Abu rayhon beruniyning hayoti va ijodi


Oriental Renaissance: Innovative



Download 407,18 Kb.
Pdf ko'rish
bet6/8
Sana21.06.2022
Hajmi407,18 Kb.
#688233
1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
abu-rayhon-beruniyning-hayoti-va-ijodi

Oriental Renaissance: Innovative, 
educational, natural and social sciences 
 
VOLUME 1 | ISSUE 5 
ISSN 2181-1784 
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423 
880 
w
www.oriens.uz
June 
2021
 
 
astronomiya boʻyicha ungacha yozilgan barcha kitoblarning izini oʻchirib 
yuborgan.Olim Sulton Masʼudning oʻgʻli Mavdudning hukumronlik yillarida 
(1041-1049) oʻzining „Mineralogiya“ va „Farmakognoziya“, deb atalgan ikki 
asarini yozadi. Ularning har biri mazkur sohalardagi betakror asarlardan boʻlib, 
jahon madaniyatiing noyob durdonalaridan hisoblanadi.“Abu Rayhon Beruniy 
1048 yili Gʻaznada vafot etadi. Olim yozib qoldirgan 150 ga yaqin asarlari bilan 
astronomiya, astrologiya, matematika, geodeziya, geologiya, mineralogiya
geografiya, arifmetika, tabobat, farmokognoziya, tarix, filologiya va boshqa 
fanlarning rivojiga noyob xissa qoʻsha oldi”. Beruniyning betakror ijodi uning 
vatani Oʻzbekistonda alohida eʼtibor qozongan. 
MUHOKAMA 
Abu Rayhon Beruniy me’rosi har bir davr uchun eng muhim ilmiy manba 
sifatida keng tadqiq etiladi. Shunday ekan, mazkur ishlardan asosiy maqsad
“Beruniyning barcha asarlaridagi diniy, axloqiy, ijtimoiy, iqtisodiy hamda siyosiy 
jihatlarini tadqiq qilish va bu borada jahon ilm-fani rivoji ta’siriga qanchalik 
muhim o’rin tutganligini o’rganish asosiy maqsad qilib olingan”
12

Abu Rayhon Beruniy “Hindiston” kitobining uchunchi bobini “Hindlarning 
aqliy va hissiy mavjud narsalar haqidagi tushunchalari, deb ataydi. Shu bobning 
boshlanishida “Beruniy yunonlarning Aflotun va Arastudan avval o’tgan etti 
donishmand hikmatshunoslarining ismlarini keltiradi. Bu donishmandlar: Afinalik 
Salon, Prienalik, Bias, Diogen, Laertsiy “Mashhur yunon faylasuflarining 
hayotnomalari” asarida Bias emas, Biant deb ataydi, Korinflik Periandr (bu Korinf 
hokimi bo’lgan), Miletlik Salis (Beruniy yunoncha Fales ismini arabiy nomini 
keltirgan), Lakedemonlik Xilon, Lesbas orolidan Pittikus, Lindas orolidan 
Kleobulosdir”
13
. Beruniy fikricha, bu donishmandlarning hikmatli so’zlari 
yunonlarda falsafa ilmi paydo bo’lishidan avvalgi davrni tashkil qiladi. Falsafani 
esa, ulardan keyin yetishgan kishilar turli yangilishuv, xurofatlardan tozalab
tarqatganlar. “Shu bobda Beruniy qadimgi yunonlarda borliq olam va odam haqida 
tasavvufiy qarashlarining qanday kelib chiqqanligi haqida gapiradi”
14
. U, 
tasavvufga doir so’fiya so’zini boshqa olimlarga nisbatan eng to’g’ri tushuntiradi: 
“Ba’zilar fikricha,- deydi u, - faqatgina haqiqiy borliq birinchi sababchidir. Chunki 
u borliqning hech narsaga zotan ehtiyoji yo’q. Boshqalar birinchi sababchiga 
muhtojlar So’fiyalar, ya’ni hakimlarning tushunchalari ana shunday. Chunonchi, 
12
Irisov.A Abu Rayhon Beruniyning “Hindiston” asari.Tanlangan asarlar.II tom. – T.: Fan, 1965. – B. 33. 
13
N.Nizomiddinov “Hindistonda islom: tarix, Ijtimoiy-siyosiy hayot va hind musulmon madaniyati”. – T.: O‘zbekiston, 
2006. – B. 229. 
14
O‘sha asar, B. 50. 



Download 407,18 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish