Muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi


-1939-yillarda ilmiy-texnik taraqqiyotning  jadallashuvi, ilm-fandagi



Download 1,67 Mb.
Pdf ko'rish
bet9/154
Sana07.01.2022
Hajmi1,67 Mb.
#327419
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   154
Bog'liq
5.mavzular to'plami 70 soat 1 kurs 2021x

1918-1939-yillarda ilmiy-texnik taraqqiyotning  jadallashuvi, ilm-fandagi 
yutuqlar. 
 
Sotsialistik  tuzumning  parchalanishi.    Sharqiy    Yevropa  mamlakatlarida 
sotsialistik tuzum ning ag‗darilishi turlicha ko‗rinishda amalga oshi rildi.  Qayta qurish 
davrida  faol  islohotlar  olib  borgan,  mafkuraviy  plyura  lizm  ni  o‗rnata  olgan  va 
rahbarlari  o‗zgarishlarning  muqar  rar  ligini  his  qilgan  mamlakatlarda  sotsializmning 
qulashi ancha silliq kechdi. 
 
Polshada  aholining  mamlakatdagi  sotsialistik  tuzumdan  norozilik  namoyishlari 
1988-yildan  boshlab  kuchayib  bordi  va  ular    siyosiy  islohotlarni,    Lex    Valensa 
boshchiligidagi  «Birdam  lik»  kasaba  uyushmasining  erkin  faoliyat  yuritish  huquqini 
talab qildi.  
1989-yili  bo‗lib  o‗tgan  saylovlar  hukmron    Polsha  bir  lashgan  ishchi  partiya 
sining (PBIP) obro‗yi tushib ketganligi, ayni paytda, muxolifatdagi «Bir damlik»  
kasaba uyush m a sining ommala shib borayotganini ko‗rsatdi.  Yangi tar kibdagi  


295 
 
parlament konstitutsiyaga o‗zgar ish kiritib,  Polshani demokratik huquqiy davlat deb 
e‘lon  qildi.    PBIP  o‗z  faoliyatini  to‗xtatdi.  1990-yili  navbatdan  tashqari  prezidentlik 
saylovlarida    Lex  Valensa  g‗alaba  qozondi.  Ruminiyada  kommunistik  rejimning 
qulashi jiddiy harbiy to‗qnashuv oqibatida yuz berdi. 1989-yil dekabrda  Timishoara 
shahrida aholi ning  N.  Chaushesku  rejimiga qarshi tinch namoyishi  Ruminiya maxfi  
y  xizmati  xodimlari  tomo  nidan  o‗qqa  tutilishi  mamlakat  bo‗ylab  qo‗zg‗olonning 
boshlanishiga olib keldi.  Armiya qo‗zg‗o lonchilar tomoniga o‗tdi.  Bir necha ming 
kishilik olomon tank qismlari yordamida  Davlat kengashini qamal qildi.  Qo‗zg‗olon  
N.  Chaushesku va uning rafi  qasini sud qilish,  sudning hukmiga ko‗ra otib tashlash 
jarayoni  bilan  tugadi.    Qo‗zg‗olonda  mingdan  ortiq  kishi  halok  bo‗ldi.    Hokimiyat 
qo‗zg‗olon kunlari tashkil qilingan  Milliy qutqarish fronti qo‗liga o‗tdi.  Qo‗mita raisi 
bo‗lgan    Ion    Iliyesku  1990-yilgi  saylovlarda  mamlakat  prezi  denti  etib  saylandi.
 
Ikkinchi  jahon  urushidan  keyingi  eng  muhim  voqealardan  biri  Ger  maniyaning 
birlashishi  bo‗ldi.  1980-yillar  oxirida    Germaniya    Demo  kratik    Respublikasida 
ijtimoy-iqtiso  diy  va  siyosiy  inqiroz  avj  olib,  1989-yil  noyabrda  ikki  nemis  davlatini 
ajratib  turgan    Berlin  devorining  qulashiga  olib  keldi.    Bu  amalda  ikki    Ger  maniya 
o‗rtasidagi  chegaraning  ochilishi  edi.  1990-yil  sentabr  oyida    Moskvada  ikki  nemis 
davlatini  bitta    –    Germaniya    Federativ    Respublikasiga  birlashtirish  to‗g‗risida 
shartnoma imzolandi. 
Sharqiy    Yevropa  mamlakatlari    XX  asr  oxiri    –    XXI  asr  boshlarida.    Asosan 
tinch yo‗l bilan amalga oshirilgan demokratik inqiloblar natijasida  Sharqiy  Yevropa 
davlatlari rivojlanishning iqtisodiy va siyosiy yo‗nalishi qilib  Yevropa  Ittifoqini tanla 
di.  Sharqiy  Yevropaning ko‗pchilik davlatlari  NATOga a‘zo bo‗ldi. 
Bozor  iqtisodiga  jadal  o‗tish  bir  qator  jiddiy  muammolarni  keltirib  chiqar  di.  
Infl    atsiya  darajasi  va  ishsizlikning  oshishi,  turmush  darajasining  pasa  yishi, 
jamiyatning  boylar  va  ko‗p  sonli  o‗ta  kambag‗allarga  ajralishi  kuzatildi.    Natijada, 
islohotlar  uchun  javobgar  bo‗lgan  hukumatlarni  aholi  qo‗llamay  qo‗ydi.    Polshada 
ijtimoiy  muhitning  o‗zgarishi  natijasida  1990-yillarning  eng  mashhur  siyosatchilari-
dan biri  Lex  Valensa pre zi  dentlik saylovlarida mag‗lu biyatga uchradi.  
Kuchli  mafkura  viy  bo  simga  qaramasdan,  so‗llar    Litvada,  keyinchalik 
Albaniya  da  hokimiyatga  keldi.
 
O‗zgarishlar  boshqa    Yevropa  mamlakat  lari  dagiga 
nisbatan  Yugoslaviyada biroz murakkab kechdi.  Oltita respublikadan tashkil topgan  
Yugos  laviya    Federativ    Respublikasida  sotsialistik  tuzumning  qulashi  millatchi  va 
ayirmachi kuchlar ning faollashuvi uchun imkoniyat yaratdi.  Oqibatda 1991  –  1992-
yil  lari    Yugoslaviya  davlati  tarqalib  ketdi.  Faqat    Serbiya  va    Cherno  goriya 
federatsiyada qoldi.  Slo veniya,  Xorvatiya,  Bos niya va  Gersegovina hamda  Make 
doniya  mustaqil  davlatlarga  aylandi.    Biroq,  musta  qil  davlatlarga  ajralish  etnik 
ziddiyatlarni keskinlashtirib yubordi.
 
1990-yildan keyin  Serbiyada musulmon-albanlar 
o‗zlarining «Kosovo Respublikasi» ni e‘lon qildi.  Bu  Serbiya bilan qurolli mojaroga 
olib  keldi  va  unga    NATO  aralashdi.  1999-yili    NATO  qo‗shinlari    Yugoslaviyani 
bombardimon  qildi.    Mojaro    Yevropa  miqyosidagi  inqirozga  aylandi.Yana  bir  og‗ir 
vaziyat    Bosniya  va    Gersegovinada  vujudga  keldi.  Bu  yerda  serblar,  xorvatlar  va 
musulmonlar tarixan qo‗shni yashashgan.  Shu sababli etnik farqqa diniy ziddiyat ham 
qo‗shildi.    Bosniya  va    Gersegovinada  milliy  ziddiyatlar  alohida  keskin  tus  oldi.  
Aholining yarmini tashkil qilgan serblar  Yugo slaviya tarkibidan chiqishni istamadi va 
o‗zlarining    Bosniya  serb  res  publikasini  e‘lon  qildi.  1992    –    1994-yillari  serblar, 
musulmonlar  va  xorvatlar  o‗rtasida  harbiy  mojaro  boshlanib  ketdi  va  bu  tinch  aholi 


296 
 
orasida  ham  ko‗plab  qurbonlarga  olib  keldi.    Bosniyadagi  etnik  mojarolarni  bartaraf 
qilish  uchun  bu  yerga  BMT  tinchliksevar  kuchlari  kiritildi  va  urush  harakatlari 
to‗xtatildi.  
2006-yili    o‗tkazilgan  referendum  natijasiga  ko‗ra,    Chernogoriya    Serbiyadan 
ajralib chiqdi.  Yugoslaviya  Respublikasi barham topdi. 
Chexoslovakiya milliy muammolarni hal qilishning tinch yo‗lini tanladi. 1992-
yili o‗tkazilgan referendum natijasiga ko‗ra, mamlakat aholisi bo‗linishga qaror qildi.  
Bo‗linish jarayoni jiddiy  muhokama qilinib, puxta tayyorlandi. 1993-yil 1-yanvardan 
jahon  xaritasida  ikkita  mustaqil  davlat    –    Chexiya    Respublikasi  va    Slovakiya  
Respublikasi  paydo  bo‗ldi.
 
1990-yildan  keyin    Serbiyada  musulmon-albanlar 
o‗zlarining «Kosovo Respublikasi» ni e‘lon qildi.  Bu  Serbiya bilan qurolli mojaroga 
olib keldi va unga  NATO aralashdi. 1999-yili  NATO qo‗shinlari  Yugoslaviyani bom 
bar    dimon  qildi.    Mojaro    Yevropa  miqyosidagi  inqirozga  aylandiYana  bir  og‗ir 
vaziyat  Bosniya va  Gersegovinada vujudga keldi.  
Bu yerda serblar, xorvatlar va musulmonlar tarixan qo‗shni yashashgan.  Shu sababli 
etnik  farqqa  diniy  ziddiyat  ham  qo‗shildi.    Bosniya  va    Gersegovinada  milliy 
ziddiyatlar  alohida  keskin  tus  oldi.    Aholining  yarmini  tashkil  qilgan  serblar    Yugo 
slaviya tarkibidan chiqishni istamadi va o‗zlarining  Bosniya serb res publikasini e‘lon 
qildi. 1992  –  1994-yillari serblar, musulmonlar va xorvatlar o‗rtasida harbiy mojaro 
boshlanib  ketdi  va  bu  tinch  aholi  orasida  ham  ko‗plab  qurbonlarga  olib  keldi.  
Bosniyadagi  etnik  mojarolarni  bartaraf  qilish  uchun  bu  yerga  BMT  tinchliksevar 
kuchlari kiritildi va urush harakatlari to‗xtatildi.  
2006-yili    o‗tkazilgan  referendum  natijasiga  ko‗ra,    Chernogoriya    Serbiyadan 
ajralib chiqdi.  Yugoslaviya  Respublikasi barham topdi. 
Chexoslovakiya milliy muammolarni hal qilishning tinch yo‗lini tanladi. 1992-
yili o‗tkazilgan referendum natijasiga ko‗ra, mamlakat aholisi bo‗linishga qaror qildi.  
Bo‗linish jarayoni jiddiy  muhokama qilinib, puxta tayyorlandi. 1993-yil 1-yanvardan 
jahon  xaritasida  ikkita  mustaqil  davlat    –    Chexiya    Respublikasi  va    Slovakiya  
Respublikasi  paydo  bo‗ldi.
 
Sharqiy    Yevropa  mamlakatlarida  yuz  bergan  voqealar 
sezilarli  xalqaro  siyosiy  o‗zgarishlarga  olib  keldi.    Bu  mamlakatlarni  endi  G‗arbiy  
Yevropa  davlatlarining  iqtisodiy  va  harbiy-siyosiy  tashkilotl  a  r  i    –    avvalo    YI  va  
NATO o‗ziga jalb qildi.  Vengriya,  Latviya,  Lit- 
va,   Estoniya,   Polsha,   Slove  niya,   Slovakiya  va    Chexiya,   Ruminiya  va  Bolgariya  
YIga  a‘zo  bo‗ldi.    Bu  mamlakatlarda  demokratik  an‘analar  mavjud  bo‗lganligi  va 
G‗arbiy    Yevropa  bilan  umumiy  sivilizatsiyaga  mansubligi  ularning  rivojlanishiga 
ijobiy  ta‘sir  ko‗rsatmoqda.    Markaziy  va    Sharqiy    Yevropa  mamlakatlarida  aholi 
yashash  darajasining  o‗sganligi  jamiyatda  demokratik  islohotlarga  ishonchni 
kuchaytirdi. 
Ammo bu mamlakatlarning ko‗pchiligida ishsizlik ancha yuqori, bir qism aholi  
G‗arbiy  Yevropaning rivojlangan davlatlariga chiqib, ish izlashga majbur bo‗lmoqda.  
Shunga qaramasdan,  Markaziy va Sharqiy  Yevropa  G‗arbiy  Yevropa bilan iqtisodiy 
va  madaniy  tengliksari  dadil  qadam  tashlamoqda.    Bu  davlatlarning  eng  katta 
muammolaridan biri jamiyatda korrupsiya darajasining yuqoriligi bo‗lib qolmoqda.
  
 
 
 
 
 


297 
 
 
 
 
 
 

Download 1,67 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   154




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish