Mavzu: тermodinamika 1-qonuni termodinamikaning birinchi qonuni nima?



Download 57,24 Kb.
bet5/8
Sana01.06.2022
Hajmi57,24 Kb.
#625059
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
shaxboz

Bu yerdagi har bir had (\Delta U, Q, WΔU,Q,Wdelta, U, comma, Q, comma, W) nimani bildiradi?
Hech qanday misol termodinamikaning birinchi qonunini qoʻzgʻaluvchan porshen ostiga qamalgan gaz (masalan, havo yoki geliy) misolida tushuntira olmaydi. Porshen vertikal harakatlanib, gazning siqilishi yoki kengayishiga imkoniyat beradi (lekin birorta ham gaz molekulasi idishni tark etmaydi).

Porshen ostiga qamalgan gaz molekulalari “sistema”ni tashkil qiladi. Bu gaz molekulalari kinetik energiyaga ega. 
[Gaz molekulasi potensial energiyaga egami?]
Sistemaning ichki energiyasi UUU sistemani tashkil etuvchi barcha molekulalarning individual kinetik energiyalari yigʻindisiga teng. Shunday qilib, agar gaz temperaturasi TTT ortsa, gaz molekulalari harakati tezlashadi va gazning ichki energiyasi UUU ortadi (bu esa \Delta UΔUdelta, U musbat ishorali boʻlishini bildiradi). Xuddi shunga oʻxshab, gaz temperaturasi TTT kamaysa, gaz molekulalari harakati sekinlashadi va gazning ichki energiyasi UUU kamayadi (bu esa \Delta UΔUdelta, U manfiy ishorali boʻlishini bildiradi).
Gaz molekulalarining tezligi oshganda ichki energiya UUU va harorat TTT ham oshishini esdan chiqarmaslik juda muhimdir, chunki ular bir xil narsani, yaʼni sistemada qancha energiya borligini oʻlchashning ikki xil usulidir. Harorat va ichki energiya toʻgʻri proporsional T \propto UTUT, \propto, U ekani bois agar ichki energiya ikki marta ortsa, harorat ham ikki marta ortadi. Xuddi shunga oʻxshab, agar harorat oʻzgarmasa, ichki energiya ham oʻzgarmaydi.
Gazning ichki energiyasi UUU ni (shuningdek, uning haroratini) oshirish usullaridan biri bu gazga QQQ issiqlik miqdorini uzatishdir. Biz buni konteynerni olov ustiga qoʻyish yoki qaynoq suvga botirish orqali amalga oshirishimiz mumkin. Keyin issiqlik miqdori yuqori haroratli muhitdan idishning devorlari orqali gazga oʻtadi, bu esa gaz molekulalarining tezroq harakatlanishiga olib keladi. Agar gaz tashqi muhitdan issiqlik qabul qilsa, QQQ musbat son boʻladi. Aksincha, gazdan issiqlik chiqarish orqali gazning ichki energiyasini kamaytirishimiz ham mumkin. Buni konteynerni muzli xonaga qoʻyish orqali amalga oshirishimiz mumkin. Agar gaz tashqi muhitga issiqlik chiqarsa, QQQ manfiy son boʻladi. QQQ issiqlik miqdorining holatlar boʻyicha ishorasi quyidagi jadvalda keltirilgan.

Porshen harakatlanishi mumkinligi sababli porshen pastga siljishi va gazni siqish orqali gaz ustida ish bajarishi mumkin. Pastga qarab harakatlanadigan porshenning gaz molekulalari bilan toʻqnashishi gaz molekulalarining tezroq harakatlanishiga olib keladi va bu umumiy ichki energiyani oshiradi. Agar gaz siqilgan boʻlsa, W_\text{gaz ustida}Wgaz ustida​W, start subscript, start text, g, a, z, space, u, s, t, i, d, a, end text, end subscript gaz ustida bajarilgan ish musbat son boʻladi. Aksincha, agar gaz kengayib, porshenni yuqoriga itarsa, bunda gaz ish bajaradi. Gaz molekulalarining yuqoriga koʻtariladigan porshen bilan toʻqnashishi gaz molekulalarining sekinlashishiga olib keladi va bu gazning ichki energiyasini kamaytiradi. Agar gaz kengaygan boʻlsa, gaz ustida bajarilgan ish W_\text{gaz ustida}Wgaz ustida​W, start subscript, start text, g, a, z, space, u, s, t, i, d, a, end text, end subscript manfiy boʻladi. WWW ishning holatlar boʻyicha ishorasi quyidagi jadvalda keltirilgan.

Quyidagi jadvalda har bir holat uchun \Delta U, Q, WΔU,Q,Wdelta, U, comma, Q, comma, W ning ishorasi keltirilgan.


Download 57,24 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish