Milliy mustamlaka zulmining kuchayishi oqibatida xalq norozilik harakati



Download 106 Kb.
bet3/6
Sana03.06.2022
Hajmi106 Kb.
#632920
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
MILLIY MUSTAMLAKA ZULMINING KUCHAYISHI OQIBATIDA XALQ NOROZILIK HARAKATI

Andijon qo’zg’oloni.
Turkistonda ko’tarilgan ozodlik harakatining eng yirigi
1898 yilgi Andijon qo’zg’olonidir.Qo’zg’olonga Andijon yaqinidagi Mingtepaqishlog’ida yashovchi Muhammadali eshon boshchilik qildi.U otasining kasbini olib dukyasardi, shuning uchun uni Dukchi eshon deb atashardi.Muhammadali Buxoroda o’qidiMakkaga hajga boradi, Farg’ona viloyatidagi Sultonxon To’ra eshon xizmatida bo’ladi.Uning vafotidan keyin o’zi Eshon bo’ladi.Uning maqsadi rus hukmronligidan qutilish,Farg’onada o’z kishisini xon qilib ko’tarish edi.Uning atrofida kambag’allar to’planabordi, bog’lar yaratdi, suvsiz erlarga suv chiqardi. Muhammadali eshon o’z muridlaribilan kengashib, mustamlakachilarga qarshi Andijon, Marg’ilon va O’shda joylashganharbiy lagerlarga hujum qilish rejasini tuzadi.1898 yil 17 may kuni Muhammadali eshon xaloyiqni qo’zg’olonga da’vatqiladi. Shu kuni xufton paytida har kim qo’liga tushgan narsani olib Andijonshahariga jo’nadilar. Eshon boshliq qo’zg’olonchilar Qo’tchi qishlog’igakirishganda yana 200 kishi qo’shilgan. Qoraqo’rg’on va Oqchidan o’tib Qo’yligayaqinlashganida ularga mingboshi G’oyibnazar o’z yigitlari bilan qo’shiladi.Qo’zg’olonchilar Andijonga yaqinlashganlarida ularga boy savdogar Aliboyqurollangan 190 yigiti bilan qo’shiladi.Qo’zg’olonchilar soni 2000 kishiga etadi.
Qo’zg’olonchilar Andijondagi mustamlakachilarning harbiy garnizoniga bostirib
kiradi va kazarmaning piramidalarida turgan 30 ga yaqin miltiqni o’lja qilib olib, birinchiqatordagi soldatlar ustiga tashlanishadi. Ularga ichkaridagi soldatlar qarshilikko’rsatadilar.Chorak soat davom etgan otishmadan so’ng qo’zg’olonchilar to’rt o’lgansheriklarini tashlab chekinadilar.Harbiy garnizondagilardan 22 kishi o’ldiriladi, 24 tasiyarador bo’ladi.Andijonda, ayniqsa rossiyaliklar yashaydigan yangi shaharda mustamlakachiamaldorlardan tortib to oddiy fuqarogacha vahimaga tushib, uylariga bekingan va musulmonlar yalpi hujumini kutgan. Hatto tumanboshi polkovnik Koishevskiy ham
ko’chaga chiqishdan qo’rqib uyida bekinib yotadi. Eski shahar oqsoqoli Xolbahodirmingboshi uning oldiga kelganidagina u voqeaning tinch tugaganini bilgan va darholaskar chaqiradi. Ular yangi shahardan boshlab ko’ziga ko’ringan musulmonlarni otadi. Buvoqealardan mutlaqo bexabar, ertalab ishlashga chiqqan minglab dehqonlar vahunarmandlar mustamlakachilar o’qidan nobud bo’lishadi. Harbiy qo’shinlar shaharnio’rab olib, qo’zg’olonni harbiy kuch bilan shafqatsizlarcha bostiradi.Mustamlakachilar Muhammadali eshonni tutish uchun Mingtepaga yurdilar,yo’lda duch kelgan kishini otib o’ldirib Mingtepaga bostirib kirdilar, uch soatcha otishmava tintuv o’tkazdilar. Nihoyat, eshon Arslonbob yaqinidagi Toshko’prikda qo’lgatushirildi. Eshon va uning muridlari, tanish-bilishlari, maslakdoshlariga nisbatan dahshatliqatag’on uyushtirildi. 1898 yil 12 iyunda Muhamadali eshon va uning yaqinmaslakdoshlaridan 5 nafari osib o’ldirildi, yuzlab kishilar qamoq jazosiga hukm etildi, 18kishi Sibirga surgun qilindi.Dukchi eshon qo’zg’oloni izsiz ketmadi. Butun Farg’ona vodiysida
mustamlakachilarga qarshi harakat davom etdi. Yakkatut, Namangan, Beshariq,
Marg’ilon va boshqa tuman va qishloqlarda bosqinchilarga qarshi harakatlar bo’ldi. 1898yilgi qo’zg’olon chorizmga qattiq zarba berdi, uning negizlarini titratdi.Qo’zg’olonchilarVatan ozodligi uchun kurash tarixi sahifalaridan munosib o’rin egalladilar.

Download 106 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish