Fanning o’quv dasturi Oliy va o’rta maxsus, kasb-hunar ta`limi o’quv-uslubiy birlashmalari



Download 3,06 Mb.
Pdf ko'rish
bet241/410
Sana11.09.2021
Hajmi3,06 Mb.
#172043
1   ...   237   238   239   240   241   242   243   244   ...   410
Bog'liq
gematologiya

Klinik mashg’ulot   (120 min) 
                                                   Transfuziologiya asoslari 
Tayyorgarlik bosqichi 
10 daqiqa 
Klinik mashg’ulot mavzusi, 
mohiyatini tushuntirish, bajarilish 
ketma-ketligini bilan tanishtirish 
Yozadilar 
Asosiy bosqich 
20 daqiqa 
 
20 daqiqa 
 
40 daqiqa 
 
20 daqiqa 
Amaliy ko’nikma  jarayonini 
ko’rsatib berish 
Ko’radilar 
O’rganadilar 
Amaliy ko’nikma bo’yicha 
echilmay qolgan savollar tahlili 
Eshitadilar 
Fikr bildiradilar 
Amaliy ko’nikma talabalar 
tomonidan bajarilishi 
O’rganadilar 
Amaliy ko’nikmani daftarga qayd 
qilish 
Yozadilar 
YAkuniy bosqich 
10 daqiqa 
YAkunlovchi xulosa qiladi 
Mustaqil vazifa beradi 
Tinglaydi 
Yozib oladi 


156 
 
Uyga vazifa beradi 
 
Jami 160 daqiqa 
 
 
Inson qon guruhlarini immunogematologiya (izoserologiya) fani  o’rganadi. 
qon guruhini aniqlash izogemagglyutinatsiya reaktsiyasiga asoslanadi.  Izogemagglyutinatsiya bir 
xil antigen va antitelalar uchrashganda yuz beradi.    
qon guruhini aniqlash serologik formulani topish bilan olib boriladi. 
  
Maxsus standart tekshirish usullari bilan eritrotsit membranasida antigenlar va plazmada antitelalar 
aniqlanadi. Eritrotsitlar antigenini aniqlash uchun maxsus standart antitelalar bilan aniqlanadi. 
Antitelalarni aniqlash esa standart eritrotsit antigenlari bilan aniqlanadi. 
Hamma tekshirish usullari bir nomli antigen va antitelalarning uchrashi oo’ibatida sodir bo’ladigan 
agglyutinatsiya reaktsiyasiga asoslanadi.  
  
Qon serologik formulalari: 
I guruh   O   (I)  
II guruh   A (II) 
III guruh  B (III) 
IV guruh   AVo (IV) 
          oqo’shimcha: 1. A1 (II ) va A2 (II );       
                              2.  A1Bo (IV) va A2Bo (IV) 
      Agglyutinogen (antigen)  o’ususiyatlari: 
" Antigen polipeptid, ma`lum mio’dordagi aminokislotalar tizimidan tashkil topadi. 
" Kislota va isho’or antigenni parchaladi. 
" Eritrotsit distillangan suvda parchalanganda antigen o’z o’ususiyatini sao’lab koladi. 
" Antigen termostabil, o’aynatganda o’z o’ususiyatini sao’lab koladi. 
" Eritrotsit o’uritilganda antigen xususiyatini birnecha oygacha sao’lab koladi. 
Muzlatilganda ko’p yil sao’lanadi  
Eritrotsit membranasidagi antigen spetsifik determinantga ega: 
       A antigenda g` Ng`atsetilgalaktozamin  
        V antigenda g` galaktoza 
        Membranada A determinant 10 mln. gacha,  
           B- 5500 gacha bo’ladi  
Agglyutininlar (antitelalar) xususiyatlari 
  Bu immunoglobulinlardir. Nasldan naslga beriladi. Maxsus  antigen bilan bog’lanadi. 
 IgM, 
 IgM, IgG  va IgA.  
- H56g`60o S yukori isitilganda antitelalar (AT) parchalanadi. 
-Liofilizatsiya o’ilib o’uritilganda 5 yil va undan ortio’ sao’lanadi. 
- Muzlatilib eritilganda parchalanmaydi. 
-Bor kgislota, timol, fenol, xloroform, efir, xloretil ta`sirida AT parchalanmaydi. 
- AT antigenlar determinanti bilan boglanadi. 
      AT 2 xil bo’ladi: a) tabbiiy g` nasliy beriladi  
                                     b) orttirilgan, inson xayotida. 
-AT antigenni boo’laydigan va qonstant o’ismdan iborat 
-ATlarning issio’da va sovuo’da aktivlashishi faro’lanadi. 
-ATlar to’lio’ va noto’lio’ bo’ladi. 
- Antigen va antitelo reaktsiyasi 2 bosqichda utadi: 
     Birinchi bosqich- atitela maxsus o’ismi antigen determinantini topadi va u bilan birlashadi. 
    Ikkinchi bosqichi - serologik agglyutinatsiya reaktsiyasи. 


157 
 
-Aglyutinatsiya reaktsiyasiga rN, tuz eritmalari, temperatura ta`sir etadi. 
-Reaktsiyada AT titri ao’amiyatli. Normada 1:4 va 1:64 (urtacha 1:16 va 1:32) bo’ladi. 
Anti -A,  va -B antitelalar xavfli miqdori  
     o’uyidagi mio’dorlarini e`tiborga olish kerak: 
   1:16g`1:64  va > 100 IgM da anti-A,  
     Anti-B    256-400 IgG da 
Titrlar maxsus tekshirish usullari bilan aniqlanadi.  
Qon xizmatidagi asosiy maksad   gemotransfuzion terapiyadagi sifat va xavfsizlikni ta`minlashdir.  
Qon va uning komponentlarini tayyorlashda safat va xavfsizlikni ta`minlash birg`biri bilan 
chambarchaс boglik vazifadir.  
Transfuziologiya  g` organik va noorganik transfuzion moddalarni  organizmga parenteral yo’li 
bilan yuborib , qon tizimi morfologik  tarkibiga va uning fiziologik xususiyatiga, shuningdek 
o’ujayralardan  tasho’i  suyuo’liklarga mao’sadli ta`sir etib organizm funktsiyasiini  bosho’arishni  
o’rgatadi gan fandir.    
  
Transfuziologiya tibbiyot bo’limi bo’lib,  qon tizimiga moddalar va transfuziologik davolash 
usullari ta`siri yordamida organizm gomeostazini bosho’arishni o’rgatadi 
Transfuziologik yordam  g` tashkiliy, profilaktik,  diagnostik va davolash  tadbirlarini o’z ichiga 
oladi: 
  ekstrag` va intrakorporal (tomir ichi)  usullar  bilan qonga ta`sir etish (gemaferez, 
gemodializ, ul'trofil'tratsiya, fotomodifikatsiya,  nurlanish va b.); 
  donor qon komponentlarini tayyorlash, tekshirish, xujjatlashtirish,  saqlash va o’o’llash;  
  transfuziologik yordam (transfuziong`infuzion)  g` tomirga parenteral yuborilgan (venaga, 
arterial tomirga, limafa tomirga) organik va noorganik dori moddalar, donor qoni, uning 
komponentlari va preparatlari, qon o’rnini bosuvchi suyuo’liklar, autoqon va b.; 
   bemorni transfuziong`infuzion moddalar bilan davolash jarayonida qonga ekstrag` va 
intrakorporal usullar yordamida ta`sir etib, xavfsizligini va effektivligini o’rganish tizimidan 
iborat. 
Transfuziologiya amaliyotida ikki muo’im vazifa o’al etiladi:  

g` qon tizimiga mao’sadli ta`sir ko’rsatib (gemostazni, o’ujayra  va plazma tizimini,  
kislotag`isho’or tengligini, agregatsiyani, immunitetni,  suvg`elektrolit tizimni, 
oo’silni, lipid va uglevod almashinuvini va b.),  bosho’a organizm suyuo’larini 
(limfa, oro’a miya suyuo’ligi va astsitik suyuo’lik va b.), ular oro’ali butun organizm 
funktsiyalarini bosho’aradigan usullarni va tavsiyanomalarni yaratish va amaliyotda 
o’o’llash;  
  g` qon xizmati va transfuziologik yordamni tashkil etish va takomillashtirish.  
  qon xizmati g` transfuzion tibbiyot soo’asi bo’lib, u donor qonini olish, tekshirish, o’ayta 
ishlab chio’ish (o’он komponentlari, preparatlari va reagentlari), saqlash va amaliyotda 
o’o’llashni o’rganadi va amalga oshiradi.   
  Amaliy transfuziologiya g` transfuzion tibbiyot soo’asi bo’lib, u amaliyotda donor qoni, 
uning komponentlari, preparatlari va reagentlarini olishni tashkil etadi va amalga oshiradi 
  Amaliy transfuziologiyaning asosiy vazifalari:   
  o’      donor qonidan qon preparatlarini yaratish bo’yicha aktual va nazariy muammolarini 
o’al etish;  
  o’      transfuzion moddalarni amaliyotda ishlab chio’ishga zarur bo’lgan  texnologik 
o’ujjatlarni tayyorlash;  
  o’      transfuzion moddalarni ishlab chio’ishdagi va saqlashdagi nazorat usullarini yaratish; 
      qon xizmati, klinik transfuziologiya va transfuzion immunologiya uchun lozim bo’ladigan 
apparatlar va jio’ozlarni tayyorlash; 


158 
 
     transfuzion gemopreparatlarni zamonaviy geninjenerlik va biotexnologik  usullari 
yordamida  amaliyotda ishlab chio’ish va o’o’llash.  
Klinik transfuziologiya -  transfuzion tibbiyot sohasi bo’lib, u bemordagi patologik jarayonlarda 
transfuziologik gemokorrektsiya yordamida uning organizmidagi gomeostazni boshqarishni 
o’rgatadi 
    Klinik transfuziologiyaning asosiy vazifalari: 
       Transfuzion moddalarning ko’rsatmalarini va unga o’arshi ko’rsatmalarni aniqlash; 
  Turli xil patologik o’olatlarda moddalarning o’abul o’ilish usullarini va transfuzion terapiya 
o’tkazish taktikasini aniqlash; 
   transfuzion terapiyani amalga oshirish uchun texnik ashyolarni va tibbiy asboblarni qllash 
talablarini ishlab chiqish;  
  gemoterapiyani effektiv qo’llash muammolarini o’rganish; 
  gemokorrektsiyaning transfuzion usullarini ishlab chio’ish va amaliyotda o’o’llash; 
  klinikada autodonorlikni, qonning reinfuziya usullarini va gemodilyutsiyani amalga oshirish 
uchун agitatsiya (tashvio’ot) va propaganda (taro’ibot) o’tkazish; 
  postransfuzion asoratlarning profilaktikasi va davosi; 
  klinik tibbiyot amaliyotida zamonaviy transfuzion moddalarni qo’llash talablarini ishlab 
chiqish.  

Download 3,06 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   237   238   239   240   241   242   243   244   ...   410




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish