Kompleks sonlar. Ular ustida amallar. Kompleks sonning ko’rsatkichli va trigonometrik shakli



Download 382,12 Kb.
bet1/8
Sana20.01.2022
Hajmi382,12 Kb.
#393054
  1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
matematikadan mustaqil ish



Kompleks sonlar. Ular ustida amallar. Kompleks sonning ko’rsatkichli va trigonometrik shakli.

Kompleks son dеb z  a  ib (1) ifodaga aytiladi, bu еrda a va b haqiqiy sonlar, i - mavhum birlik, ushbu tеngliklar bilan aniqlanadi: i  yoki = -1 (2)

a- kompleks son z ning haqiqiy qismi, ib - mavhum qismi dеyiladi. Ular bunday bеlgilanadi: a=Re z, b=Imz. Agar a=0 bo’lsa, 0+ib=ib sof mavhum son dеyiladi; b=0 agar bo’lsa, haqiqiy son hosil bo’ladi: a+I*0=a. Faqat mavhum qismining ishorasi bilan farq qiladigan ikki kompleks son: z=a+ib va z=a-ib bir-biriga qo’shma dеyiladi.

Ko’pincha a+bi kompleks son bitta α harfi bilan belgilanadi: α=a+bi. a+bi kompleks sonning haqiqiy qismi a=Reα bilan, mavhum qismining koeffitsientini b=Lmα bilan belgilaydilar. α kompleks sonning a+bi ko’rinishidagi yozuviga uning algebraik shakli deyiladi.

Agar ikkita α1=a1+b1i va α2=a2+b2i kompleks sonda a1= α2, b1= b2 bu ikki son teng deyiladi (α1= α2). Agar α=a+bi kompleks sonda a=0, b=0 bo’lsa, bu kompleks son 0 ga (α=0) teng bo’ladi. Agar α=a+bi kompleks sonda b=0 bo’lsa, haqiqiy son hosil bo’ladi; agar a=0 bo’lsa, 0+bi=bi sof mavhum son deyiladi. Kompleks sonlar ustidagi amallar ko’phadlar ustidagi amallarni bajarish qoidalari bo’yicha o’tkaziladi, bunda i2 har safar -1 ga almashtiriladi. 1. Qo’shish amali. α1=a1+b1i va α2=a2+b2i kompleks sonlarning yig’indisi deb haqiqiy qismi qo’shiluvchi kompleks sonlar haqiqiy qismlarining yig’indisiga, mavhum qismi ularning mavhum qismlarining yig’indisiga teng bo’lgan α kompleks songa aytiladi va u quyidagicha yoziladi:

α=( a1+ a2) + (b1+ b2)i



1-Misol: (5-3i) + (3+3i)=(5+3) + (3-3)i= 8

(2+5i) + (-2+5i)=(2-2) + (5+5)i= 10i

2. Ayirish amali. α1=a1+b1i kompleks sondan α2=a2+b2i kompleks sonning ayirmasi deb α1 va α2 ga qarama-qarshi bo’lgan – α2 sonlarning yig’indisidan iborat bo’lgan kompleks songa aytiladi: α= α1 + (-α2)= ( a1 - a2) + (b1 - b2)I

2-Misol: (10+2i) – (3-4i)= (10-3) – (2+4)i= 7+6i

(4+5i) – (3+5i)= (4-3) – (5-5)i= 1



Kompleks sonning trigonometrik shakli:

Koordinatalar boshini qutb, 0х o’qning musbat yo’nalishini qutb o’qi deb kompleks tekislikda qutb koordinatalar sistemasini kiritamiz. φ va r А(а,b) nuqtaning qutb koordinatalari bo’lsin. А nuqtaning qutb radiusi r, ya‘ni А nuqtadan qutbgacha bo’lgan masofa z=a+bi kompleks sonning moduli deyiladi va |z| kabi belgilanadi. Pifagor teoremasiga binoan 1-chizmadagi to’g’ri burchakli OAB uchburchakdan r= 2 2 а  b kelib chiqadi. Masalan, z1=-3+4i sonning moduli r1=|z1|=|-3+4i|= 2 2 3  4 =5 ga teng. Noldan farqli har qanday kompleks sonning moduli musbat haqiqiy sondir. А nuqtaning qutb burchagi φ ni z kompleks sonning argumenti deyiladi va Аrgz kabi belgilanadi. Argument bir qiymatli aniqlanmay, balki 2πк qo’shiluvchi qadar aniqlikda aniqlanadi, bunda k-butun son. Argumentning hamma qiymatlari orasida 0≤φ




Download 382,12 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish