8-ma`ruza ci dasturlash tilida funktsiya


Quyidagi misolni ko’raylik



Download 336,77 Kb.
Pdf ko'rish
bet13/14
Sana07.09.2021
Hajmi336,77 Kb.
#167560
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14
Bog'liq
8-Maruza

Quyidagi misolni ko’raylik: 

#include  

 

void f1(int a); 



void f1(int a, int b);  

void f1(int a);  

 

{cout<<”bitta argumetli”<

void f1(int a, int b); 

 

{cout<<”2ta argumentli”<

int main () 

{f1(10);  f1(10;20);} 

 

 

Rekursiya 



Funktsiya  o’z  -  o’zini  chaqirishi  rekursiya  deyiladi.  U  ikki  xil  -  to’g’ri 

rekursiya  va  bilvosita  rekursiya  bo’lishi  mumkin.  Agarda  funktsiya  o’zini-o’zi 

chaqirsa  bu  to’g’ri  rekursiya  deyiladi.  Agarda  funktsiya  boshqa  bir  funktsiyani 

chaqirsa va u funktsiya o’z navbatida birinchisini chaqirish esa bilvosita rekursiya 

deyiladi. 

Ayrim  muammolar  rekursiya  yordamida  osonroq  echiladi.  Agarda 

ma`lumotlar ustida biror protsedura ishlatilsa va uning natijasi ustida ham xuddi shu 

protsedura bajarilsa, bunday hollarda rekursiyani ishlatish lozim. Rekursiya ikki xil 

natija bilan yakunlanadi: u yoki oxir - oqibat albatta tugaydi va biror natija qaytaradi, 

ikkinchisi hech qachon tugallanmaydi va xatolik qaytaradi. 

Agarda  funktsiya  o’zini-o’zi  chaqirsa  bu  funktsiyani  nusxasi  chaqirilishini 

aytib o’tish lozim. Rekursiya yordamida echiladigan muammo sifatida Fibonachchi 

qatorini ko’rsatish mumkin. 

1,    1,    2,    3,    5,   8,   13,    21,    34   ... 

Bu qatorning har bir soni (ikkinchisidan keyin) o’zidan oldiigi ikki sonning 

yig’indisiga  teng.  Masala  quyidagidan  iborat:  Fibonachchi  qatorini  12  -  a`zosi 




nechaga  tengligini  aniqlang.  Bu  muammoni  echishning  usullaridan  biri  qatorni 

batafsil  tahlil  qilishdan  iboratdir.  Qatorning  oldingi  ikki  soni  birga  teng.  Har  bir 

navbatdagi son oldingi ikkita sonning yig’indisiga teng. Ya`ni, o’n ettinchi son o’n 

oltinchi  va  o’n  beshinchi  sonlar  yig’indisiga  teng.  Umumiy  holda  n  -  soniing 

yig’indisi (n -2)- va (n -1) - sonlarning yig’indisiga teng (n >2 hol uchun). 

Rekursiv  funktsiyalar  uchun  rekursiyani  to’xtatish  shartini  berish  zarur. 

Fibonachchi qatori uchun to’xtatish sharti n <3 shartidir. Bunda quyidagi algoritm 

qo’llaniladi: 

1.  Foydalanuvchidan  Fibonachchi  qatorining  qaysi  a`zosini  hisoblashini 

ko’rsatiishni so’raymiz. 

2  fib()  funktsiyasini  chaqiramiz  va  unga  foydalanuvchi  tomonidan  berilgan 

Fibonachchi qatori a`zosi tartib nomerini argument sifatida uzatamiz. 

3.  fib()  funktsiyasi  (n)  argumentni  tahlil  qiladi.  Agarda  n  <3  bo’lsa,  funktsiya  1 

qiymat qaytaradi; aks holda fib() funktsiyasi o’zini-o’zi chaqiradi va unga argument 

sifatida n - 2 qiymatni beradi, keyin yana o’z-o’zini chaqiradi va bu funktsiyaga n -

1 ni qiymat sifatida beradi. Bundan keyin esa ularning yig’indisini qiymat sifatida 

uzatadi. 

Agarda  fib(l)  funktsiyasi  chaqirilsa  u  1  qiymatni  qaytaradi.  Agarda  fib(2) 

funktsiyasi  chaqirilsa  u  ham  1  qiymatni  qaytaradi.  Agarda  fib(3)  funktsiyasi 

chaqirilsa  u  fib(1)  va  fib(2)  funktsiyalarini  yig’indisini  qaytaradi,  fib(2)  va  fib(l) 

funktsiyalari 1 qiymatni qaytarganligi sababli fib(3) funktsiyasi qiymati 2 ga teng 

bo’ladi. 

Agarda  fib(4)  funktsiyasi  chaqirilsa,  bunda  u  fib(3)  va  fib(2)  funktsiyalari 

yig’indisini  qiymat  sifatida  qaytaradi.  fib(3)  funktsiyasi  2  va  fib(2)  funktsiyasi  1 

qiymat qaytarishidan fib(4) funktsiyasi 3 ni qiymat sifatida qaytarishi kelib chiqadi. 

Demak, Fibonachchi qatorining to’rtinchi a`zosi 3 ga teng ekan. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Yuqorida,  tavsiflangan  usul  bu  masalani  echishda    unchalik  samarali  usul 

emas.  fib(20)  funktsiyasi  chaqirilsa,  u  tomonidan  fib()  funktsiyasi  13529  marta 

chaqiriladi. Bunday hollarda ehtiyot bo’lish lozim. Agarda Fibonachchi qatorining 

juda katta nomerini bersak xotira etishmasligi mumkii. Fib() funktsiyasini har safar 

chaqirilishida xotiradan ma`dum bir soha zahiralanadi. Funktsiyadan qaytish bilan 

xotira bo’shatiladi. Lekin, rekursiv tarzda funktsiya chaqirilsa xotiradan uning uchun 

int main () 

Intx=fib(6) 



 

Return fib4+5 



 

Return fib3+4 



 

Return fib2+3 

 

Return fib2+1 



 

Return fib2+3 

 

Return1 


 

Return fib1+2 

 

Return1 


 

Return fib1+2 

 

Return1 


Return1 

 

Return1 



 

Return1 


 

Return1 


 

Return1 


 


yangi joy ajratiladi va toki ichki funktsiya o’z ishini tugatmaguncha uni chaqirgan 

funktsiya  egallagan  joy  bo’shatilmaydi.  Shuning  uchun  xotirani  etishmay  qolish 

xavfi bor. Fib() funktsiyasining ishlatilishi quyidagi misolda ko’rsatilgan. 

Misol.  Fibonachchi    qatori    a`zosining      qiymatini  topish  uchun  rekursiyani 

qo’llanilishiga misol. 

# include   

int   fib(int  n) ; 

int main(   ) 

  { 

int   n,   javob; 



cout   «  "Izlanayotgan  nomerni   kiriting:"; 

cin   »   n; 

cout   «   "\n\n";  

 javob=fib(n); 

cout«"Fibonachchi qatorining"« n «”nomeri qiymati "   «javob«”ga teng  \n"; 

return   0;  } 

 int   fib(int  n) 

 { 


 cout   «  "fib("«   n  «   ";   jarayoni..'; 

      if    (n <3) 

 { 

cout«  "1   qiymatni   qaytarayapti ! "\n; 



return   (1) ;  } 

 else 


 { 

cout«   "fib("   «   n-2   «   ")    va   fib("   «n-1 

cout«  ")   funktsiyalari   chaqirayapti .   \n"; 

 return(fib(n-2)+fib(n-1));   } } 

 

Dastur bajarilishidan keyingi  natija: 



Izianayotgan nomerni kiriting:  5 

fib(6) ... fib(4) va fib(5) funktsiyalarini chaqirayapti. 

fib(4) ... fib(2) va fib(3)   funktsiyalarini   chaqirayapti.  

fib(2)…1  qiymatni   qaytarayapti! 

fib( 3)…fib(2)   va  fib(l)   funktsiyalarini   chaqirayapti. 

fib(2)…1  qiym'atni   qaytarayapti!  

fib(2)….1 qiymatni   qaytarayapti 

fib(5) … fib(3)   va   fib(4)   funktsiyalarini   chaqirayapti.  

fib(3)…. fib (2)   va   fib(l)   funktsiyalarini   chaqirayapti.  

fib(l) … 1 qiymatni   qaytarayapti!  

fib(2)   ...   1   qiymatni   qaytarayapti 

fib(4) … fib(2)   va   fib(3)   funktsiyalarini   chaqirayapti.  

fib (2)   ... 1  qiymatni   qaytarayapti 

fib(3)   ...  fib (2)   va   fib(1)   funktsiyalarini  chaqirayapti.  

fib(1)   ...   1   qiymatni   qaytarayapti!  

fib (2)   ... 1   qiymatni   qaytarayapti.  

 

Fibonachchi   qatorining   6  nomeri   qiymati   8   ga   teng.  




Ayrim kompilyatorlar cout ob`ekti qatnashgan ifodalarda   operatorlarni   qo’llashda  

ba`zi      qiyinchiliklar  paydo  bo’ladi.  Agarda  kompilyator  28  satrdagi ifoda  haqida 

ogohlantirsh  bersa  ayirish  operatsiyasini  qavs  ichiga  oling,    bu  qator  quyidagi 

ko’rinishga ega bo’lsin: 

  cout « "Call  fib(" <<(n-2)«") and fib(" «(n-2)« " ) \n” ; 


Download 336,77 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish