Ishlab chiqarish qanday yirik 2 bo‘linmaga bo‘linadi



Download 0.99 Mb.
bet2/5
Sana11.01.2017
Hajmi0.99 Mb.
1   2   3   4   5

to‘lovga qabul

iste'molchilarning bozordagi xarakati

fuqaro talabi

Talabga narxdan tashqari qanday omillar ta'sir ko‘rsatadi:

79

5

2



1

2

3



4

iste'molchining didi, bozordagi iste'molchilarning soni*

iste'molchining daromadlari*

bir-biriga bog‘liq tovarlarning narxi *

kutiladigan o‘zgarishlar*

tovarlar va xizmatlar narxi


Bir xil tovar yoki xizmatlarga bo‘lgan talabning qanday

turi farq qilinadi:

80

5

1



2

yakka talab*

bozor talabi*

oilaviy talab

jamiyat talabi

jamoa talabi

Talabga yana qanday omillar ta'sir etishi mumkin:

81

5



2

1

2



3

mintaqaviy*

milliy *

baynalminal*

maxalliy

xududiy
Talab o‘zining xarakteri va xarakat jixatidan qanday talablarga bo‘linadi:

82

5

2



1

2

3



o‘sayotgan, barqaror, qondirilgan*

qondirilishi kechiktirilgan*


normal va vaxima talablar*

to‘liq qondirilmagan talab


davlat nazorat qiladigan talab
Bozorda taklif qilinadigan tovar xajmiga narxdan tashqari qanday omillar ta'sir qiladi:

83

5



2

1

2



3

resurslar narxi *

ishlab chiqarish texnologiyasi*
narx o‘zgarishining qutilishi *

iste'molchilarning didi, soni


iste'molchilarning bozordagi xarakati
Iqtisodiy resurslarga talabning o‘zgaruvchanligini aniqlovchi 3 omilni ko‘rsating:

5

2



1

2

3



provard maxsulotga talabning o‘zgaruvchanligi*

resurslar o‘rnini almashtirish*

umumiy sarf xarajatlardagi resurslar xissasi*

to‘liq qondiriladigan talab

davlat nazorat qiladigan talab
Biznes munosabat sifatida qanday belgilarga ega:

85

5



2

1

2



3

bizneschilar o‘z manfaatiga ega*

foyda olishga intiladilar*

xatarli ishga qo‘l o‘rishga tayyor*

mulkiy munosabatlar ishtiroqchisi bo‘lish

xo‘jalik faoliyati turini aniqlash


Biznes munosabatining 2 ta asosiy talabi nimadan iborat:

86

5



2

1

2



biznes ishtirokchilari suverenitetga, mustaqilliq,

erkinlikka ega bo‘lishlari shart*

biznes a'loqalarida ob'ektlar manfaatlarining murosali bo‘lishi talab qilinadi*
foyda olishga intiladilar

tijorat siriga ega bo‘lish

sirni oshkor etish
Biznesmen qanday qoidalarga amal qiladi:

87

5



2

1

2



davlat tomonidan o‘rnatilgan va nazorat qilinadigan qoida va talablar doirasida amal qiladi*

biznesmenlar bir-birlariga zarar keltirmay faoliyat ko‘rstatishni o‘z bo‘yinlariga olishadi*


rejalashtirilgan faoliyat yuritish

iqtisodiy xatti-xaraqatlar uchun ma'suliyatni o‘z

zimmasiga olish

sirni oshkor etish


Tadbirkorlik tushunchasi:

88

5



2

1

2



mulkchilik sub'ektlarining foyda olish maqsadida tavakkal

qilinadi*

mulkiy javobgarligi asosida, amaldagi qonunlar

doirasida tashabbus asosida olib boradigan*

yaratuvchilik faoliyati orqali daromad olishdir

maxsulot ishlab chiqarish,

xizmatlar ko‘rsatish orqali daromad topishni ko‘zlovchi faoliyatdir
Bozor iqtisodiyotiga o‘tish davrida tadbirkorlarning qanday guruxlari paydo bo‘ladi:

