Afrika iqlimi, iqlim mintaqalari va tabiat zonalari Reja: I. Kirish II. Asosiy qism



Download 1,36 Mb.
bet5/7
Sana10.06.2022
Hajmi1,36 Mb.
#651166
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
Afrika iqlimi, iqlim mintaqalari va tabiat zonalari

2.4. Afrika iqlim mintaqalari
Afrikada bitta ekvatorial, ikkitadan subekvatorial, tropik va subtropik iqlim mintaqalari shakllangan.
Ekvatorial mintaqa. Bu mintaqa Kongo daryosi havzasining bir qismini va Gvineya qo‘ltig‘i sohillarini qamrab olgan. Bu yerlarda yil davomida ekvatorial havo massalari hukmronlik qiladi. O‘rtacha yillik va oylik harorat doim yuqori va bir tekis taqsimlangan bo‘lib, u 26 °C ga teng. Yog‘in ham bir tekis yog‘adi. Ayrim joylarda 10 000 mm yog‘in yog‘adi. Shuning uchun o‘simliklarning o‘sishi yil bo‘yi to‘xtovsiz davom etadi. Bu mintaqada har kuni ertalab Quyosh yaraqlab nur sochib turadi va yer yuzini kuchli isita boshlaydi. Tush paytlariga borib qizigan va namga to‘yingan havo yuqoriga ko‘tarilib, bulut hosil qiladi. Tushdan keyin esa kuchli yomg‘ir yog‘adi. Kechga yaqin Quyosh yana nurini socha boshlaydi. Bunday ob-havo kun, oy va yil davomida deyarli takrorlanib turadi. Ekvatorial mintaqa uchun yil bo‘yi bitta yoz fasli xosdir.



Subekvatorial mintaqa. Subekvatorial iqlim mintaqasi ekvatorial iqlim mintaqasini shimol va janubdan o‘rab turadi. Chegaralari ekvatordan shimol va janub tomonlarga 15-20 ° kengliklargacha cho‘zilib borgan. Subekvatorial iqlim ekvatorial iqlimdan yog‘in miqdorining nisbatan kamligi va yog‘inlarning fasllar bo‘yicha notekis taqsimlanishi bilan farq qiladi. Bu yerda ikkita fasl, ya’ni sernam yoz, quruq qish aniq ifodalangan.

Tropik mintaqa. Bu mintaqa ikkala yarimsharning tropik kengliklariga to‘g‘ri keladi. Shimoliy tropik iqlim mintaqasi Sahroyi Kabirning juda katta qismini egallagan. Bu yerning iqlimi faqat materikda emas, balki butun dunyoda eng issiq va eng quruq iqlim hisoblanadi. Masalan, yoz nihoyatda issiq bo‘lib, havoda bulut deyarli bo‘lmaydi, Quyosh toshloq va qumli cho‘llarning yer yuzasini 70-80 °C gacha qizdiradi, havo harorati 40-45 °C gacha ko‘tariladi. Kechasi esa yer yu- zasi va havo harorati 0 °C gacha pasaygani kuzatilgan.

Shimoliy tropikning yoz oylarida vaqt-vaqti bilan kuchli samum (arabcha — issiq shamol) va hamsin (issiq, quruq, kuchli janubiy va janubi-g‘arbiy shamol) shamoli esib, qum bo‘roni bo‘lib turadi. Quruq o‘zan — vodiylar to‘satdan yog‘gan yomg‘ir suvi bilan to‘yinadi.



Subtropik iqlim mintaqasi. Afrikaning chetki janubiy va shimoliy hududlari subtropik iqlim mintaqasida joylashgan. Bu yerda mavsumiy havo massalari almashinadi: yozda dengiz tropik havosi, qishda mo‘tadil kengliklarning dengiz havosi hukmron. Natijada, subtropiklarning O‘rta dengiz iqlimi tiрi shakllangan. Janubiy Afrikaning janubi-sharqiy qirg‘oqbo‘yi hududlarida yog‘in yil davomida bir me’yorda yog‘adi, lekin musson shamollari yozda eng ko‘p yog‘in keltiradi. Materikning shimoli g‘arbi (iyul oyining o‘rtacha harorati +27 +28 °C, yanvarda +11 +12 °C) va janubi-g‘arbida (iyul +13 +14 °C, yanvarda +21 °C), aksincha, yoz quruq keladi, qishda namgarchilik bo‘ladi.



Download 1,36 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish