Bu maqola vikilashtirilishi kerak



Download 121,13 Kb.
Pdf ko'rish
Sana14.07.2021
Hajmi121,13 Kb.
#119272
Bog'liq
Bosim - Vikipediya
Muhammad AL-Xor-WPS Office, geografiyadan mashq va masalalarni echish usullari, XtNeCv4XGhtpoSdH0Hbttfwlq5i9fQ d, Ariza, O'lmasova. Fizika. 1-kitob, 30 soraw , 2 5242696707975679396, 8 - Машгулот. Назорат саволлари.(20), iqlim mintaqalari, iqlim mintaqalari, 1-лексия, 12 farm саволлар Б javoblar, BI-2 Xusanov Xoliyorbek fizika laboratoriya, zadachi i osnovnye napravleniya usovershenstvovaniya bankovskoj sistemy v uzbekistane (1)


Bosim

Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va

yoʻllanmalariga muvofiq tartibga keltiring.

Bosim bu- yuzaga perpendikular taʼsir

qilayotgan kuchning shu yuzaga nisbatini

ifodalovchi fizik kattalik. Bosimning

rasman tan olingan birligi -Paskal. Unga

koʻra 1 m

2

 ga 1N kuch taʼsir etsa, 1Pa



bosim xosil boʻladi: R=F/S yaʼni,


1Pa=1N/1M2. Lekin, amalda boshqa

bosim birliklari ham keng qoʻllaniladi.

Masalan, texnikada texnik atmosfera

bosimi, kilogram kuchning kvadrat

metrga berayotgan bosimiga teng bosim

qoʻllaniladi. kgk/m2 birligi keng

ishlatiladi, u balandligi 1 mm boʻlgan suv

ustunining 1 m2 yuzaga bergan bosimiga

teng. Shuning uchun, bu birlik 1mm suv

ustuni yoki 1mm N2O ustuni deb

yuritiladi. 1kgk/m2 = 1 mm H2O ust ≈ 10

Pa

Bosim — biror jismning boshqa jism

sirtiga tik yoʻnalishda taʼsir qiladigan

kuchlar intensivligini ifodalovchi fizik

kattalik. Pa yoki kgk/sm2 da oʻlchanadi.



Jism sirtiga tik taʼsir qiladigan kuchlar B.

kuchlari deb ataladi (mas, bino

poydevorining zaminga taʼsiri,

suyuklikning idish devoriga taʼsiri va h.k.).

Kuchlar sirt boʻylab tekis taqsimlangan

boʻlsa, u holda B. P=F/Sh bunda F — jism

sirtiga taʼsir qiladigan kuch, S — jism sirti.

B.ning bir necha turi mavjud.

Gidromexanik B.— suyuklikning biror

nuqtasidagi bosim. U gidrostatik (tinch

holatdagi suyuklikka oid) va gidrodinamik

(harakatdagi suyuqlikka oid) xillarga

boʻlinadi. Gidromexanik B.ning atmosfera

bosimidan ortishi ortiqcha B., atmosfera

bosimidan kichik B. vakuummetrik B. deb

ataladi. Dinamik B,— harakatdagi

suyuqlik zarrasining hajm birligidagi



kinetik energiyasini ifodalovchi

tushuncha. Bundan tashqari, havo

bosimi, bugʻ bosimi, parsial bosim (gazga

oid), yonilgʻi ichki yonuv dvigateli

silindrida yonganda hosil boʻladigan gaz

bosimi va boshqa xil B.lar boʻladi. Biror

idish, qozon hamda boshqalar ichidagi va

atrofdagi muhit B.lari birgalikda mutlaq

B. deyiladi. Bunday B. ata bilan

ifodalanadi. Fan va texnikada juda kichik

(qarang Vakuum texnikasi) va juda yuqori

B.lar bilan ish koʻriladi. Kichik B.lar

asosan tor bilan (qarang Vakuum),

atmosfera B.idan yuqori B.lar atmosfera

(atm), millimetr simob ustuni (mm sim.

ust.) yoki millimetr suv ustuni (mm suv

ust.) bilan oʻlchanadi. Meteorologiyada B.



birligi bar yoki mm sim. ust. bilan

ifodalanadi. MKS tizimida (qarang

Birliklar tizimi) B. birligi sifatida N/m2

(kvadrat metrga nyuton), SGS tizimida —

dina/sm2 (kvadrat santimetrga dina),

MKGSS tizimida — kgk/m2 (kvadrat

metrga kilogramm kuch) qabul qilingan.

B. barometr, datchik va manometr bilan

oʻlchanadi.

[1]


Katta qiymatlardagi bosimni ifodalash

uchun SI sistemasiga tegishli boʻlmagan

Bar birligi ham keng ishlatiladi. 1 bar =

105 Pa = 1.02 kgk/sm2=10200 mm H2O

ust. Texnikada eng keng tarqalgan bosim

oʻlchov birligi bu meʼyoriy atmosfera

bosimi xisoblanadi. U erkin tushish tezligi



9,806 m/s va simob zichligi 13.595

boʻlganda, balandligi 760 mm boʻlgan

simob ustunini muvozanatlagan xavo

bosimi, yaʼni meʼyoriy atmosfera bosimi

orqali ifodalanadi. Bunday simob ustuni

xar bir kvadrat santimetrga oʻz ogʻirligiga

teng boʻlgan bosim bilan taʼsir koʻrsatadi.

1Ratm = 760 mm Hg ust. = 1,033

kgk/sm2 = 101325 Pa = 1.01 bar. Agar

bosimni toʻgʻridan toʻgʻri milimetr simob

ustuni tarzida ifodalasak, 1 mm Hg ust =

133,3 Pa = 13.59 mm H

2

O ust . Bosim



simob ustuni balandligi birligida

ifodalansa, Atmosfera bosimini simob

ustuni yordamida oʻlchashni kashf etgan

olim Evangelista Torricelli sharafiga

birligini 

Torr


 deb yuritiladi.


1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-

yil

Ko‘proq o‘rganish Ushbu maqolada

Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-

2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan.

Fizikaga oid ushbu maqola chaladir. Siz

uni boyitib, Vikipediyaga yordam

berishingiz mumkin.

Manbalar



  Soʻnggi tahrir 2 yillar avval EdgarsBot tomonidan amalga oshirildi  

Matndan CC BY-SA 3.0  litsenziyasi boʻyicha

foydalanish mumkin (agar aksi koʻrsatilmagan

boʻlsa).


"

https://uz.wikipedia.org/w/inde

x.php?title=Bosim&oldid=2001738



dan olindi 



Download 121,13 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti