2-mavzu: Yozma adabiyot va bolalar adabiyoti. Alisher Navoiy, Gulxaniy hayoti va ijodi Mavzu rejasi



Download 0.61 Mb.
Pdf ko'rish
bet4/8
Sana21.04.2020
Hajmi0.61 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8
Alisher

Alisher

Navoiy

Navoiy

butun

butun

faoliyatini

faoliyatini

va

va

ijodiyotini

ijodiyotini

insonning

insonning

baxt

baxt

saodati

saodati





uchun

uchun

kurashga

kurashga





xalqning

xalqning

osoishtaligiga

osoishtaligiga





o`zaro

o`zaro

urushlarning

urushlarning

oldini

oldini

olishga

olishga





obodonchilig

obodonchilig





ilm

ilm





fan, 

fan, 

san`at

san`at

va

va

adabiyot

adabiyot

taraqqiyotiga

taraqqiyotiga

bag`ishlagan

bag`ishlagan

.

.







adolatparvar

adolatparvar





donishmand

donishmand

davlat

davlat

arbobi

arbobi





buyuk

buyuk

so`z

so`z

san`tkori

san`tkori

sifatida

sifatida





davrning

davrning

ma`daniy

ma`daniy

hayotiga

hayotiga

rahnamo

rahnamo

bo`ldi

bo`ldi





ilm

ilm

fan, 

fan, 

san`at

san`at

va

va

adabiyot

adabiyot

ahllariga

ahllariga

homiylik

homiylik

qildi

qildi





ko`plab

ko`plab

shogirtlar

shogirtlar

yetishtirdi

yetishtirdi

 

         

 

Alisher  Navoiy  butun  faoliyati  va  ijodini  insonning  baxt-saodati  uchun 



kurashga,  xalqning  osoyishtaligiga,  o‗zaro  urushlarning  oldini  olishga, 

obodonchilik  ishlariga,  ilm-fan,  san'at  va  adabiyot  taraqqiyotiga  bag‗ishladi.  U 

adolatparvar, donishmand davlat arbobi, o‗zbek klassik adabiy tiliga asos solgan va 

o‗zbek  mumtoz  adabiyotini  yangi  taraqqiyot  pog‗onasiga  ko‗targan  buyuk  so‗z 

san'atkori bo‗lib, davrning madaniy hayotiga rahbarliki, ilm-fan, san'at va adabiyot 

ahllariga homiylik ko‗rsatdi, ko‗plab sliogirdlar yetishtirdi. 

          O‗zbek xalqining ulug‗ mutafakkiri, ma‘rifatparvari va buyuk shoiri Alisher 

Navoiy  yoshlarni  tarbiyalash  ishiga    alohida  e‘tibor  berdi.  U  bolalarni  ilm  – 

hunarni, mehnatni sevishga undab,  o‗rganilgan ilm va hunarni xalq, vatan yo‗lida 

sarf  qilish  zarurligini  uqtirdi.  Navoiyning  fikricha,    ilm-fanni  egallash  uchun 

yoshlikdan boshlab astoydil o‗qish, o‗rganish kerak. «Yoshligingda yig‗gil bilimni, 

qarigach sarf qilg‗il ani», - degan shoirning  o‗zi ham juda yoshligidan ta‘lim oladi, 

o‗qishga beriladi. U yoshligidanoq ko‗p she‘rlarni yod bilgan. Jumladan, Fariddin 

Attorning  «Mantiqut- tayr» («Qush nutqi») asarini  bolalik chog‗laridayoq qayta - 

qayta o‗qib, yod olgan. Alisher Navoiy keyinchalik maktab va maorif masalalariga 

katta ahamiyat berdi. U mehnatkash xalq bolalarini   o‗qitish va tarbiyalash uchun  

maktablar  ochish  va  madrasalar  qurish  to‗g‗risida  g‗amxo‗rlik  qildi.  Alisher 

Navoiy Astrabotda surgunda yurganida, podsho Husayn Boyqaroga yozgan xatida 

o‗g‗il  va  qiz  bolalar  uchun  maktablar  ochishni  talab  qilgani,  shaxsan  o‗zi 

madrasalar    qurishda  tashabbus  ko‗rsatgani  buning  yaqqol  dalilidir.  Navoiyning 

fikricha, maktab xalqqa nur keltiradi, unga to‗g‗ri yo‗l ko‗rsatadi, bolalarni bilimli 

qiladi. U o‗zining «Ixlosiya» madrasasi yonida maktab ochib, bolalarni o‗qitish va 



tarbiyalash  uchun  zarur  sharoit  yaratib,  buning  uchun  lozim  bo‗lgan  mablag‗ 

ajratadi. 

Navoiy  dars  beruvchini  quyoshga  o‗xshatadi  va  bu  quyosh 

o‗z  atrofidagi  yulduzlarga  nur  sochadi,  ya‘ni  mudarris  «abjadxonalar»ga,  hali 

ilmdan bexabar bo‗lgan toliblarga ilm nurini sochadi, ma‘rifat beradi -deydi. 

            Alisher  Navoiy  ta‘lim-tarbiya  fikrlarini    o‗zi  yaratgan  badiiy    asarlarida 

ko‗proq barkamol insonni ifodalovchi ijobiy obrazlar yaratish orqali bayon qiladi. 

Navoiy aql kuchiga cheksiz ishonadi, komil ishonch bilan ilm-fanning xislati juda 

katta,  deb  hisoblaydi.  Daho  shoirimiz    o‗zining  bir  qancha  asarlarida  bolalar 

tarbiyasiga  oid  firklarini  aytish  bilan  kifoyalanib  qolmasdan,  balki  «Hayratul-

abror»,  «Farhod  va  Shirin»,  «Layli  va  Majnun  »  kabi  dostonlarining  ayrim 

boblarini shu masalaga bag‗ishlaydi. «Hayratul-abror» faslsafiy-ta‘limiy dostondir. 

Asarning  bir  necha  boblari    odob-axloq  va  ta‘lim  –  tarbiya  masalasiga 

bag‗ishlagan.  Navoiy    bu  dostonning  oltinchi  maholatida    odob  va  kamtarlikni 

ulug‗lab, ta‘lim-tarbiyaga doir qimmatli fikr va mulohazalarini bayon qilishi bilan 

birga  takabbur  va  odobsiz  kishilarni  qattiq  qoralaydi.  Dostonning  sakkizinchi 

maqolatida Navoiy yolg‗izlikka nisbatan ko‗pchilik-jamoatni ulug‗lab, kishilarning 

bir-birlari  bilan  ahil,  do‗st  bo‗lishlarini  istaydi.  «Hayratul-abror»ning  o‗ninchi 

maqolati  rostgo‗ylik,  halollik  va  to‗g‗rilikka  bag‗ishlangan.  Shoir  yolg‗on 

so‗zlashning  yomon  oqibatini    «Sher  bilan  Durroj»  masalida  ovchining  tuzog‗iga 

tushgan  Durroj  obrazda  hikoya  qiladi.  Navoiy  ilmdan  amaliy  ishlar  uchun  

foydalinish zarurligini ta‘kidlaydi. 

 

Ilm, Navoiy, senga maqsud bil



 

Endiki ilm o‗ldi amal aylagil. 

Uning bir qator axloqiy-ta‘limiy qarashlari hozirgi kunda ham o‗z qadr - qimmatini 

saqlab kelmoqda. 





Download 0.61 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
guruh talabasi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika universiteti
matematika fakulteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
bilan ishlash
махсус таълим
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
fanining predmeti
Buxoro davlat
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
tabiiy fanlar