega  dasturlar  mavjud 



bo`lib, ular yordamida kulrangning 256 xil emas, balki 65536 xil tusi ishtirok etgan 

tasvirlar  hosil  qilish  mumkin.  Ammo  bunday  tasvirlarni  saqlashda  fayl  hajmi  8 

bitliga nisbatan 2 marta katta bo`ladi. 

 

Indekslangan rangli tasvir.    

Paint grafik muxarriri rastrli tasvirlar bilan ishlashga mo`ljallangan. U quyidagi 

buyruqlar ketma-ketligini bajarish  bilan ishga tushiriladi. 



 

ПУСК->Программы->Стандартные->Paint 

Ayrim xollarda Paint yorlig`i 

 WINDOWS ish stoliga ko`chirilgan bo`ladi. 

Bunday xolda Paint yorlig`i ustida sichqoncha tugmachasini bosish orqali dasturni 

tezda  ishga  tushirish  mumkin.  Shundan  so`ng  ekranda  Paint  dasturining  ishchi 

oynasi  (darchasi) ochiladi  (1.1-rasm). U bir necha soxalardan iborat. 

Oynaning  asosiy  qismini  ish  soxasi  egallaydi.  Uning  chap  yonida  uskunalar 

paneli  joylashgan  (1.2-rasm).  Unda  tasvir  yaratishda  ishlatiladigan  uskunalar 

tugmachalari    (ramziy  belgilari)  joylashtirilgan.  Ayrim  uskunalar  tanlanganda 

panelning pastida ushbu uskunaning xossalarini qo`shimcha sozlash uchun darcha 

paydo bo`ladi. 


 

 



 

1.1-rasm. 

 

1.2-rasm. 

 

Ish  soxasining  pastida  ranglar  palitrasi  joylashgan.  U  rasm  chizishda 



ishlatiladigan ranglar to`plamini o`z ichiga olgan  (1.3-rasm).  

 

       1.3-rasm 



Ranglar  palitrasi  ranglari  o`zgarib  turuvchi  kvadratchalardan  iborat.  Rangni 

o`zgartirish  uchun  sichqoncha    belgisini  tanlangan  rang  ustiga  olib  kelib, 

tugmachasini  bosish  kerak.  Agar  chap  tugmacha  bosilsa  asosiy  rang    (yuqori 

kvadratcha  rangi),  o`ng  tugmacha  bosilsa  fon  rangi    (quyi  kvadratcha  rangi) 

o`zgaradi  (1.3-rasm). 

 


 

 Dastur  oynasining  umumiy  ko`rinishi  bilan  yuqorida  tanishib  chiqqan  edik  



(1.1-rasm). Endi muxarrirning asosiy menyusi  bilan tanishamiz. 

Paint grafik muxarririning meнyusi quyidagi bo`limlardan iborat: 



«Файл»  (Fayl),  «Правка»  (To`g`rilash),  «Вид»  (Ko`rinish),  «Рисунок» 

(Tasvir), «Палитра» (Ranglar), «Справка» (Ma`lumot). 

Menyuninng  dastlabki  ikki  bo`lim  bandlari  WINDOWS-98  amaliy  dasturlari 

uchun umumiy bo`lgan vazifalarni bajaradi.  



«Fayl»    (Fayl)  bo`limi  bandlari  quyidagi  vazifalarni  bajarish  uchun 

mo`ljallangan . 

 

 

 



 

-Yangi tasvir yaratish

-Joriy tasvirni ochish; 

-Tasvirni saqlash; 

-Yangi nom bilan saqlash; 

-Skanerdan yoki kameradan tasvir olish; 

-Tasvirni umumiy ko’rish; 

-Sahifa o’lchamlarini o’rnatish; 

-Tasvirni chop etish; 

 

-Tasvirni jo’natish; 



-tasvirni ishchi stolga o’rnatish; 

-Tasvirni ishchi stol markaziga 

o’rnatish; 

-Oxirgi fayl; 

 

-Fayldan chiqish. 



 

«Правка» (To`g`rilash) bo`limi tasvirlar ustida turli amallar bajaradi. 

 

 



-  Oldingi buyruqni bekor qilish; 

-  Oldingi buyruqni takrorlash; 

 

-  Belgilangan ob’ektni qirqib olish; 



-  Belgilangan ob’ektdan nusha olish; 

-  Belgilangan ob’ektni o’rnatish; 

-  Belgilangan qismni tozalash; 

-  Barcha qismni belgilash. 

 

      -   Faylga nushalash; 



      -   Fayldan tasvir olish. 

 

 



«Вид» (Ko`rinish) bo`limida «Набор инструментов»  (Uskunalar majmuasi), 

«Палитра»  (Ranglar  palitrasi),  «Строка  состояния»  (Holat  satri),  «Панел 

атрибутов  текста»  (Matn  atributlari  paneli)  va  «Посмотрет  рисунок»  

 

(Tasvirni  ekranda  ko`rish)  qismlari  mavjud  bo`lib,ularning  yordamida  turli  



amallarni  bajarish  mumkin.  Masalan,  matn  xarflarini  tanlash  va  o`lchamlarini 

o`zgartirish  uchun  «Панел  атрибутов  текста»    (Matn  atributlari  paneli)ga 

murojaat etiladi  (1.4-rasm).  

 

«Рисунок» (Tasvir) bo`limi ko`magida tasvirni akslantirish, 90°, 180° va 270° 

ga  rasmni  burish  (aylantirish)  va  og`dirish  amallari  bajariladi.  Tasvirning 

o`lchamlari  va  ranglanishi  «Атрибуты»  (Atributlar)  bandi  yordamida  bajariladi 

(6.7-rasm).  

Palitra  bo`limida  tasvirlarning  ranglanishida  qizg`ishlik,  ko`kishlik,  yashillik 

darajasi  va  yorqinligi  belgilanib,  «Добавить  в  набор»  (Tuplamga  qo`shish) 

tugmasi yordamida yaratilgan yangi rang ranglar palitrasi tarkibiga qo`shiladi (6.8-

rasm). 

 

  



  

  

  



  

 


 

10 


2-Mashg’ulot:  Adobe Photoshop dasturi. 

  

REJA: 

1. Bosh oyna elementlari. 

2. Asosiy tushunchalar va iboralar. 

3.  Adobe Photoshop dasturning ish qurollari. Soha tanlash. 

 

 



Bosh oynaning elementlari. 

Demak,  Adobe  Photoshop  CS  dasturini  o’rnatdingiz  va  ruyxatdan  samarali 

o’tib, birinchi marta uni ishga tushirdingiz. Ekranda dasturning asosiy oynasi hosil 

bo’ladi.  Oynaning  markazida  asosiy  ish  bajariladigan  hujjat  o’rni  mavjud  bo’lib, 

unda grafik fayl ishga tushiriladi. 

Ushbu  interfeys  Adobe  ning  barcha  dasturlari  uchun  standart  hisoblanadi  va 

Photoshop  da  interfeysdan  foydalangandan  so’ng  esa,  shu  firmaning  boshqa 

dasturlarini o’rganishda olingan ko’nikmalarni qo’llash mumkin. 

Photoshop  dasturidan  birinchi  marta  foydalanayotgan  bo’lsangiz,  boshqa 

dasturlar  bilan  ham  ishlay  olmaysiz  va  natijada  uni  o’rganish  mushkul  ko’rinadi. 

Aslida  hecham  qiyin  emas  –  balki  bir  necha  vakt  o’tgandan  so’ng  Photoshop 

muhitida ishlashni o’rganib olasiz. 

Dasturning asosiy oyna tarkibini ko’rib o’tamiz. 

  Menyu  satri.  Barcha  ilovalar  uchun  standart  element 

hisoblanadi.  Unda  butun  dunyo  bo’ylab  qabul  qilingan  standartlar 

mavjud bo’lib, Photoshop xam bundan mustasno emas, balki u ham File 

bilan boshlanib Help da tugaydi. 

File  –  Ushbu  menyu  asosan  ishning  boshida  va  so’ngida 

qo’llaniladi,  chunki  uning  ko’pchilik  funktciyalari  fayllarni 

yaratish, yuklash, va xotiraga saqlash bilan bog’liq.. 



Edit  –  bu  menyuda  muharrirlashtirishning  asosiy 

buyruqlari joylashgan. 


 

11 


Image  –  menyusi  esa,  tasvirlar  bilan  ishlash  uchun 

yaratilgan. Uning buyruqlari ko’pgina amallarda qo’llaniladi. 

Layer – qavatlar bilan ishlash. 



Select – rasm qismini ajratish va o’zgartirish. 



Filter – bu menyuda filtrlar ko’rsatilgan bo’lib, bir qancha 

funktciyalarni  bajaruvchi  Photoshop  dasturining  qo’shimcha 

modullaridir. 



View  –interfeysni  sozlashning  turli  ko’rinishi  bo’lib, 

foydalanuvchi o’ziga mos ravishda qo’llaydi. 

Window – Ushbu menyu yordamida ekrandagi uskunalar 

panelini va hujjatlarning joylashuvini o’zgartirish mumkin. 

Help  –  tizim  haqida  ma`lumot  beruvchi  buyruqlar 

to’plami. 

  Uskunalar  paneli.  Dasturning  Ushbu  elementi  boshqa  barcha 

buyruqlarga  nisbatan  ko’pincha  qo’llaniladi.  Unda  uskunalar  joylashgan 

bo’lib,  barcha  asosiy  amallar  ular  yordamida  bajariladi.  Ko’pchilik 

uskunalarda  strelka  belgisi  ko’rsatilganligiga  e`tibor  bering.  Bu  esa  o’z 

navbatida,  uning  tagida  qo’shimcha  uskunalar  paneli  joylashganligini 

bildiradi.  Uni  ochish  uchun  uskuna  tugmasini  sichqoncha  bilan  belgilab 

ma`lum  vaqt  bosib  turish  lozim.  Ushbu  paneldan  Biron  uskuna  tugmasi 

belgilanganda,  asosiy  panelda  hosil  bo’ladi.  Bu  usul  panel  hajmini 

qisqartirish maqsadida bajariladi. 

  Parametrlar  paneli.  Bu  erda  barcha  o’zgartirilishi  mumkin 

bo’lgan uskunalar parametrlari ko’rsatiladi. 

  Panellar.  Kichik  hajmdagi  oyna  bo’lib,  unda  boshqaruv 

elementlari guruhlangan va ular maxsus funktciyalarni bajaradi. 

  O’rnatmalar.  O’zgarmas  holda  ular  uch  ko’rinishda  bo’ladi: 

Browser,  Tool  Presets,  Layer  Comps.  Ular  ko’pincha  qo’llaniladigan 

funktciyalarni  yuklash  uchun  mo’ljallangan.  Lekin  o’rnatma  sifatida 

xoxlagan  panelni  qo’llash  mumkin,  buning  uchun  panelni  o’rnatmalar 

ro’yxatiga ko’chirishning o’zi kifoya. 


 

12 


 

Asosiy tushunchalar va iboralar. 

  Piksel  –  rastrli  (rangli  chizilgan)  ikki  o’lchovli  grafikada 

tasvirni o’lchash birligi. Tasvir tarkibidagi nuqtalar bo’lib, nuqtalar birin-

ketin o’rnatilib butun tasvirni hosil qiladi. 

  Ruxsat  etilgan  qiymat–  bir  birlik  uzunlikda  nuqtalar  soni. 

Tasvirning  asosiy  parametrlaridan  biri  bo’lib,  qanchalik  qiymat 

ko’rsatgichi  yuqori bo’lsa,  shunchalik  tasvir  sifati va fayl  hajmi  oshadi. 

Odatda,  bir  santimetrga  72  piksel  qiymati  o’rtacha  hisoblanadi,  ammo 

haqiqatda  sifatli  natijaga  erishish  uchun,  masalan  poligrafiyada,  qiymat 

sezilarli daraja yuqori bo’lishi lozim. 

  Ranglar  modellari.  RGB  modeli.  Rang  modeli  piksel  rangi 

bilan  aniqlanadi.  Fakat  RGB  modelini  ko’rib  o’tamiz  –  chunki,  hozirgi 

kunda  eng  ommabop  va  qulay  bo’lib,  asosan  rangni  monitorga  uzatish 

uchun mo’ljallangan. Agar uni soddaroq izohlasak, har bir piksel uch xil 

rangdan tarkib topgan: Red, Green, Blue. Barcha qo’llaniladigan ranglar 

majmuasi  har  bir  kanal  yorqinlik  darajasiga  ega  bo’lganligi  sabab  hosil 

qilinadi.  Ular  0  dan  255.0  gacha  mavjud  bo’lib–  eng  minimal  yorqinlik 

Ushbu  rangning  pikselda  bo’lmasligi  bilan  izohlanadi,  eng  maksimali  - 

255.  Ya`ni  R0G0B0  ko’rinishda  izohlangan  piksel  qora  rangni, 

R255G255B255 – esa oppoq rangni bildiradi. 

  Qavat.  Photoshop  dasturi  turli  qavatlar  bilan  ishlashga  imkon 

beradi.  Kompyuter  grafikasida  qavat  tushunchasi  nimani  anglatishini 

bilsangiz,  u  holda  bir  nechta  yupqa  shisha  qoplamalarida  chizilgan  turli 

ob`ektlarni  ko’z  oldingizga  keltiring.  Agar  ularni  bir-biri  ustiga 

joylashtirsak yangi tasvir hosil kilinadi. Ko’p qavatli rasm xam xuddi shu 

usulda  yaratiladi.  Qavatlar  yuztagacha  bo’lishi  mumkin,  ammo  odatda 

buncha  ko’p  qo’llanilmaydi.  Biroq,  odatda  10-15  qavatdan  iborat  tasvir 

hosil kilinadi. 

  Ajratish.  Ajratilgan  qism  bilan  ishlash–  bu  Photoshop  da 

ishlashning  muhim  amali  bo’lib,  uning  yordamida  ko’p  imkoniyatlar 



 

13 


yaratiladi.  Ajratilgan  qism  –  bu  muharrirlashtiriluvchi  sohani 

foydalanuvchi  ko’rsatadi.  Ajratilgan  qism  «harakatlanuvchi  chumolilar» 

ko’rinishda ko’rsatiladi, ya`ni harakatlanuvchi uzuq-uzuq chiziqlar bilan 

belgilanadi. 

  Qo’shimcha  kanal,  yoki  alfa-kanal,  ranglar  kanaliga  bog’liq 

bo’lmasdan,  xaqiqiy  ajratish  shaklidir  (aniqrogi,  uni  ko’rsatish  va 

saqlash),  unda  ajratilgan  piksellar  oq  rangda,  qora  rangda  esa  – 

ajratilmagan, qo’lrangda – qisman ajratilgan piksellar ko’rsatiladi. Ammo 

dastur darajasida barcha belgilanishlar alfa –kanal hisoblanadi. 

  Piksellarni o’rnatish rejimi. Barcha uskuna bilan ishlash amali 

– bu mavjud piksellar ustiga yangilarini o’rnatish funktciyasini bildiradi. 

Oddiy  rejimda  mavjud  piksel  yangisi  bilan  o’zgartiriladi.  Biroq  boshqa 

variantlar xam mavjud bo’lishi mumkin. 

 

Adobe  PhotoShop  dasturni  ishga  tushirish  uchun  Windows  ning



asosiy  menyu  tugmasini  bosamiz,  uning  ichidan  Programmы  bo’limini  tanlaymiz 

va  Adobe  nomli  guruhdan  Adobe  PhotoShop  nomli  buyruqni  tanlaymiz.  Natijada 

quyidagi oyna hosil qilinadi: 

 

 



Ushbu oynaning yuqorisida menyu satri  joylashgan. U quyidagi qismlardan 

iborat:  Fayl  (File),  Pravka  (Edit),  Risunok  (Image),  Sloy  (Layer),  Vыdelenie 



 

14 


Download 0.68 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
guruh talabasi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika universiteti
matematika fakulteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
bilan ishlash
махсус таълим
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
fanining predmeti
Buxoro davlat
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
tabiiy fanlar