89

5



2

1

2



3

mayda ishlab chiqarish bilan band bo‘lgan ish bilarmonlar*

intelektual mulk soxiblari*

fermerlar, tomorqa xo‘jaligi soxiblari*

ish kuchini mexnat bozorida sotuvchilar
davlat korxonalarida band bo‘lganlar
Tadbirkorlikning muxim belgilari nimalardan iborat :

90

5



2

1

2



3

mulkiy munosabatlarning ishtirokchisi bo‘lish

iqtisodiy erkinlik

iqtisodiy xatti-xarakatlar uchun mas'uliyatni o‘z

zimmasiga olish

foyda olishga intilish, tijorat siriga ega bo‘lish

xo‘jalikni reje asosida yuritilish
Tadbirkorlik qanday asosda amalga oshiriladi:

91

5



2

1

2



o‘z mulki asosida *

kishilarning moddiy va pul mablag‘larini jalb qilish asosida*

davlat krediti asosida

axoli jamg‘armalari asosida

kooperativ faoliyat asosida
Tadbirkorlikning qanday turlari mavjud:

92

5



2

1

2



3

4

xususiy tadbirkorlik *



jamoa tadbirkorligi*
oilaviy tadbirkorlik*

davlat tadbirkorligi*


reja asosida ishlaydigan tadbirkorlik
Tadbirkorlikning sub'ektlari kimlar bo‘lishi mumkin:

93

5



2

1

2



3

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi*

fuqarolar guruxi (sheriklar)*

ajnabiy davlatlarning fuqarolari yoki yuridik shaxslar*

fermerlar tomorqa xo‘jaligi soxiblari

o‘z korxonasiga ega, o‘zgalarni yonlab ishlatuvchi mulk soxibi


Davlat tadbirkorlikning rivojiga qanday yo‘llar bilan yordam beradi:

94

5



2

1

2



3

soliqlar, subsidiyalar, eksport imtiyozlari*

o‘zining axborot xizmatlari orqali*

o‘z xisobidan bepul umumiy ta'lim berish orqali*

davlat xisobidan korxonalar ko‘rib berish

tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirish orqali


Korxonalar faoliyat soxasi va ixtisoslashuviga qarab qanday korxonalarga bo‘linadi:

95

5



2

1

2



3

sanoat, qurilish, a'loqa trasport*

qishloq xo‘jaligi, savdo, tijorat*

maishiy xizmat, moddiy xizmat*


kolxoz, savxoz, jamoa xo‘jaligi

agro sanoat birlashmalari

Bozor iqtisodiyotiga o‘tish davrida erkinlik darajasiga qarab necha

xil korxonalar paydo bo‘ladi:

96

5

2



1

2

3



davlat buyurtmasi sanalgan korxona*

xam buyurtma, xam bozorga ishlovchi korxona*

faqat bozorga ishlovchi korxona*

davlat ixtiyoridan chiqarilgan korxona

iqtisodiy mustaqillikka erishgan korxona
Korxonalarning (firm qanday turlari mavjud:

97

7



2

1

3



5

xususiy firmalar*


davlat korxonalar*

aralash korxonalar*


davlat buyurmasiga asoslangan korxonalar

bozorga ishlaydigan korxonalar


Ishlab chiqarish xarajatlari deganda nimani tushuniladi:

98

5



2

1

2



tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish*

is'temolchiga yetkazib berishga qilinadigan barcha sarflar

tushuniladi*

foyda olish uchun qilinadigan xarajat

moddiylashgan xarajatlar

ma'naviy xarajatlar


Xarajatlar qanday narsaga bog‘liq:

99

5



2

1

2



resurslarni xarid etish narxiga *

resurslarni tejab, nes-nobud qilmay ishlatishga*

foydaning miqdoriga

resurslarning xarid etilish miqdoriga

resurs xajmiga
Xarajatlar qanday sarflardan iborat bo‘ladi:

100


5

2

1



2

moddiy sarflardan*

mexnat sarfidan *

tashqi xarajatlardan


ichki xarajatlardan

o‘zaro xarajat


Moddiy sarflar nimalardan iborat:

101


5

2

1



2

bozor narxida xarid etilgan mashina-mexanizmlar*

asbob-uskunalar, bino-inshootlar*

ish xaqi, mukofotlar

sotsial sug‘urta ajratmalari

o‘z-o‘zini sug‘urtalash


Mexnat sarflari nimalardan iborat:

102


5

2

1



2

3

ish xaqi, mukofotlar*



sotsial sug‘urta ajratmalari*

tadbirkorni qoniqtiradigan normal foydadan iborat*

bozorda xarid etilgan mashina-mexanizmlar, asbob usukunalar sarflar,

energiya, xom ashyo yoqilg‘i sarflari


Ishlab chiqarish xarajatlari qanday xarajatlarga bo‘linishi mumkin:

103


5

2

1



2

3

bevosita ishlab chiqarish xarajatlari*



muomala xarajatlari*

umumiy xarajatlar

foyda olish uchun qilinadigan xarajatlar

doimiy xarajat


Xarajatlarning kanday turlari mavjud:

104


5

2

1



2

doimiy xarajatlar*

o‘zgaruvchan xarajatlar*

tashqi xarajat

foyda olish uchun qilinadigan xarajatlar

zararni qoplash


Foyda qanday taqsimlanadi:

105


5

2

1



2

bir qismi soliq sifatida davlat byudjetiga o‘tkaziladi*

bir qismi korxona egalari o‘rtasida daromad sifatida*

bir qismi yer egalari o‘rtasida taqsimlanadi


tadbirkorlar o‘rtasida taqsimlanadi

xar bir ishtirokchi o‘rtasida


Qanday sharoitlar raqobatni keltirib chiqaradi:

106


5

2

1



2

iqtisodiyot sub'ektlarining aloxidalashgan va mustaqil

bo‘lishi*

tovar-pul munosabatlarining bo‘lishi*

turli xil mulk shakllarining mavjudligi

bozorning rivojlangan bo‘lishi

g‘irrom raqobat
Bozor raqobati tarixan qanday bosqichlarni bosib o‘tgan:

107


5

2

1



2

3

4



natural xo‘jalikdan bozor iqtisodiyotining davtlabki

bosqichiga o‘tish*

kapitalistik erkin raqobat bosqichi *

monopol raqobat bosqichi *

yangicha erkin raqobat bosqichi *

tartibsiz yovvoyi raqobat bosqichi


Raqobatning xarakteriga qarab qanday tipga bo‘lish mumkin:

108


5

2

1



2

tartibsiz yovvoyi raqobat*

qonun qoidalar bilan tartibga solinuvchi*

rejali raqobat

erkin kapitalistik raqobat

rejasiz raqobat


Nima uchun raqobat bozor iqtisodiyotini xarakatlantiruvchi kuchi xisoblanadi:

109


5

2

1



2

3

Iqtisodiy resurslarni tejamli ishlatishga*



tovar va xizmatlarni ko‘plab va sifatli ishlab chiqarishga

undaydi*


Iqtisodiy o‘sishni ta'minlaydi*

qishloq xo‘jaligini rivojlantirishga olib keladi

tarkibiy o‘zgarishlarga olib keladi
Erkin raqobat davrida raqobatning qanday 2 shakli amal qiladi:

110


5

2

1



2

tarmoq ichidagi raqobat*

tarmoqlararo raqobat*

autsayderlar

korxonalar o‘rtasidagi raqobat

monopoliyalar o‘rtasidagi raqobat


Raqobatning qanday 2 usuli mavjud:

111


5

2

1



2

narx vositasida raqobatlashuv *

narxdan foydalanmay raqobatlashuv*

tarmoqlaro raqobatlashuv

davlat yordamida raqobatlashuv

tarmoqlararo raqobat


Raqobatning g‘irrom usullari qanday:

112


5

2

1



2

3

sanoat josusligi *



raqibni xom ashyo bazalaridan *

raqib korxonasida diversiyalar uyushtirish*

tovarlar narxini tushirib yuborish

raqibini xar xil yo‘llar bilan aldash


Nomukammal raqobatning qanday 3 turi bor:

113


5

2

1



2

3

monopolistik raqobat*



oligopolistik monopoliya raqobati*

kapitalistik raqobat*

tarmoqlararo raqobat

autsayderlar o‘rtasidagi raqobat


Narx nima:

114


5

2

1



2

tovar qiymatining puldagi ifodasi*

qiymatning bozordagi ko‘rinishi*

tovarni ayriboshlash shakli

tovarga qo‘yiladigan xarajatlar miqdori

tovarga ketadigan resurs

Narx qanday vazifalarni bajaradi:

115


5

2

1



2

3

4



bozor muvozanatini ta'minlash*

xisob-kitob, o‘lchov vazifasi*

iqtisodiy regulyator vazifasi*

raqobat vositasida*


ishlab chiqarish bilan iste'molni bog‘lash
Narxning shakllanishida qanday omillar qatnashadi:

116


5

2

1



2

3

4



qiymat*

raqobat*


talab va taklif*

naflik*


tannarx
Narxning qanday turlari mavjud:

117


5

2

1



2

3

4



demping narx*

chakana narx*


milliy narx*

jaxon narx*


olib sotar narx
Bozor ko‘lami jixatidan olinganda qanday narxlar mavjud:

118


5

2

1



2

3

mintaqa xududiy*



milliy narx*

xalqaro yoki baynalminal narx*

chakana narx
tarmoq narx
Ish xaqi nima:

119


5

2

1



2

3

4



ishchi va xizmatchilarning mexnatining miqdori, sifati va

unumdorligiga qarab*

milliy maxsulotlardan olinadigan ulushning puldagi

ifodasidir*

ishchi va xizmatchilarning qilgan mexnatiga yarasha

olinadigan xaqqi *

ish kuchi qiymatini puldagi ifodasi*

ish kuchi sarfi


Ish xaqi tashkil etilishining qanday ikki shakli mavjud:

120


5

2

1



2

vaqtbay ish xaqi*

donabay yoki ishbay ish xaqi*

real ish xaqi

progressiv ish xaqi

bevosita to‘lov


Ish xaqining qanday ikki darajasi mavjud:

121


5

2

1



2

naminal daraja*

real daraja*
progressiv

mukofotli

rag‘batlantirish
Ish xaqiga ta'sir etuvchi omillar:

122


5

2

1



2

3

4



Xayot kechirish vositalarining qiymati*

xodimning malakasi*

milliy farqlar*

ish joyi va mexnat sharoitlari*

ishchini iste'mol darajasi
Ish xaqini tabaqalashtirish jarayoniga nimalar ta'sir ko‘rsatadi:

123


5

2

1



2

3

jismoniy va aqliy qobiliyatning turli xilligi*



mexnat sharoitlarining bir xil emasligi*

xayot kechirish vositalarining qiymati*

milliy farqlar

turmush darjasi


Real ish xaqiga ta'sir etuvchi omillar:

124


5

2

1



2

3

nominal ish xaqi *


iste'mol tovarlari*

inflyasiya sur'ati*

ishchining iste'mol darajasi

vaqtbay ish xaqi


Tarif tizimi o‘z ichiga nimalarni oladi:

125


5

2

1



2

3

tarif malaka ma'lumotnomasi*



tarif setkasi*
tarif stavkasi*

real va nominal ish xaqi

porgressiv ish xaqi
Kasaba uyushmalari ish xaqini oshirishga qanday yo‘llar bilan

erishishlari mumkin:

126

5

2



1

2

3



4

ishchi kuchiga bo‘lgan talabni oshirish

ish kuchi taklifini qisqartirish *

kasbni malakali litsenziyalash*

jamoa shartnomalari tuzishda monopol xolatga ega bo‘lgan tadbirkorlarga qarshiliq ko‘rsatish yo‘li bilan*

umumiy ish tashlash yo‘li bilan


Bozor tizimining agrar munosabatlariga yangicha mazmun berish nimadan iborat:

127


5

2

1



2

3
yerning tovarga aylanishi*

yerga xilma-xil mulkchilikning paydo bo‘lishi*

yer uchun pul shaklida renta undirilish*

yerning cheklanganligi

yerning xammabop resurs ekanligi


Agrar munosabatlarning sub'ekti kimlar xisoblanadi:

128


5

2

1



2

3

yer egalari*



yerda xo‘jalik yurituvchilar*

yerga mexnat sarflovchi kishilar*

yerni ijaraga oluvchilar

agro sanoat korxonasi raxbarlari


Nima uchun yer maxsus resurs xisoblanadi:

129


5

2

1



2

3

yer xarqanday ishlab chiqarishning umumiy sharti *



qishloq xo‘jaligi uchun yer asosiy ishlab chiqarish omilidir*

yer cheklangan xammabop resurs*

yerning tadbirkorlik ob'ektiga aylanishi

yer uchun pul shaklida renta undirish


Rentaning qanday turlari mavjud

130


5

2

1



2

3

4



absolyut renta*

differensial renta*

monopol renta*

qurilish uchastkalaridan va undirma sanoatda olinadigan

renta*

pul shaklida to‘lanadigan renta


Tuproq xosildorligining qanday xillari mavjud:

131


5

2

1



2

tabiiy xosildorlik *


iqtisodiy xosildorlik*

qo‘shimcha xosildorlik


aralash xosildorlik

iqtisodiy manfaat


Agrobiznesning qanday shakllari mavjud:

132


5

2

1



2

3

fermer xo‘jaligi*



agrofirmalar*

agrosanoat birlashmalari*

xususiy tadbirkorlik
kolxozlar, sovxozlar
Butun milliy iqtisodiyotning xolatini xarakterlovchi muxim makroIqtisodiy ko‘rsatkichlar nimalardan iborat:

133


5

2

1



2

3

4


YaMM*

ichki milliy maxsulot IMM*

sof milliy maxsulot SMM*

milliy daromad MD*

jami ijtimoiy maxsulot
Takror ishlab chiqarish nima:

134


5

2

1



2

ishlab chiqarishning doimo qaytarilish*

takrorlanib turishidir*

ishlab chiqarishning to‘xtab-to‘xtab davom etishi

ishlab chiqarishning yangidan boshlanishi

mexnat sarfi


Takror ishlab chiqarish qanday darajada sodir bo‘ladi:

135


5

2

1



2

mikro *


makro*

real


nominal

progressiv


Takror ishlab chiqarishning qanday turi mavjud:

136


5

2

1



2

oddiy takror ishlab chiqarish *

kengaytirilgan takror ishlab chiqarish*

aralash takror ishlab chiqarish

qisqartirilgan takror ishlab chiqarish

optimal ishlab chiqarish


Maxsulotlar va xizmatlar ishlatilishiga qarab nimalarga bo‘linadi:

137


5

2

1



2

ishlab chiqarish vositalari*

iste'mol buyumlari*

sanoat maxsulotlari

zaxiradagi maxsulotlar

oziq –ovqat maxsulotlari


Iqtisodiyot nazariyasi qanday vazifalarni bajaradi:

138


5

2

1



2

3

iqtisodiyotning sir-asrorlarini bilib olish



boshqa iqtisodiy fanlarga ilmiy uslubiy asos bo‘lib xizmat qiladi

amaliy tavsiyalar berish

iqtisodiy siyosatni ishlab chikarish

amaliy bilim saviyasini oshirish


Iqtisodiyotni o‘rganishda qanday ko‘rsatkichlar qo‘llaniladi:

139


5

2

1



2

miqdoriy


sifatiy

ijtimoiy


me'yoriy

iqtisodiy


Iqtisodiy qonunlar qanday guruxlarga bo‘linadi:

140


5

2

1



2

3

umumiqtisodiy qonunlar


farmatsion-maxsus qonunlar

davriy-oraliq qonunlar

jamiyat taraqqiyotining qonunlari

ishlab chiqarishning asosiy qonunlari


141. Moliyaviy resurslar necha turli bo‘ladi:

mikroresurslar *

makroresurslar*

zaxiradagi resurs

davlat ixtiyoridagi resurs

firma resurs

142. Moliya bozori tarkiban qanday bozorlardan iborat:

qimmatbaxo qog‘ozlar bozori*

qarzga beriladigan pul bozoridan iborat*

mablag‘lar bozoridan

fond birjalaridan

kredit mablag‘lar

143. Moliya bozorida 2 guruxdan iborat qanday sub'ektlar pul bilan munosabat qiladilar:

pul bilan munosabat qiladilar*

pul egalari yoki uni saqlab turuvchilar*


pulga muxtoj sub'ektlar*

bank egalari

bankdagi jamg‘arma egalari

144. Davlat moliyasi tarkiban nimalardan iborat:

davlat byudjeti*

byudjetdan tashqari uyushtirilgan pul fondlari *

davlat krediti*
xalqaro kredit

banklarda jamg‘arilgan jamg‘armalardan

145. Davlat daromadlari qaysi manbalardan tushadi:

ichki manbalar *

tashqi manbalar*

aralash man'ba

jamg‘arma fondlar

shaxsiy mablag‘

146. Ichki manbaning qanday 3 shakli mavjud:

soliqlar*

zayomlar*

emissiya*

davlat byudjeti
jamg‘arma fondi

147. Soliq sub'ektlari nimalardan iborat:

soliq inspeksiyasi*

korxona, firma*

ayrim fuqarolardan iborat*

fermer xo‘jaliklari

moliya vazirligi

148. Soliq ob'ekti nimalardan iborat:

soliq solinadigan daromad*

mol-mulk yoki iqtisodiy faoliyat*

fermer xo‘jaliklari

davlatning moliya tizimi

kooperativ xo‘jalik

149. Byudjet qanday qismlardan iborat:

daromad qismi *

xarajat qismi*


jamg‘arish qismi

investitsiya qismi

qo‘shimcha daromad

150. Kreditning shakllari:

uzoq muddatli kredit*

qisqa muddatli kredit*

tijorat krediti

iste'molchi krediti


jamoa krediti

151. Bank tizimi o‘z ichiga nimalarni oladi:

ixtisoslashgan *

tijorat*


sug‘urta qoplovchilari

markaziy bank

sug‘urta fondi

152. Iqtisodiyotni tartiblash nima:

bu undagi turli bo‘g‘inlar faoliyatining bir-biriga

bog‘lanishi *

mos xolda rivojlanib borishidir*

iqtisodiyotni muvozanatlashgan xolda rivojlanib borishi

bozor mexanizmi bilan davlat mexanizmi birgalikda amal

qilishi


faqat davlat mexanizmi

153. Iqtisodiyotni tartiblash qanday 2 usulda yuz beradi:

rejalash tartibi*

tartiblashni bozor mexanizmi*


davlatni iqtisodiyotga aktiv aralashuvi orqali

tarkibiy o‘zgarishlar orqali

ijtimoiy yo‘nalish bo‘yicha

154. Iqtisodiyotni davlat tomonidan tartiblash deganda nima tushuniladi:

davlatning o‘z chora tadbirlari, *

o‘zining iqtisodiy mexanizmi orqali*

siyosati orqali takror ishlab chiqarishga ta'sir etishi tushuniladi*

intigratsion siyosat

mikroiqtisodiy faoliyatni rag‘batlantirish

155. Iqtisoidyotni davlat tomonidan tartiblash qanday 4 ta shaklda yuz beradi:

qonun chiqarish *

soliq solish*

subsidiyalar berishi*

kredit berish*

mulkni demokratiyalash

156. Davlat o‘zining sotsial siyosati bilan iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi:

davlat o‘z mablag‘i bilan malakali ish kuchi tayyorlash *

daromadoarni qayta taqsimlash*

integratsion tadbirlar ishlab chiqish

narx navoni liberallashtirish

ekstensiv tadbirlar

157. Tartiblashning makroiqtisodiy jixatlari qanday amalga

oshadi:

bozor mexanizmi vositasida tartiblanish*



davlat ishtirokida tartiblanish*

qonun va farmonlar chiqarish orqali

xalq xo‘jaligida tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirish orqali

narx vositasi

158. Sivilizatsiyalashgan bozor iqtisodiyotining boshqa iqtisodiyotdan asosiy farqi nimada:

sotsial yo‘nalishga qaratilganligi*

ommaviy farovonlikni ta'minlash*

iqtisodiyotni rejali rivojlantirish

tovar to‘kinchiligini ta'minlash



Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa