ÇAĞDAŞ TÜrk ve DÜnya tariHİ ders notlari hazirlayan



Download 319.28 Kb.
bet3/5
Sana08.09.2017
Hajmi319.28 Kb.
1   2   3   4   5



Soğuk Savaş Döneminde Dünya

* Büyük sanayi ülkeleri 1945 – 1975 yılları arasında ekonomik büyüme yaşanmıştır.

* Savaş yıllarında erkeklerin yerine kadınlar çalışma hayatına atılmışlardır.

* Sanayileşme ile şehirlere göç hızlanmış, büyük aileler parçalanmış ve şehirlerde doğum oranı düşmüştür.



* Amerikan hayat tarzını sorgulayan Rock and Roll müziği ortaya çıkmıştır. Elvis Presley bu türün önemli isimlerindendir.

* ABD’li bilim adamları ENIAC adlı ilk bilgisayarı yapmışlardır.

* İlk uydu Sputnik SSCB tarafından uzaya gönderildi.

* Biyoloji alanında DNA’nın kimyasal yapısı çözüldü.

* Katlı yapıların inşasına önem verildi.


YUMUŞAMA DÖNEMİ VE SONRASI

* Uluslar arası ilişkilerde Doğu ve Batı blokları arasındaki gerginliği azaltmak için karşılıklı görüşmelerin tercih edildiği bir dönemdir.

* Barışa varılacak yakınlaşma, anlaşma ve işbirliği şeklinde üç bölümden oluşmaktaydı.

* ABD başkanı Kennedy ve SSCB başkanı Kruşcev’in 1961’de bir araya gelmesi ile yumuşama süresi başlamıştır.
SSCB – Çin İlişkileri

* Çin, SSCB ilişkiler bozlunca batıya yaklaşmıştır. Bu yakınlaşmada ABD adına Henry Kissinger’ın Çin’e yaptığı ziyaret etkili olmuştur. ABD, 1972’de Çin’in BM’e tekrar üye olmasında etkili oldu.


Nükleer Silahların Silahsızlandırılması Çalışmaları

* Nükleer silahların sınırlandırılması konusunda 1969’da Helsinki’de ABD – SSCB arasındaki görüşmeler 1972’de Moskova’da SALT- I Antlaşmasının imzalanması ile noktalandı.

* Görüşmelerin başladığı 1969 yılı Yumuşama Döneminin başlangıcı sayıldı.

* 1979’da Viyana’da imzalanan SALT – II Antlaşması, SSCB’nin Afganistan’ı işgali dolayısı ile ABD Kongresi tarafından onaylanmamıştır.


Helsinki Nihai Senedi 1 Ağustos 1975

* Helsinki’de, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı ( AGİK ) sonunda Arnavutluk dışındaki Avrupa ülkeleri, ABD ve Kanada arasında imzalanan konferansın sonuç bildirisidir.

* Uluslar arası ilişkilerde işbirliği ve barışın sağlanmasını esas almıştır. Uluslar arası hukuk açısından bağlayıcılığı yoktur.
Küba Buhranı

* Küba’da Fidel Castro, 1959’da Batista diktatörlüğünü yıkarak yönetimi ele geçirmiş ve ekonomiyi millileştirilme kararı alınmıştır. Bundan olumsuz etkilenen ABD baskı yapınca Küba, SSCB ile yakınlaşmıştır.

* SSCB, Küba’ya füze yerleştirmesi savaş ihtimali doğdu.

* SSCB, Türkiye’deki ABD’ye ait Jüpiter füzelerinin sökülmesi karşılığında Küba’daki füzeleri sökünce sorun çözülmüştür.


Vietnam Savaşı

* 1954’te Cenevre Antlaşması ile Kuzey ve Güney Vietnam, Fransa’dan bağımsızlığını kazandılar.

* 1956’da Kuzey ve Güney arasında olması gereken birleşme olmayınca Kuzey, Güneye saldırdı.


* 1964’te Kuzey donanması Tokin körfezinde ABD donanmasına saldırması üzerine ABD savaşa katıldı.

* Muhammed Ali savaşa gitmeyi reddedince lisansına el konuldu.

* 1973’te Paris’te Vietnam Barışı imzalanmıştır.

* 1976’da iki devlet birleşerek Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti adını aldı.


Keşmir Sorunu

* Keşmir, Pakistan ile Hindistan arasında anlaşmazlığa sebep olan verimli topraklara ve yeraltı zenginliklerine sahip olan bölgedir.

* İki devlet 1948’de savaşmış ve BM bölgede halk oylaması yapılması şartı ile ateşkes sağlamıştır.

* Pakistan Keşmir’in küçük bir kısmını Hindistan ise büyük kısmını almıştır.

* Hindistan, BM halk oylaması kararını bugüne kadar uygulamamıştır.

* Keşmir Sorunu çözüme kavuşturulamamıştır.


Afganistan’ın SSCB Tarafından İşgali

* 1919’da İngilizlere karşı bağımsızlıklarını kazandılar

* 1973’te cumhuriyet ilan edildi.

* 1978’de SSCB – Afgan Dostluk ve İşbirliği Antlaşması imzalandı.

* Afganistan’da hükümete karşı çıkan isyanda SSCB’den yardım istendi ve SSCB 1979’da Afganistan’ı işgal etti.

* SSCB’nin Basra Körfezi ve Ortadoğu petrollerine doğru genişlemesi dünyada tepki ile karşılandı.

* SALT – II Antlaşması, SSCB’nin Afganistan’ı işgali dolayısı ile onaylanmamıştır.

* Afgan mücahitleri SSCB’ye karşı desteklenmiştir.

* SSCB, Cenevre’de Afganistan’dan çekilmeyi kabul etti.(1988–1989’da çekildi. Bölgede Taliban güçlendi.)
Bağlantısızlar Hareketi (Barış İçinde Bir Arada Yaşama )

* Kore Savaşında tarafsızlığını ilan eden Hindistan, Yugoslavya ve Mısır’ın öncülüğünde doğu ve batı bloğu dışında kalan ülkelerin oluşturdukları uluslar arası oluşumdur.

* Endonezya’da 1955’te düzenlenen Badung Konferansı’nda Doğu ve Batı bloğu dışında bağlantısızlar akımı oluşmuştur.

* Bağlantısızların I. teşkilat toplantısı 1961’de Belgrat’ta yapıldı. (Yugoslavya’nın lideri Tito’dur.)

* II. toplantısı 1964’te Mısır’da oldu. Mısır, Kıbrıs’ta self determinasyon hakkının tanınmasını istemiştir.

* III. Toplantısı 1970’te Zambiya’nın başkenti Lusaka’da yapılmıştır.

* IV. Zirve Küba’da yapılmıştır. Bağlantısızlar dünya ülkelerinin üçte ikisini temsil etmektedir.



Not: Konvansiyonel Silahlar (Tank, top, tüfek, uçak v denizaltı gibi) nükleer, biyolojik ve kimyasal olmayan silahlardır

Arap – İsrail Savaşları

Katılan Devletler

Nedeni

Sonuçları

* İsrail’e karşı Filistin Mısır, Ürdün, Suriye

Lübnan ve Irak



* BM kararı ile Filistin topraklarında İsrail devletinin kurulması

* İsrail’in kesin zaferi ile sonuçlandı. BM aracılığı ile Rodos’ta ateşkes imzalandı. Filistinli mülteciler sorunu ortaya çıktı.



1956 Mısır – İsrail Savaşı

Katılan Devletler

Nedenleri

Sonuçları

* Mısır ve İsrail

(İngiltere ve Fransa İsrail’i desteklemiştir.)



* Süveyş Kanalı’nın millileştirilmesi ve Filistinlilerin topraklarında çıkarılması

* Mısır yenildi. BM kararı ile İngiltere ve Fransa Mısır’dan çekildi. İsrail savaş öncesi sınırlarına döndü. Ortadoğu’da SSCB ve ABD rekabeti başladı.



1967 Arap – İsrail ( Altı Gün ) Savaşı

Katılan Devletler

Nedenleri

Sonuçları

* İsrail’e karşı Mısır, Ürdün, Suriye



* Mısır’ın Akabe limanını İsrail’e kapaması,

* Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) kurulup Ürdün’e yerleşmesi



* İsrail; Doğu Kudüs, Sina Yarımadası, Golan Tepeleri ile Gazze’yi alarak topraklarını 4 kat genişletti.

* Tiran Boğazını alarak Süveyş Kanalına ulaştı.






1973 Arap – İsrail ( Yom – Kippur ) Savaşı

Katılan Devletler

Nedenleri

Sonuçları

* İsrail’e karşı Mısır, ve Suriye



* Mısır ve Suriye’nin 1967’de kaybettikleri toprakları geri almak istemesi

* İsrail kazandı. 1974’te yapılan antlaşma ile Süveyş kanalı Mısır’a bırakıldı.

* Barış görüşmelerinde öncü olan ABD’nin bölgedeki etkinliği arttı.



Not: Bu savaş sırasında Arap ülkelerinin Batılı devletlere petrol ambargosu uygulamasıyla dünya petrol krizi ortaya çıktı.


Camp David Anlaşmaları

* 1978’de ABD başkanının Camp David’deki ikametgahında Mısır Başkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin arasında imzalanmıştır.

(ABD Başkanı Jim Carter’ın gözetiminde yapıldı. )


* Camp David Antlaşmalarına Avrupa Topluluğu destek verirken, SSCB ve Arap ülkeleri tepki göstermişlerdir.

* İsrail 1982’de Sina Yarımadasından tamamen çekilmiştir.





İslam Konferansı Örgütü ( İKÖ )

* 1969’da El – Aksa Camii’nin kundaklanması girişimi sonrasında kuruldu.

* 1969’da Fas’ın Rabat kentinde İslam Zirvesi 24 ülkenin katılımı ile toplandı.


* İslam Zirvesi ikinci toplantısını Pakistan’ın Lahor kentinde yapılmıştır.

* İslam Kalkınma Bankası kurulması kararlaştırıldı.

* 2005 yılında İKO Genel Sekreterliğine Ekmeleddin İhsanoğlu seçilmiştir.




Uluslar arası Politikada Petrol’ün Yeri

* 19. yy ortasında petrol ilk kez ABD’de çıkarıldı.

* Ortadoğu’da petrol, ilk olarak I. Dünya Savaşı öncesinde bulundu.

* İngiltere bölge petrollerini kontrol altına çalıştı.

* Almanya ise Bağdat – Berlin demiryolu ile petrol yataklarını kontrol altına almaya çalışmıştır.

* II. Dünya Savaşı sonrasında sanayileşmenin artması ile taş kömürünün yerini petrol almaya başlamıştır.



OPEC (Petrol İhraç eden Ülkeler Teşkilatı ) 1960

* Petrol fiyatlarını yüksek seviyeye çıkarmak ve üretici ülkeler arasında işbirliğini sağlamak için kurulmuştur.

* Suudi Arabistan, Irak, İran, Kuveyt ve Venezüella tarafından kurulmuştur.(İlk toplantı Bağdat’ta yapıldı.)

* OPEC’e sonradan Katar, Libya, Endonezya, Ekvator, Birleşik Arap Emirlikleri de katıldı.

* Arap – İsrail savaşı esnasında Arap ülkelerinin petrol ihracına ambargo koymaları ile başlayan krizi petrol fiyatlarını dört kat arttırdı.





İran – Irak Savaşı ( 1980 – 1988 )

Irak’ta Rejim Değişikliği

* 1958’de darbe ile monarşi yıkıldı ve cumhuriyet ilan edildi.

* 1968’de Baas Partisi yönetimde söz sahibi oldu ve SSCB’ye yakınlaştı.

İran’da Rejim Değişikliği

* Halkın 1978’de yönetime karşı isyan başlattı. 1979’da sürgündeki lider Ayetullah Humeyni’nin ülkeye dönmesi ile Pehlevi Hanedanlığı(1925– 1979)

Yıkılarak, İran İslam Cumhuriyeti kuruldu.
Savaşın Başlaması ve Gelişmesi

* İran’daki rejim değişikliğinden yararlanmak isteyen Irak, Basra Körfezine ve Şattülarap nehrine hakim olmak için İran topraklarına saldırdı.

* Irak, İran’a karşı üstünlük sağladı ise de İran daha sonra dengeyi sağladı.

* Suriye, Lübnan ve SSCB, İran’ı desteklemişlerdir.



* Diğer Arap devletleri ve ABD Irak’ı destekledi.

* Petrol satışının yapılmaması Batılı devletlerin ekonomilerini olumsuz etkilemiştir.

* ABD, Fransa ve İngiltere Basra Körfezi’ne donanma göndermiştir.

* BM’in kararı ile 1988’de savaş sona erdi.



Savaşın Sonuçları

* Bir milyona yakın insan hayatını kaybetti.

* 150 milyar dolarlık petrol kaynağı yok oldu.

* Ekonomisi bozulan Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesine zemin hazırladı.

*Arap Birliğinin bozulmasına ve İsrail’in bölgede serbest hareket etmesine ortam hazırlamıştır.

* Batılı devletler silah satarak gelir elde etmişlerdir.


Not: İslam devrimine karşı olan ABD’nin Tarhan büyükelçiliği işgal edilince İran ABD ilişkileri gerginleşti. Buna rağmen savaş sırasında İran ABD’den İsrail aracılığıyla gizlice silah satın almıştır. ( İrangate Olayı )



YUMUŞAMA DÖNEMİNDE DÜNYA
Ekonomi

* II. Dünya Savaşı sonrasında bilimsel gelişmeler sanayide kullanılmaya başlanmıştır.

* Petrol, otomotiv ve elektrik sektörlerinde üretim artışı olmuştur.

* 1970’lerde işsizlik oranı düşmüştür.

* Reklam ve pazarlama sektörü gelişmiştir.

* İlk kez 1964 Tokyo Olimpiyatları canlı televizyon yayını ile yayınlandı.



Bilimsel ve Teknolojik Gelişmeler

* ABD ve SSCB uzay yarışına girmişlerdir.

* SSCB ilk uzay aracı Sputnik’i 1957’de fırlattı.

* ABD 1958’de Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesini

( NASA ) kurdular.

* Rus kozmonot Yuri Gagarin, 1961’de VASTOK–I uzay aracı ile uzaya giden ilk insan oldu.

* 1962’de ABD de uzay aracı göndermiştir.

* 1969’da Amerikalı astronot Neil Amstrong aya ayak basan ilk insan olmuştur.


* BM 1961’de Uzayın ve gök cisimlerinin hiçbir devletin egemenliğinde olmadığı kararını aldı.

* 1970’te kişisel bilgisayar üretildi.

* 1978’de APPLE’ın fabrikalarda kullanılması ile bilgisayar, sanayi alanına girmiştir.

* İnternet ilk kez ABD’de ortaya çıktı. 1969’da bilim adamları arasında iletişimi sağlamak için ARPANET sistemi daha sonra büyümüştür.



Kültürel Hayat
* Sanayileşme ve tarımda makineleşme sonucunda köyden kente göçler yaşanmıştır.

* Kadınların eğitim düzeyinin artması ve sosyal hayata katılması ile erkek egemenliği sona ermiştir.

* Edebiyatta 1960’da post modern (Modern ötesi- bilinmezlik) anlayışı ortaya çıkmıştır.

* Rock and Roll tarzı etkisini sürdürmüş, Rolling Stones, Heavy Metal müziğinin önemli temsilcisidir.



Olimpiyatlar

* Beş halka beş kıtayı temsil etmektedir.

* Mavi: Avrupa, Sarı: Afrika, Siyah: Afrika,

Kırmızı: Amerika, Yeşil: Avustralya’yı simgeler.

* İlk olarak Olimpiyatlar Yunanistan’da düzenlendi. 1896’tan sonra dünya savaşları hariç 4yılda bir yapıldı.

* 1980 Moskova Olimpiyatları, Afganistan işgali nedeni ile boykot edilmiştir.

* Türkiye ilk olarak 1908’de katıldığı olimpiyatlardan 33 altın, 16 gümüş ve 15 bronz madalya kazandı.
* FİFA dört yılda bir Dünya Kupası’nı düzenlemiştir.

* UEFA, 1960’da dört yılda bir Avrupa Futbol Şampiyonası düzenle kararı almıştır.

* 1951’de başlayan Akdeniz Oyunlarının tamamına katılmıştır. 1971’de oyunlar İzmir’de yapılmıştır.

* FİBA (Uluslar arası Basketbol Federasyonu )dört yılda bir Dünya Basketbol Şampiyonası düzenlemiştir.

* FIVB ( Uluslar arası Voleybol Federasyonu ) dört yılda bir Dünya Basketbol Şampiyonası düzenlemiştir.


TÜRK DIŞ POLİTİKASI

Türk Yunan İlişkileri

* Balkan Antantı ile geliştirilmeye çalışılan ilişkiler 1954’te Kıbrıs Sorunu ile bozuldu.


Kıbrıs Sorunu

* Osmanlı, 1571’te Kıbrıs’ı aldı.

* 1878 Berlin Antlaşması ile Kıbrıs geçici olarak İngiltere’ye bırakıldı.

* İngiltere, I. Dünya Savaşı sırasında 1914’te Kıbrıs’ı ilhak etti.

* Kıbrıs Rumları, İngilizlere karşı adayı Yunanistan’a katmak ( ENOSİS ) için 1931’de ilk ayaklanmayı çıkardılar.
* Yunanistan 1951’de İngiltere’den Kıbrıs’ın kendisine verilmesini istedi.

* Yunanistan, 1954’te konuyu BM’e taşıyarak self determinasyon ilkesinin uygulanmasını istedi.

* Yunanistan’ın isteklerinin kabul edilmemesi üzerine Rumlar, Kıbrıs’ta EOKA yeraltı örgütünü kurarak Türkleri yok etmek ve Enosis’i gerçekleştirmek istemişlerdir.

* 1959’da Zürih Antlaşması ile Kıbrıs Cumhuriyeti kurulması kararı alındı.

* 1959’da Londra Antlaşması; Kıbrıs Cumhuriyeti kurulma, Garanti, İttifak ve Uyuşma Antlaşmalarından oluşmaktaydı.

* 1960’ta bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Cumhurbaşkanlığına Makarios, yardımcılığına da Fazıl Küçük getirildi.

* EOKA saldırılarına karşı 1955’te Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) kuruldu.

* Makarios, 1963’te Fazıl Küçük’e Anayasa değişikliği önerisinde bulundu, öneri ret edilince gerginlik arttı.



* 24 Aralık 1963’te Kanlı Noel denilen ve 24 Türk’ün şehit edildiği olay üzerine Türk savaş uçakları ilk kez Lefkoşa üzerinde uçmuştur

* Rum saldırılarının sürmesi üzerine Türkiye müdahale kararı alınca 1964’te ABD Başkanı Johnson, İsmet Paşa’ya tehditkâr bir mektup yazdı.

* ABD, Küba Krizi sırasında Türkiye’deki Jupiter füzeleri Türkiye’ye haber vermeden sökmesi ABD- Türkiye ilişkilerini sarstı. Türkiye SSCB’ye yaklaştı.

* Batıdan beklediği yardımı alamayan Türkiye 1959’da SSCB’den kredi talebinde bulundu. Bu Süreçte başlayan iyi ilişkiler SSCB’nin 1961–1964‘ta Rumları desteklemesi ile gerginleşmiştir.


* 1964’te Türk uçakları Rum mevzilerini bombaladı.

* Kıbrıs Türkleri 28 Aralık 1967’de Kıbrıs Geçici Türk Yönetimini kurdular.

* EOKA 1974’te Makarios’a karşı darbe yaparak cumhurbaşkanlığına Nikos Sampson Kıbrıs Elen Cumhuriyetini ilan etti.

* 20 Temmuz 1974’te Türkiye Enosis’e engel olmak için Kıbrıs Barış Harekâtını başlattı ve 22 Temmuz’da Türkiye, BM’in ateşkes kararına uydu. (Ayşe tatile çıksın)

* 25 Ağustos’ta İngiltere, Yunanistan ve Türkiye Cenevre Konferansı’nda barışı sağlayamadı.

* Türkiye 14 Ağustos’ta İkinci Barış Harekatını başlattı ve adanın üçte birini ele geçirdi.

* ABD, bu harekâtı gerekçe Türkiye’ye ambargo uyguladı. Türkiye bunun üzerine Türkiye’deki ABD üslerine el koydu.

* Akritas Planı: Rumların ani bir saldırı ile Kıbrıs Türklerini yok etme planıdır.

* Denktaş’ın liderliğinde 13 Şubat 1975 Kıbrıs Türk Federe Devleti’ni kurudu.

* 1983’de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu.






Ege Adaları Sorunu

* Lozan’da Gökçeada ve Bozcaada Türkiye’ye, Meis ve On iki Ada İtalya’ya diğer adalar ise Yunanistan’a bırakıldı.

* İtalya 1947’de Meis ve On iki Adayı Yunanistan’a verdi.

* Yunanistan 1974’ten sonra Ege Denizi’ne hakim olmak için girişimlerde bulundu.


Ege Adalarının Silahsızlandırılması

* Yunanistan 1963’te Lozan’a aykırı olarak Ege Adalarını gizlice silahlandırdı.

* 1974’te Yunanlılar açık olarak adaları silahlandırmaya başladı ve adaları NATO tatbikatları kapsamına aldırmaya çalıştı.

* Yunanistan 1980’de Türkiye’nin veto etmemesi



üzerine NATO nun askeri kanadına üye oldu. 1983’te

Yunanistan, Limni Adası’nın dahil edilmeyeceği NATO tatbikatlarına katılmayacağını belirtti.


Kıta Sahanlığı

* Yunanistan, Ege’de petrol arama ruhsatı verdi Türkiye ile deniz sınırını kendine göre belirlemeye çalıştı. (1961 )

* Türkiye’de Ege’de kendi ve uluslar arası karasularında petrol arama izni vermesi ile Kıta Sahanlığı sorunu ortaya çıktı.

* Lozan’da 3 mil olan kara suları genişliğini 1934’te Yunanistan, 1964’te Türkiye 6 mile çıkarmıştır.

* Türkiye, Ege’de Sismik I gemisi ile arama yapmış ve Türkiye, Yunanistan’ın kara sularını 6 milin üzerine çıkarmasını(12mil) savaş nedeni olarak saydı. 1976


Ege Hava Sahası (Fır Hattı–Uçuş Bilgi Bölgesi) Sorunu

* Yunanistan 1931’de 3 mil olan hava kontrol sahasını 10 mile çıkarmıştır.

* Türkiye 1974’te kıyılarına 50 mil kala bilgi verme zorunluluğu getirdi.


* Yunanistan, Kıbrıs Barış Harekâtından sonra Ege semalarını tehlikeli bölge ilan ederek uluslar arası uçuşlara kapattı.

* 1974’te taraflar anlaşarak hava sahası ile yaptıkları değişiklikleri yürürlükten kaldırmışlardır.






Türkiye’nin Orta Doğu Politikası

* 1950–60 döneminde Arap ülkeleri ve SSCB’ye yaklaştı.

* Kıbrıs Sorunda sonra ABD ile ilişkilerimiz bozuldu

* 1973 petrol krizinde Arap ülkeleri ile ilişkilerimizi geliştirdik.



1967’de Arap – İsrail Savaşı’nda Türkiye, ABD’nin Türkiye’deki üslerinden İsrail’e yardım etmesine izin vermedi.

* 1969’daki Mescit-i Aksa yangınına tepki gösterdi.

* Türkiye Batılı devletler ile Orta doğu arasında denge unsuru olmuştur.





Ermeni İddiaları

Diaspora: Ermenistan dışında yaşayan Ermenilerdir.

* Ermeniler, Lozan’da Türk vatandaşları ile aynı kanunlara tabi olmayı kabul etmişlerdir.

* Ermeni diasporası, Ermeni sorununu canlandırdı.

* Dört T politikasını uyguladılar ( Tanıtma, Tanınma, Tazminat ve Toprak )



* Ermenistan’ın kurtuluşu için Ermeni Gizli Ordusu adı verilen ASALA terör örgütünü kurdular.

* 1973’te Los Angeles Başkonsolosumuz Ermeniler tarafından katledilmiştir.

* ASALA 1973 – 1994 yıları arasında çoğu diplomat 35 vatandaşımızı öldürmüştür.



Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2017
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa