Mavzu: Tarixiy jarayonda jamiyatning madaniy va ma’naviy qadriyatlari. Jamiyat va tarix falsafasi


Tarix falsafasining tuzilishi va funksiyalari



Download 128 Kb.
bet3/10
Sana14.07.2022
Hajmi128 Kb.
#800344
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
iMuULOUcvplEcJeXOdmyJaEoLhRexBM37fJ46LpQ (2)

Tarix falsafasining tuzilishi va funksiyalari.

Tarix falsafasi falsafaning tarkibiy qismi hisoblanadi. Tarix falsafasining predmeti - tarixiy jarayon va tarixiy bilishni talqin qilish, ularning mazmunini yoritib berishdan iborat. Tarix falsafasi tuzilishi:


Tarix falsafasi ontologiyasi – bu tarix falsafasining tarixiy borliq muammolari, chunonchi: tarixning mazmuni va yo‘nalishi, ijtimoiy taraqqiyot, ijtimoiy determinizm, yagona tarixiy makonning vujudga kelishi, jahon tarixining yagonaligi asoslarini, insonning koinotdagi o‘rnini aniqlash, tarixiy vaqt masalasi va hokazolarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi tarkibiy qismi.
Tarix falsafasi gnoseologiyasi - asosiy e'tiborni tarixiy bilish muammolariga, tarixiy faktlar va voqyealarni o‘rganish, tahlil qilish va tushuntirish, tarixiy bilimning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash, shuningdek tarixiy bilishda haqiqatning tagiga yetishga qaratadi.
Tarix falsafasi antropologiyasi - insonning tarixiy jarayondagi o‘rnini, bu jarayonda tarix sub'ektlarining rolini aniqlaydi va «Tarixni kim harakatga keltiradi?», degan savolga javob beradi.
Tarix falsafasining quidagi funksiyalari bo‘lib, ular, dunyoqarashga doir funksiyasi, metodologik funksiyasi, nazariy funksiyasi, prognostik funksiyasidir.
Tarixiy jarayon mantig‘i va yo‘nalishini tushuntirishga nisbatan ikki asosiy yondashuv: formatsion va sivilizatsion yondashuvlar mavjud.
Formatsion yondashuv tarixni monistik, universalistik tushunishga asoslanadi. U jahon tarixini ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyalar oldinma-ketin almashuvidan iborat yagona, chiziqli tabiiy-tarixiy jarayon sifatida talqin qiladi.
Fоrmatsiоn taraqqiyot – ijtimоiy – iqtisоdiy fоrmatsiyalar taraqqiyoti.

  • qadimgi davr – quldоrlik

  • o`rta asrlar – feоdalizm

  • yangi zamоn – kapitalizm

  • eng yangi davr – sоtsializm va kоmmunizm.

Tarix falsafasini tushunishga nisbatan sivilizatsion yondashuv XIX-XX asrlarda vujudga kelgan. U asosan ko‘p sonli madaniyatlar va sivilizatsiyalar mavjudligi, ularning lokalligi va har xilligi haqidagi g‘oyani ilgari surishi bilan tavsiflanadi. Bu yerda ijtimoiy taraqqiyotning qat'iy bir chiziqli sxemasi rad etiladi.
Madaniyatga ijtimоiy hоdisa sifatida, uning хususiyatini оchib ko‘rsatgan hоlda unga ta’rif berish maqsadga muvоfiq. Keng ma’nоda, madaniyat deganda insоn tоmоnidan yaratilgan barcha narsalar tushuniladi. Dastlab, “madaniyat” tushunchasi asоsan insоnning tabiatga bo‘lgan ta’sirini aniqlash uchun, tabiat kuchlarini o‘zlashtirishni ifоdalaydigan yutuqlarni tasniflash uchun qo‘llanilgan.

Download 128 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish