Ishlab chiqarish qanday yirik 2 bo‘linmaga bo‘linadi



Download 0.99 Mb.
bet4/5
Sana11.01.2017
Hajmi0.99 Mb.
1   2   3   4   5

asosiy qonuniyatning miqdori va sifati

texnologik darajasi

tadbirkorlik qonuniyati

yer, kapital mexnati
Investitsiya nimalar beradi:

27

5



2

1

2



3

mexnat unumdorligini oshiradi


ishlovchilar sonini ko‘paytiradi

yangi tabiiy resurslarni xo‘jalik oborotiga tushiradi

ishlovchilar sonini qisqartiradi
tadbirkorlik qobiliyatni oshiradi
Iqtisodiy o‘sishning qanday tiplari mavjud:

28

5



2

1

2



ekstensiv

intensiv


o‘sish cho‘qqisi

mikrodarajasi

optimal daraja
Iqtisodiy siklning qanday fazalari bo‘ladi:

29

5



2

1

2



3

4

o‘sish cho‘qqisi



pasayish

turg‘unlik

joylanish

ekstensiv


Milliy boyliq yaratilishi manbai jixatidan qanday qismlardan iborat:

30

5



2

1

2



mexnat maxsuli bo‘lgan boylik

tabiat in'omi bo‘lgan boylik

moddiy ishlab chiqarishda yaratilgan boylik

jamg‘arilgan boylik

to‘plangan boylik
Milliy boylikning xarakati nimalardan iborat:

31

5



2

1

2



3

uning sarflanishi

tiklanishi

o‘sishdan iborat

jamg‘arilishidan

ayriboshlanishidan


Iqtisodiy potensialning necha xil unsuri mavjud :

32

5



2

1

2



3

4

mexnat potensial



ilm-ma'rifat potensial

texnik potensial

tabiiy potensial

jamgarilgan potensial


Mulkchilik o‘zlashtirish borasidagi munosabat bo‘lar ekan, u nimalarning yaxlitligini taqozo etadi:

33

5



2

1

2



3

egalik qilish

foydalanish

tasarruf etish

mulkni jamg‘arish

mulkni xususiylashtirish


Mulkchilik ob'ektlariga nimalar kiradi:

34

5



2

1

2



3

yer, suv, konlar

o‘simlik va xayvonot dunyosi

mashinalar, mashina-uskunalar

ayrim kishilar, oilalar

axolining sotsial guruxlari


Mulkchilik sub'ektiga kimlar kiradi:

35

5



2

1

2



3

ayrim kishilar, oilalar, axolining sotsial guruxlari

xududiy birlashmalar

xar xil jamoalar, ijtimoiy, diniy tashkilotlar, davlat kiradi

yer, suv, konlar

o‘simlik va xayvonot dunyosi


Mulkchilikning qanday shakllarini bilasiz:

36

5



2

1

2



xususiy, jamoa

davlat, aralash

oilaviy, maxalla mulki

ijara mulki

diniy tashkilotlar mulki
Xususiy mulkning ko‘rinishlari bor:

37

5



2

1

2



individual-xususiy mulk*

korporativ-guruxiy mulk*

maxalla mulki

ijara mulki

oila mulki
Jamoa mulkining qanday turlari mavjud:

38

5



2

1

2



3

koperativ mulk, korxona jamoalarining mulki*

korxona va tashkilotlar uyushmasi mulki*

ijtimoiy tashkilotlar mulki*

individual-xususiy mulk

ma'muriy-xududiy mulk


Davlat mulkining turlarini ayting:

39

5



2

1

2



3

respublika ixtiyoridagi mulk*

qoraqalpog‘iston respublikasi mulki*

ma'muriy-xududiy (komunal mulk)*

qo‘shma korxonlar mulki

ijtimoiy tashkilotlar mulki


Aralash mulkning tarkibi nimalardan iborat:

40

5



2

1

2



xususiy - davlat mulki*
qo‘shma korxonalar mulki*

ijtimoiy tashkilotlar mulki

korporativ-guruxiy mulk

oilaviy mulk


Mulkni davlat tasarrufidan chikarish va xususiylashtirishning maqsadi va vazifalari nimalardan iborat:

41

5



2

1

2



davlat tomonidan mulkka nisbatan yakka xokimlikni tugatish*

davlat mulkini nodavlat mulklariga aylantirish*

raqobatchilik muxitini shakllantirish

mulkni demokratlashtirish

mulkni o‘zlashtirish
Bozor munosabatlariga o‘tish davrida davlat mulkini
xususiylashtirish natijasida qanday ikki asosiy vazifa xal qilindi:

42

5



2

1

2



davlat ixtiyoridagi mulk o‘zining xaqiqiy egalari qo‘liga

topshirish*

ko‘p ukladli iqtisodiyotning raqobatchiliq muxiti vujudga

keltiriladi*

aralash mulq shakllari vujudga keldi

qo‘shmakorxonalar vujudga keladi

oilaviy mulk
Bozor iqtisodiyotini shakllantirish:

43

6



2

1

2



3

jamiyatning sotsial-iqtisodiy tuzilishi*

uni tashkil etuvchi, bir-birini taqozo etuvchi

unsurlarning majmui*

xar xil unsurlar ta'sirida paydo bo‘ladigan umumiylikdir

ishlab chiqarishning shaxsiy -ijtimoiy omili

moddiy boylik
Tizim tarkibiga nimalar kiradi:

44

5



2

1

2



ishlab chiqarishning shaxsiy-insoniy omili*

moddiy-ashyoviy omil*

ishlab chiqarish munosabatlari

ishlab chiqarish usuli

ishlab chiqarish kuchlari
5 ta iqtisodiy ijtimoiy formalarni ayting:

45

5



2

1

2



3

4

5



ijtimoiy jamoa tizimi*

quldorlik*

feodalizm*

kapitalizm*

kommunizm*
Sotsial-iqtisodiy tizimning iqtisodiy taraqqiyotining 6 ta bosqichini ayting:

46

5



2

1

2



3

4

5



ommaviy iste'mol jamiyat*

traditsion jamiyat*

o‘tkinchi jamiyat*

yangi turmush*

industrial jamiyatga utish*
Maxsulotning iqtisodiy shakli jixatidan ishlab chiqarishning qonuniy turlari mavjud:

47

5



2

1

2



natural ishlab chiqarish*

tovar ishlab chiqarish*

qo‘l mexnatiga asoslangan ishlab chiqarish

ijtimoiy ishlab chiqarish


Mulkiy jixatdan qaraganda sotsial-iqtisodiy tizimlarni qanday toifalarga ajratish mumkin:

48

5



2

1

2



monostruktrurali tizim*

polistrukturali tizim*

aralash iqtisodiyot

natural ishlab chiqarish

xususiy ishlab chiqarish
Bozor iqtisodiyoti qanday iqtisodiyot:

49

6



2

1

2



3

erkin tovar-pul munosabatlariga asoslangan *

iqtisodiy monopolizmni inkor etuvchi*

sotsial mo‘ljalga, axolini muxofaza qilish yo‘nalishiga ega

bo‘lgan *

tovar ishlab chiqarish, tovarlarni ayirboshlash

iqtisodiy faoliyat erkinligiga asoslangan erkin

iqtisodiyotdir


Bozor iqtisodiyotining qanday asosiy belgilari bor:

50

5



2

1

2



3

iqtisodiy plyuralizm*

narxlarning liberallashuvi*

novatsiyaga (yangilikka moyillik) *

iqtisodiy monopolizm

manfaatlarning uygunlashuvi

Bozor munosabatlari iqtisodning jadal borishini ta'minlovchi qanday kuchlarni yuzaga chiqaradi:

51

5



2

1

2



3

iqtisodiy faoliyat erkinligi*

raqobat kurashi*

daromadlarning cheksizligi*


narxlarning liberallashuvi

iqtisodiy monopolizm


Bozor iqtisodiyotiga o‘tishning qanday shakllari mavjud:

52

5



2

1

2



3

rivojlangan mamlakatlar yo‘li*

rivojlanayotgan mamlakatlar yo‘li*

sobiq sotsialistik mamlakatlar yo‘li*

markaziy Osiyo mamlakatlari yo‘li

o‘zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o‘tish yo‘li


Bozor iqtisodiyotining afzallik tomonlari nimada:

53

5



2

1

2



3

sharoitga moslashuvchanligi*

fan va texnika yangiliklarini darxal qabul qiilish*

yangi texnologiyalarni, ishlab chiqarishni joriy etish*

tarqoqliq va xudbinlik

iqtisodiy faoliyat erkinligi


Bozor iqtisodiyotining zaif tomonlari nimada:

54

5



2

1

2



xudbinlik va tarqoqliq*
darxol foyda keltirmaydigan nazariy izlanishlarni xam

rag‘batlantirilmaydi*

fan va texnika yangiliklarini darxal qabul qilish

iqtisodiy faoliyat erkinligi

erkin tanlash
Isloxotlar qanday guruxlarga bo‘linadi:

55

5



2

1

2



3

mulkiy munosabatlar erkinligi *

moliya kredit tizimi isloxoti*

tashqi iqtisodiy aloqalar isloxoti*

moddiy-maishiy soxalar isloxoti

ta'lim tizimi isloxoti


O‘zbekiston uchun bosh yo‘l va maqsad nimadan iborat:

56

5



2

1

2



iqtisodiyoti rivojlangan, xalqi farovon yashaydigan*

chinakam demokratik jamiyat barpo etishdan iborat*

iqtisodiy mustaqilliqni ta'minlash

mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish

yirik korxonalar tashkil etish
Bozor iqtisodiyoti qanday shakllanadi:

57

5



2

1

2



3

inqilobiy sakrashlarsiz*

sotsial to‘qnashuvlarsiz*

evolyusion o‘zgarishlarni o‘tkazish orqali shakllanadi*

davlat tomonidan qonun chiqarish orqali

revolyusion o‘zgarishlarni amalga oshirish orqali


O‘zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o‘tishning o‘z yo‘lini xususiyati nimalardan iborat:

58

5



2

1

2



3

mamlakatning milliy manfaatlarini ko‘zlagan*

real sharoitni xisobga olgan xolda o‘z dasturiga binoan*

totalitar iqtisodiy tizimdan bozor tizimiga o‘tish*

davlatning yakka xokimligini kuchaytirgan xolda o‘tish

kapitalistik tizimni chetlab o‘tishdan iborat


O‘zbekistonning bozor iqtisodiyotiga o‘tishdagi tamoyillari:

59

5



2

1

2



3

4

iqtisodiyotning siyosatdan ustuvorligi*



qonunlarning barcha narsalardan usutun turishi *

kuchli ijtimoiy siyosatni vujudga keltirish*


bozorga bosqichma-bosqich o‘tishni ta'minlash*

iqtisodiy monopolizmni kuchaytirish


Respublikada iqtisodiy isloxotlarni amalga oshirishning
asosiy yo‘nalishlari:

60

5



2

1

2



3

4

mulkiy munosabatlarni islox qilish*



agrar, moliya-kredit va narx-navo isloxoti*

boshqrish tizimini islox qilish*

tashqi iqtisodiy aloqalar, ijtimoiy isloxotlar*

ta'lim tizimini islox qilish


Prezidentimiz asarlarida bozor iqtisodiyotiga o‘tishning birinchi

bosqichida qanday ikki vazifani xal qilish taqidlanadi:

61

4

2



1

2

iqtisodiyotni barqarorlashtirish*



respublikaning bozor munosabatlarini shakllantirish*

kichik xususiylashtirishni amalga oshirish

bozor iqtisodiyotiga bosqichma bosqich o‘tish
Prezidentimiz asarlarida bozor iqtisodiyotiga o‘tishning 2bosqichida qanday vazifalari:

62

5



2

1

2



3

investitsiya faoliyatini kuchaytirish*

chuqur tarqibiy o‘zgarishlarni amalga oshirish*

iqtisodiy o‘sishni ta'minlab, bozor munosabatlariga o‘tish*

katta xususiylashtirishni amalga oshirish

moliya kredit tizimini islox qilish


Bozor munosabatlariga o‘tish davrida milliy valyutani mustaxkamlash vazifalari nimalardan iborat:

63

5



2

1

2



3

4

milliy valyutaning tovar bilan ta'minlanishiga erishish*



yetarli barqaror valyuta zaxiralariga ega bo‘lish*

ishlab topilgan xar bir so‘mni qadrlash*

pul qadrsizligiga qarshi puxta uylangan siyosat o‘tkazish*

antiinflyasion siyosat yuritish


Bozorda qanday jarayon amalga oshiriladi:

64

5



2

1

2



3

tovarni pulga ayirboshlash*

tovarni xarid etish*

tovarning foydali tomonini namoyon etish

iste'molchilarga tovarlarni reklama qilish

iste'molchilar xuquqini himoya qilish


Bozor ob'ektining tarkibiga nimalar kiradi:

65

5



2

1

2



3

iste'mol tovarlari*

ishlab chiqarish vositalari bo‘lgan tovarlar*

aqliy mexnat maxsuli bo‘lgan tovarlar*

yer, suv, tabiiy boyliklar

inshootlar, imoratlar, konlar


Bozorning sub'ektlari - ishtirokchilar kimlar:

66

5



2

1

2



sotuvchilar*

xaridorlar*

dillerlar

tovar birjalari

brokerlar
Bozor qanday vazifalarni bajaradi:

67

5



2

1

2



3

4

ishlab chiqarish bilan iste'molni bog‘lash*



qiymatni tovar shaklidan pul shakliga aylantirish*

iqtisodiyotni tartiblashda ishtirok etish*


iqtisodiy a'loqalarni o‘rnatish vositasi*

iste'molchilarga tovarlarni reklama qilish


Bozor o‘z rivojida qanday 2 bosqichni bosib o‘tadi:

68

4



2

1

2



tartibsiz bozor bosqichi *

tartibli bozor bosqichi*

rejalashtirilgan bozor bosqichi

yovvoyi bozor bosqichi


Iqtisodiy a'loqalar xarakteriga ko‘ra bozorning qanday turlari mavjud:

69

6



2

1

2



3

erkin, raqobatli bozor*


monopollashgan, raqobat chegaralangan yoki raqobat mutlaqo

bo‘lmagan bozor*

tartiblanadigan bozor

kapitalistik bozor

qonuniy bozor
Monopollashgan bozorning qanday xillari bor:

70

5



2

1

2



3

monopol raqobatli bozor *

oligopolistik bozor*
sof monopoliya bozori*

tartiblanadigan bozor

erkin bozor

Bozor oldi-sotdi qilinadigan ob'ektlar jixatidan qaraganda qanday bozorlarga bo‘linishi mumkin:

71

5

2



1

2

3



4

ishlab chiqarish vositalari bozori*

mexnat bozori*

moliya bozori*

intellektual tovarlar bozori*

oltin bozori


Bozorning xududiy jixatdan qanday turlari mavjud:

72

5



2

1

2



3

4

maxalliy bozorlar*



milliy bozorlar*
xududiy bozorlar*

jaxon bozorlar*

qurilish mollari bozorlar
Bozorni yetuklik darajasiga qarab qanday darajalarga bo‘lish mumkin:

73

5



2

1

2



3

rivojlanmagan bozor*

klassik (erkin bozor*

xozirgi zamon rivojlangan bozori*

tartiblanadigan bozor

rejalashtiriladigan bozor


Moliya bozori qanday qismlarga bo‘linadi:

74

5



2

1

2



iste'molni qondiradigan pul bozori *

kapital bozori*

mexnat bozori

fond birjalari bozori

qurilish materiallari bozori
Qimmatbaxo qog‘ozlar bozorida nimalar oldi-sotdi qilinadi:

75

5



2

1

2



aksiya, obligatsiya*

chek, depozit, sertifikatlar*

ilmiy qog‘ozlar

ish kuchi

oziq-ovqat maxsulotlari
Intelektual tovarlar bozorida nimalar oldi-sotdi qilinadi:

76

5



2

1

2



ilmiy g‘oyalar, texnikaviy yangiliklar*

san'at va adabiyot asarlari*

milliy valyutalar

aksiya


obligatsiyalar
Bozorning rivojlanganligini nima aniqlaydi:

77

5



2

1

2



3

uning xajmi*

mexnat taqsimotining chuqurligi*

ishlab chiqarish xajmining kattaligi*

bozorning tarkibi

iqtisodiy a'loqalarning rivojlanganligi


Talab nima:

78

5



2

1

2



biron bir ne'mat va xizmatlarga bo‘lgan extiyoj *

pul bilan ta'minlangan extiyoj*

to‘lovga qabul

iste'molchilarning bozordagi xarakati

fuqaro talabi

Talabga narxdan tashqari qanday omillar ta'sir ko‘rsatadi:

79

5

2



1

2

3



4

iste'molchining didi, bozordagi iste'molchilarning soni*

iste'molchining daromadlari*

bir-biriga bog‘liq tovarlarning narxi *

kutiladigan o‘zgarishlar*

tovarlar va xizmatlar narxi


Bir xil tovar yoki xizmatlarga bo‘lgan talabning qanday

turi farq qilinadi:

80

5

1



2

yakka talab*

bozor talabi*

oilaviy talab

jamiyat talabi

jamoa talabi

Talabga yana qanday omillar ta'sir etishi mumkin:

81

5



2

1

2



3

mintaqaviy*

milliy *

baynalminal*

maxalliy

xududiy
Talab o‘zining xarakteri va xarakat jixatidan qanday talablarga bo‘linadi:

82

5

2



1

2

3



o‘sayotgan, barqaror, qondirilgan*

qondirilishi kechiktirilgan*


normal va vaxima talablar*

to‘liq qondirilmagan talab


davlat nazorat qiladigan talab
Bozorda taklif qilinadigan tovar xajmiga narxdan tashqari qanday omillar ta'sir qiladi:

83

5



2

1

2



3

resurslar narxi *

ishlab chiqarish texnologiyasi*
narx o‘zgarishining qutilishi *

iste'molchilarning didi, soni


iste'molchilarning bozordagi xarakati
Iqtisodiy resurslarga talabning o‘zgaruvchanligini aniqlovchi 3 omilni ko‘rsating:

5

2



1

2

3



provard maxsulotga talabning o‘zgaruvchanligi*

resurslar o‘rnini almashtirish*

umumiy sarf xarajatlardagi resurslar xissasi*

to‘liq qondiriladigan talab

davlat nazorat qiladigan talab
Biznes munosabat sifatida qanday belgilarga ega:

85

5



2

1

2



3

bizneschilar o‘z manfaatiga ega*

foyda olishga intiladilar*

xatarli ishga qo‘l o‘rishga tayyor*

mulkiy munosabatlar ishtiroqchisi bo‘lish

xo‘jalik faoliyati turini aniqlash


Biznes munosabatining 2 ta asosiy talabi nimadan iborat:

86

5



2

1

2



biznes ishtirokchilari suverenitetga, mustaqilliq,

erkinlikka ega bo‘lishlari shart*

biznes a'loqalarida ob'ektlar manfaatlarining murosali bo‘lishi talab qilinadi*
foyda olishga intiladilar

tijorat siriga ega bo‘lish

sirni oshkor etish
Biznesmen qanday qoidalarga amal qiladi:

87

5



2

1

2



davlat tomonidan o‘rnatilgan va nazorat qilinadigan qoida va talablar doirasida amal qiladi*

biznesmenlar bir-birlariga zarar keltirmay faoliyat ko‘rstatishni o‘z bo‘yinlariga olishadi*


rejalashtirilgan faoliyat yuritish

iqtisodiy xatti-xaraqatlar uchun ma'suliyatni o‘z

zimmasiga olish

sirni oshkor etish


Tadbirkorlik tushunchasi:

88

5



2

1

2



mulkchilik sub'ektlarining foyda olish maqsadida tavakkal

qilinadi*

mulkiy javobgarligi asosida, amaldagi qonunlar

doirasida tashabbus asosida olib boradigan*

yaratuvchilik faoliyati orqali daromad olishdir

maxsulot ishlab chiqarish,

xizmatlar ko‘rsatish orqali daromad topishni ko‘zlovchi faoliyatdir
Bozor iqtisodiyotiga o‘tish davrida tadbirkorlarning qanday guruxlari paydo bo‘ladi:

89

5



2

1

2



3

mayda ishlab chiqarish bilan band bo‘lgan ish bilarmonlar*

intelektual mulk soxiblari*

fermerlar, tomorqa xo‘jaligi soxiblari*

ish kuchini mexnat bozorida sotuvchilar
davlat korxonalarida band bo‘lganlar
Tadbirkorlikning muxim belgilari nimalardan iborat :

90

5



2

1

2



3

mulkiy munosabatlarning ishtirokchisi bo‘lish

iqtisodiy erkinlik

iqtisodiy xatti-xarakatlar uchun mas'uliyatni o‘z

zimmasiga olish

foyda olishga intilish, tijorat siriga ega bo‘lish

xo‘jalikni reje asosida yuritilish
Tadbirkorlik qanday asosda amalga oshiriladi:

91

5



2

1

2



o‘z mulki asosida *

kishilarning moddiy va pul mablag‘larini jalb qilish asosida*

davlat krediti asosida

axoli jamg‘armalari asosida

kooperativ faoliyat asosida
Tadbirkorlikning qanday turlari mavjud:

92

5



2

1

2



3

4

xususiy tadbirkorlik *



jamoa tadbirkorligi*
oilaviy tadbirkorlik*

davlat tadbirkorligi*


reja asosida ishlaydigan tadbirkorlik
Tadbirkorlikning sub'ektlari kimlar bo‘lishi mumkin:

93

5



2

1

2



3

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi*

fuqarolar guruxi (sheriklar)*

ajnabiy davlatlarning fuqarolari yoki yuridik shaxslar*

fermerlar tomorqa xo‘jaligi soxiblari

o‘z korxonasiga ega, o‘zgalarni yonlab ishlatuvchi mulk soxibi


Davlat tadbirkorlikning rivojiga qanday yo‘llar bilan yordam beradi:

94

5



2

1

2



3

soliqlar, subsidiyalar, eksport imtiyozlari*

o‘zining axborot xizmatlari orqali*

o‘z xisobidan bepul umumiy ta'lim berish orqali*

davlat xisobidan korxonalar ko‘rib berish

tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirish orqali


Korxonalar faoliyat soxasi va ixtisoslashuviga qarab qanday korxonalarga bo‘linadi:

95

5



2

1

2



3

sanoat, qurilish, a'loqa trasport*

qishloq xo‘jaligi, savdo, tijorat*

maishiy xizmat, moddiy xizmat*


kolxoz, savxoz, jamoa xo‘jaligi

agro sanoat birlashmalari

Bozor iqtisodiyotiga o‘tish davrida erkinlik darajasiga qarab necha

xil korxonalar paydo bo‘ladi:

96

5

2



1

2

3



davlat buyurtmasi sanalgan korxona*

xam buyurtma, xam bozorga ishlovchi korxona*

faqat bozorga ishlovchi korxona*

davlat ixtiyoridan chiqarilgan korxona

iqtisodiy mustaqillikka erishgan korxona
Korxonalarning (firm qanday turlari mavjud:

97

7



2

1

3



5

xususiy firmalar*


davlat korxonalar*

aralash korxonalar*


davlat buyurmasiga asoslangan korxonalar

bozorga ishlaydigan korxonalar


Ishlab chiqarish xarajatlari deganda nimani tushuniladi:

98

5



2

1

2



tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish*

is'temolchiga yetkazib berishga qilinadigan barcha sarflar

tushuniladi*

foyda olish uchun qilinadigan xarajat

moddiylashgan xarajatlar

ma'naviy xarajatlar


Xarajatlar qanday narsaga bog‘liq:

99

5



2

1

2



resurslarni xarid etish narxiga *

resurslarni tejab, nes-nobud qilmay ishlatishga*

foydaning miqdoriga

resurslarning xarid etilish miqdoriga

resurs xajmiga
Xarajatlar qanday sarflardan iborat bo‘ladi:



Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa