Mavzu: tadbiqiy sport psixologiyasining rivojlanish bosqichlari. Topshirdi: raximov bobur qabul qildi


Sport faoliyatini insonparvarlashtirish maqsadida psixologik muhit va shart-sharoitlarni vujudga keltirish



Download 139,5 Kb.
bet5/11
Sana29.12.2021
Hajmi139,5 Kb.
#76953
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Bog'liq
Bobur Kurs ishi Tad.Sport ps.si
олимпийские игры, 38936717.a4, Rezyume yozish qoidalari Sahar Ijtimoiy Tadbirkorlik Onlayn Maktabi, avesto-tarixiy manba sifatida , avesto-tarixiy manba sifatida , avesto-tarixiy manba sifatida , avesto-tarixiy manba sifatida , coronavirus-economic-impact-in-east-and-southeast-asia, 7-Sut emizuvchilar sinfi, Содержание, Untitled document, 1-lab WEB, Bobur Kurs ishi Tad.Sport ps.si, Bobur Kurs ishi Tad.Sport ps.si
Sport faoliyatini insonparvarlashtirish maqsadida psixologik muhit va shart-sharoitlarni vujudga keltirish. Agar sport faoliyati insonparvarlashtirilsa, sportchilar orasida tan jarohati olish kamayadi; ruhiy toliqish, zo‘riqish va har xil kasalliklarga chalinishning oldi olinadi. Bu esa, o‘z navbatida, sportchilarning garmonik rivojlanishi uchun yordam beradi. Bunday masalalarni to‘g‘ri hal qilishda sportchilar hayotida ozodalik va gigiyenik ishlarni oqilona tashkil qilish yaxshi natijalar beradi. Sport faoliyatini insonparvarlashtirish masalalarini ijobiy va to‘g‘ri hal qilish uchun Sport psixologiyasi» fani quyidagi vositalardan foydalanishni tavsiya qiladi: a) sport faoliyatining ichki tomonlari va sport jamoasi a’zolarining o‘zaro munosabatlari qonuniyatlarini o‘rganish; b) sport faoliyati motivlarining tuzilish qonuniyatlarini o‘rganish; d) sportchi faoliyati ruhiy holatining individual psixologik xususiyatlarini o'rganish.

  • Sport jamoasidagi o‘z,aro ijtimoiy-psixologik munosabatlar jarayonini, sport guruhlarini boshqarishni va guruh sportchilarining boshqaruvchilik qobiliyatlarini shakllantirish: a) sport jamoasi va guruhlardagi ichki mexanizmlarning qonuniyatlarini o‘rganish, boshqarish uslublarini ishlab chiqish; b) sport jamoalaridagi liderlik masalalari va ularning o‘zaro munosabatlarini o‘rganish; d) sportchining xulq-atvorini, qiziqishlarini va ijtimoiy psixologik motivlarini o'rganish;

    1. sportchining musobaqalarda muvaffaqiyatli qatnashishini ta’minlash uchun murabbiy va boshqa shaxslarning unga ta’sirini o‘rganish.

    1. Sport faoliyatining gioyaviyligi. Sportchi birorta jamoa yoki jamoaning a’zosi hisoblanib, jahon birinchiligi va olimpiada o‘yinlarida o‘z davlati fuqarosi sifatida qatnashadi. Shuning uchun sportchining quyidagi g‘oyaviy, ma’naviy va axloqiy sifatlarini tarbiyalash jarayonini yanada takomillashtirish lozim: a) sportchini jismoniy va psixologik jihatdan tayyorlashda tarbiyaviy vazifalarni to‘g‘ri hal etish; b) sportchi xarakterining barqaror sifatlarini tarbiyalash; d) O‘zbekiston sportchilarining jahon va olimpiada musobaqalarida faol ishtirok etishi uchun tegishli shart-sharoitlar yaratib berish.

    Sportchi sport faoliyatida obyekt va subyekt sifatida qatnashadi. Masalan, jamoa, murabbiy, rahbar, shifokor va boshqa tarbiya beradigan kishilar (subyektlar) ga nisbatan sportchi obyekt hisoblanadi. Ammo sportchining o‘ziga-o‘zi ongli munosabatda bo‘lishi subyekt vazifasini bajaradi. Bularning barchasi uning sportdagi mahoratini takomillashtirish imkoniyatini beradi. Sport faoliyati ikki guruhdan tashkil topgan bo‘ladi: 1) sport mashqlari; 2) sport musobaqalari. Musobaqa sport faoliyatining asosiy tomonini tashkil qiladi.

    1. Sport faoliyatining motivlari. Motiv psixologik tushuncha bo‘lib, inson ichki sifatlarining aniq bir faoliyat turiga nisbatan uyg'onishidir. Motivlar har xil bo‘ladi: 1) sport musobaqalarining faoliyat motivlari;

    1. axloqiylik, intizomlilik (burch, vatanparvarlik) motivlari; 3) ishontirish motivlari; 4) sportchining raqibiga munosabat motivlari; 5) murabbiy va tomoshabinlarga bo‘lgan motivlar; 6) musobaqalashish motivlari; 7) tozalik motivlari; 8) maqtash, rag‘batlantirish motivlari kabilar. Masalan, inson nimalarni xohlaydi, nimalarga qodir, nimalarga intiladi, u qanday kishi, nima uchun bu ishni bajaradi, talaba nima uchun sport bilan shug‘ullanadi. Motivlarning faolligi, yo‘nalishi sportchining to'siqlarni yengib o‘tishida namoyon bo‘ladi. Bular faqat sportchining irodaviy faolligi yordamida bajariladi.

    Hozirgi davrda «Sport psixologiyasi» fani sportchilar va murabbiylarga sport faoliyatini tashkil etish va boshqarish uchun zarur bo‘lgan fanlar qatoridan mustahkam o‘rin oldi.

    Sport psixologiyasi ilmiy bilimlarning yangi bir tarmog’idir, ammo u o’z tarixiga ega. Sport psixologiyasi insonning sport sohasidagi fandir. Gumanitar fanlar tizimida u qanday o’rinni egallaydi? Psixologiya barcha fanlar guruxlari bilan o’zaro bog’liq va markazda turuvchi fandir.

    Jismoniy tarbiya psixologiyasi pedagogika bilan uzviy bog’liq bo’lib, uning mazmuni jismoniy tarbiya o’qituvchilari va o’quvchilarining psixologik xususiyatlarini o’rganishni, shuningdek pedagogik jarayonni taskil qilishni o’z ichiga oladi. [5]

    E.N.Gogunov va B.I.Martynov bo’yicha “Sport psixologiyasi” quyidagi bosqichlardan iborat:

    1-bosqich: Yaratilish bosqichi (XX asrning birinchi yarmi) – sport psixologiyasi asosan sport faoliyatini psixologik tavsiflash uchun zarur bo’lgan bilim,tavsiyalar intizomi sifatida harakat qildi. U kognitiv yo’nalish bilan ajralib turardi. Dastlab jismoniy mashqlarning inson psixikasiga ta’siri masalasi o’rganildi. Undan so’ng esa sport psixologiyasi tadqiqotlar doirasini kengaytirdi. Avvalo, bu favqulodda sharoitlarda inson faoliyatining turi sifatida sportning o’ziga xos xususiyatlariga tegdi.

    Mutaxassislarning izlanishlarida raqobatbardosh faoliyatda ongli boshqarish muammolari, motor qobiliyat xususiyatlari, kognitiv, hissiy va ixtiyoriy jarayonlar, ularning sport yutuqlaridagi o’rni, ishga tushish oldidan va boshlang’ich aqliy holatlar va boshqalar. Bundan tashqari sportning o’ziga xos xususiyatlari o’rganildi.

    Bu davr asosan ikkita maktab bilan bog’liq: GTSOLIFK1 (ilmiy rahbar professor P.A.Rudik) va P.F.Lesgaft nomidagi GDOIFK2 (ilmiy rahbar professor A.T.Puni).

    2-bosqich: Shakllanish bosqichi (XX arning ikkinchi yarmi) – sport psixologiyasi amaliy bilim sohasi sifatida kasbiy yo’nalishga ega bo’la boshladi. Amaliy muammolarni hal qilishda zarur bo’lgan sportning nazariy jihatlari va uslubiy asoslarini rivojlantirishning o’rni o’sdi. Sport psixologiyasi asosan sport nazariyasi va metodologiyasiga tayana boshladi. Avvaliga sportchilarning kuchli irodali fazilatlarini tarbiyalash va rivojlantirishga kata e’tibor berildi, so’ngra zarurat bo’lganda texnik yoki jismoniy tomondan psixologik tayyorgarlik g’oyasi shakllandi. Umumiy psixologik tayyorgarlikning asoslari ishlab chiqilgan bo’lib, unda texnik, jismoniy va taktik yo'nalish, shuningdek sportchining shaxsini tarbiyalash va sport jamoasini shakllantirish masalalari mavjud edi. “Sport shakli” ning psixologik xususiyatlari bo’yicha tadqiqotlar alohida o’rin egalladi.

    3-bosqich: Hozirgi bosqichda (XX asrning 90-yillaridan boshlab) – sport psixologiyasi bilim va amaliy intizom sifatida rivojlanishda davom etmoqda. Biroq, mavjud muammolar bilan bir qatorda, sportning psixologik fanlari sportni rivojlantirish istiqbollari bilan bog’liq tadqiqot ishlarini faollashtirmoqda. Zamonaviy sportning amaliyoti, uning jadal rivojlanishi sport faoliyatini tashkil etish va boshqarishning yangi shakllari, usullari va vositalarini talab qiladi. Sportda jismoniy va ruhiy stressing kuchayishi sportchilarning yanada rivojlangan psixologik tayyorgarligini talab qiladi.

    Jismoniy tarbiya psixologiyasi jismoniy tarbiya mashg’ulotlaridagi psixologik jihatlarni tahlil qilishni hisobga olgan holda umumiy sog’liqni saqlash, o’quv va tarbiyaviy xarakterdagi amaliy vazifalarni oqilona hal qilishga yordam beradi. [3]

    1


    Download 139,5 Kb.

    Do'stlaringiz bilan baham:
  • 1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




    Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
    ma'muriyatiga murojaat qiling

        Bosh sahifa
    davlat universiteti
    axborot texnologiyalari
    ta’lim vazirligi
    zbekiston respublikasi
    maxsus ta’lim
    O’zbekiston respublikasi
    nomidagi toshkent
    guruh talabasi
    o’rta maxsus
    toshkent axborot
    texnologiyalari universiteti
    xorazmiy nomidagi
    davlat pedagogika
    rivojlantirish vazirligi
    pedagogika instituti
    vazirligi muhammad
    haqida tushuncha
    kommunikatsiyalarini rivojlantirish
    respublikasi axborot
    toshkent davlat
    O'zbekiston respublikasi
    tashkil etish
    vazirligi toshkent
    bilan ishlash
    Toshkent davlat
    matematika fakulteti
    saqlash vazirligi
    Ishdan maqsad
    o’rta ta’lim
    ta’limi vazirligi
    fanining predmeti
    pedagogika universiteti
    haqida umumiy
    uzbekistan coronavirus
    sog'liqni saqlash
    koronavirus covid
    coronavirus covid
    qarshi emlanganlik
    respublikasi sog'liqni
    vazirligi koronavirus
    risida sertifikat
    vaccination certificate
    sertifikat ministry
    covid vaccination
    moliya instituti
    fanidan tayyorlagan
    umumiy o’rta
    fanlar fakulteti
    fanidan mustaqil
    ishlab chiqarish
    Toshkent axborot