Sharq mutafakkirlarining ta'lim va tarbiya haqidagi pedagogik qarashlari Reja


Amir Temur umr bo’yi quyidagi o’n ikki tamoyilga amal qilgan



Download 0,84 Mb.
bet2/11
Sana15.11.2022
Hajmi0,84 Mb.
#866605
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Bog'liq
Sharq mutafakkirlarining ta\'lim va tarbiya haqidagi pedagogik qarashlari2

Amir Temur umr bo’yi quyidagi o’n ikki tamoyilga amal qilgan:

  • Har erda va har vaqtda islom dinini qo’llab-quvvatlagan.

  • Davlat ishlarini kengash asosida boshqargan.

  • Salatanat ishlarini murosayu madora orqali yurgizgan.

  • Davlat ishlarini qonun-qoida va tuzuklarga asoslanib boshqargan.

  • Amirlar va sipohiylarga hurmat ko’rgazgan.

  • Adolat va insofga tayangan.

  • Fuqarolarga izzat-hurmat ko’rgazgan.

  • Azmu jazm bilan ish tutgan.

  • Raiyat ahvolidan doimiy ogoh bo’lgan.

  • Turku tojik, arabu ajamning turli toifalariga hurmat ko’rsatgan.

  • Do’stlarni unutmagan va ularga yordam bergan.

  • Har joyda sipohiylarni hurmat qilgan.




TEMUR TUZUKLARI”DAGI O’GITLARNI MOHIYATI VA VAZIFASIGA KO’RA QUYIDAGI GURUHLARGA AJRATISH MUMKIN:

TEMUR TUZUKLARI”DAGI O’GITLARNING AXLOQ VA ODOBGA DOIR TURLARI:

1. Din va shariatga doir.
2. Davlat va uni idora etishga doir.
3. Kengash o’tkazishga oid.
4. Podsho va vazirlarga doir.



  1. Adolat va adolatsizlik.

2. So’z va ishonch birligi.
3. Do’st va dushmanlik.
4. Botirlik va qo’rqoqlik.
5. So’z va shirin-suxanlik.

Temur tuzuklari”dagi hikmatlardan namunalar:

  1. Adovat emas, adolat yengadi.

  2. So’zlaguvchi gar nodon erur, tinglaguvchi dono o’lsin.

  3. Ota bo’lmagan, ota qadrini bilmas.

  4. Do’shmandan qo’rqma, munofiqdan qo’rq.

  5. Ishon. Ammo shubha qil.

  6. Kuch – adolatdadir.

  7. Do’stlik sinovda chiniqadi.

  8. Filning dumi bo’lguncha, chumolining boshi bo’l.

  9. Toy mingan – ot ham minadi.

  10. Botir jangda bilinar, dono – mashvaratda.

  11. Birliksiz kuch bo’lmas.

Mirzo Ulug’bekning pedagogik g’oyalari va ma’rifatparvarlik xizmatlari. Samarqandda o’z atrofida to’plangan olimlarning bevosita ishtiroki va yordamida Ulug’bek 1424-1428-yillarda shahar yaqinida Qbirahmat anhori bo’yida rasadxona qurdirdi. Doira shaklida bino qilingan bu ulkan imoratning aylanasi 47 metr, balandligi 31 metr edi. Bobo’rning yozishicha, u uch qavatli bo’lgan. Binoning sirti koshin va sirli parchinlar bilan qoplangan. Binoning ichki sahni sudsi faxriy (sekstant) va koridorlar bilan to’rt qismlarga ajratilgan. Rasadxona ichki devorlarida koinot-u Er sharining umumiy manzarasi tasvirlangan bo’lib, shu tufayli bu mavzu aholi o’rtasida «Naqshi jahon» degan nom bilan shuhrat topadi.
Samarqandda Ulug’bek rahbarligida barpo etilgan bu ilmiy dargoh matematika, ayniqsa astronomiya sohasida ilmiy dunyoda olamshumul ahamiyat kasb etgan natijalarga erishadi. Rasadxonada olib borilgan kuzatish va tadqiqotlar tufayli 1018 sobita (qo’zg’almas) yulduzlarning o’rni va holati aniqlanib, ularning astronomik jadvali tuziladi. O’rta Osiyo, YAqin va O’rta SHarq mamlakatlari bo’ylab joylashgan 683 geografik punktlarning Samarqand kengligiga nisbatan koordinatalari belgilab chiqildi. Rasadxonada olib borilgan tadqiqotlarning natijalari asosida matematika va astronomiyaga oid qator nodir asarlar yaratildi.
«Ziji jadidi Ko’ragoniy» dan tashqari Ulug’bek «Tarixi arba’ ulus» (To’rt ulus tarixi) nomli tarixiy asar hamda musiqa ilmiga bag’ishlangan beshta risola yozadi.
Observatory of Ulugbek
Historical and architectural monuments of Samarkand

The largest observatory in Central Asia was built in the 1420's by Ulugbeg. Here, for three decades, scholars, including the outstanding astronomers Qazi-Zadeh Rumi, Djemsnid Giyas ad-Din Kashi and Ali Kushchi, performed measurements of celestial movements.


The Samarkand observatory became famous for the edition of the "Ulugbeg Zidj", containing a theoretical introduction and charts describing 1,018 stars. The observatory was found by Samarkand archeologist V. L. Vyatkin at the beginning of the 20th century. He excavated the underground remains of a huge quadrant 40 m in radius which was used for the observation of the Sun, Moon and other celestial bodies.


Ulugbek Observatory is decorated with beautiful engravings from a 17th century Dutch artist, with the inscription over the image of Ulugbek "I have presented my case seriously" - where Ulugbek stands on the right arm of the goddess of astronomy, Urania1.


Ulug'bek observatoriyasi.Samarqandning tarixiy va arxitektura yodgorliklari.Mirzo Ulug'bek tomonidan 1420-yillardaSamarqandda qurilgan rasadxonaMarkaziy Osiyodagi eng yirik rasadxonalardan biri hisoblanadi. Mazkurrasadxonaningbarpoetilishivauningо‘shadavrilmiymarkazigaaylanishi, о‘shadavrningmuhimvoqeasihisoblanadi.Ulug‘bekolimlargahomiylikqilib, fanahlinirag‘batlantirdi, uningо‘zi, ayniqsa, astronomiyavamatematikafanlaribо‘yichamuhimishlarniamalgaoshirdi. Bu rasadxonada, buyuk olimlar Qozizoda Rumiy, Ali Qushchi, JamshidbinMa’sudi, Mо‘yiddinvauningо‘g‘liMansurKoshiylar bir necha o'n yilliklar mobaynidailmiy izlanishlar olib borganlar. Ular samodagi yulduzlar harakatlarni kuzatganlar. Ularning ilmiy izlanishlari natijasida Samarqand rasadxonasida 1,018 yulduz harakatini tasvirlovchi joriy jadvallarini o'z ichiga olgan "Ulugbeg Zidj" dunyo yuzini ko`rgan.Observatoriya 20-asr boshida Samarqand arxeolog V. L. Vyatkin tomonidan topilgan. U Quyosh, Oy va boshqa samoviy jismlarniо‘lchashuchunqurilgan radiusi 40 myerostiyо‘linitopgan arxeologhisoblanadi. Ulug'bek rasadxonasi 17-asrda Gollandiyalik rassomlartomonidanchiroyli naqshlarbilan bezatilgan UndaUlug'bek astronomiya ma'budasisifatidatasvirlanib, undashundaysо‘zlarbitilgan "Men о‘zimningjiddiyizlanishlarimnisizgataqdim qilmoqdaman".


Download 0,84 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish