Keng atmosfera jalalari koinot nurlari kelib chiqishi va tezlanish mexanizmlari



Download 100,46 Kb.
bet1/3
Sana09.06.2022
Hajmi100,46 Kb.
#646471
  1   2   3
Bog'liq
13к21 Абдурахмонов Худойберди Koyinot nurlarining yer atmosferasi bilan o zaro tasirlashuvi. K

13K21 “EEE” гурух талабаси Абдурахмонов Худойбердининг “Физика” фанидан “мустакил иши



KOYINOT NURLARINING YER ATMOSFERASI BILAN OʼZARO TASIRLASHUVI. KENG ATMOSFERA JALALARI
Koinot nurlari kelib chiqishi va tezlanish mexanizmlari
Koinot nurlari o’rganila boshlaganidan beri bu nurlarning manbalari, tezlanish va Yerga yetib kelish mexanizmlari kabi masalalar mavjuddir. Hozirgi vaqtda ham bu savollarga to’la javob olingani yo’q, ya’ni koinot nurlari hosil bo’lishi nazariyasiga ega emasmiz. Lekin kelajakda yaratilishi kerak bo’lgan nazariya hozirgacha to’plangan quyidagi
1. Koinot nurlari energiyasi zichligi
2. Koinot nurlari intensivligining deyarli doimiyligi
3. Koinot nurlanishi anizatropiyasi
 bo’lganda  ,  da esa 
4. Koinot nurlari tarkibi
5. Energiyasi spektri kabi tajriba natijalarini tushuntirib berishi kerak.
Hozirda koinot nurlari kelib chiqishining Galaktik va Metagalaktik modellari mavjud.
Galaktik modelga ko’ra koinot nurlari Galaktikamizda (shuningdek boshqa galaktikalarda ham) hosil bo’lib, uning magnit maydoni yordamida ushlab turiladi. Galaktikalararo muhitda esa koinot nurlari zichligi galaktikalardagidan ancha kam. Endi shu modelga ko’ra, koinot nurlari to’la energiyasi  ga teng bo’ladi. Agar bu qiymatni koinot nurlari yashash vaqti  ga bo’lsak  koinot nurlari manbai quvvatini topamiz. Quyosh quvvatining koinot nurlariga sarflanadigan qismi  ga tengligidan va Galaktikamizda 1011 ta yulduz borligini e’tiborga olsak,  ga teng bo’ladi. Bu miqdor zarur quvvatdan million marta kamdir. Shu sababli, koinot nurlarining manbai deb yulduzlarni qabul qila olmaymiz. Boshqa tomondan antikorrelyatsiya, Quyosh kimyoviy tarkibi bilan koinot nurlari tarkibi orasidagi farq ham shu fikrni tasdiqlaydi. Shu sababli ham koinot nurlari manbalarini galaktikalardagi g’ayri - tabiiy ob’yektlar orasidan izlash kerak. Yangi tug’ilgan yulduzlarda elektronlarning sinxron radionurlanishi natijasida juda katta quvvat,  energiya tarqaladi. Bu fakt V. Ginzburg tomonidan koinot nurlarining manbai o’ta yangi yulduzlar degan g’oyaga olib keldi. Koinot nurlarining turli galaktik o’ta yangi yulduzlaridagi o’rtacha quvvati taxminiy qiymati  ga teng. Endi Galaktikamizda o’ta yangi yulduz har  yilda 1 – 2 marta sodir bo’lishini inobatga olsak, ularning quvvati  ga teng bo’ladi. Demak, Galaktikadagi o’ta yangi yulduzlar quvvati koinot nurlari intensivligini doimiy ushlab turishga yetadi. Metagalaktik modelga ko’ra esa koinot nurlari butun metagalaktikani to’ldirib turadi va koinot nurlari manbai bo’lib radiogalaktikalar va kvazarlar xizmat qiladi. Endi shu modelga binoan Metagalaktikaning Yerga koinot nurlari shu vaqtgacha yetib kelishi mumkin qismini qaraymiz. Bu masofa  ga teng. Metagalaktikaning bu qismida  ta galaktika bo’lib, shulardan bir necha o’ntasi radiogalaktikalardir. Agar koinot nurlari manbai quvvati Galaktikamiz quvvatiga teng deb hisoblasak, ya’ni  desak  , bu yerda,  yil – Metagalaktika yoshi,  - galaktikalar soni. U holda energiya zichligi  ga teng bo’ladi. Bu qiymat Galaktikamizdagi koinot nurlari energiyasi zichligidan ancha kichik. Shu sababli, hozirgi paytda juda yuqori energiyali zarralardan tashqari koinot nurlari manbai deb o’ta yangi yulduzlar qaralmoqda. O’ta yuqori energiyali zarralar esa metagalaktikadagi radiogalaktikalarda hosil bo’lishi aytilmoqda. Koinot nurlari anizatropiyasi esa Virgo galaktikalar to’plamida o’ta yuqori energiyali zarralar mavjudligi bilan tushuntiriladi. Zarralarning juda yuqori energiyalargacha tezlashishi mexanizmlari hali noma’lum. Lekin  Gev dan yuqori energiyaga ega bo’lgan zarralar Galaktikamiz magnit maydonida ushlanib qolmasdan bemalol o’tib ketadi.


1. Koinot nurlari Galaktik modelini tushuntiring.

2. Metagalaktik modelni izohlang.



Download 100,46 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish