2-ma’ruza. Ideal gaz qonunlari Tayanch tushuncha va iboralar



Download 79,46 Kb.
bet1/3
Sana22.06.2022
Hajmi79,46 Kb.
#693368
  1   2   3
Bog'liq
2-mavzu maruza matni


2-ma’ruza. Ideal gaz qonunlari


Tayanch tushuncha va iboralar: Issiqlik, temperatura, bosim, ichki energiya, ish, intensivlik faktorlari, termometrik shkala, absolyut harorat, termometrlar, termik koeffitsientlar, kinetik nazariya, issiqlik sig’imi

Тabiatdagi deyarli hamma moddalar gaz, suyuqlik, qattiq va plazma holatida bo’ladi. Bu holatlar moddaning agregat holati deyiladi. Agregat holat ikki omil - molekulalararo ta’sir kuchlari va molekulalar issiqlik harakatining kinetik energiyasi bilan xarakterlanadi.


Plazma holatidagi modda musbat zaryadli yadrolar yoki ionlardan va elektronlardan tashkil topadi. Plazmadagi zarrachalar katta tezlikda harakat qiladi. Gaz holatidagi modda kengayib, katta hajmni egallash qobiliyatiga ega bo’ladi. Gaz molekulalari bir-biridan uzoq masofada joylashgan. Shuning uchun ular orasida o’zaro ta’sir kuchi kam bo’ladi. Bosim o’zgarishi bilan gazning hajmi o’zgaradi.
Suyuq holatdagi modda ayni idish shaklini egalab, o’z hajmini saqlab qoladi. molekulalararo o’zaro tortishish kuchi suyuqliklarda gazlardagiga nisbatan ancha katta qiymatga ega.
Qattiq modda o’zining shakliga va hajmiga ega. Faqat ba’zi moddalargina uch agregat holatda uchrashi mumkin. Ayrim moddalar faqat bir yoki ikki agregat holatda bo’ladi. Masalan, CaCO3 ni na suyuq holatda, na gaz holatda olib bo’lmaydi, chunki u qizdirilganda uchmaydigan CaO va CO2 ni hosil qiladi. Boshqa moddalar birdaniga ikki yoki uch agregat holatda uchrashi mumkin. Masalan, suv 6,14·102 Pa bosimda va 0,00750C haroratda qattiq (muz), suyuqlik (suv) va gazsimon modda (bug’) holatlarida uchraydi va ular o’zaro muvozanatda bo’ladi.1
Moddaning suyuq holatdan gaz holatiga o’tishi bug’lanish, qattiq holatdan gaz holatiga o’tishi-sublimatlanish va qattiq holatdan suyuq holatga o’tishi suyuqlanish-erish deyiladi. Тeskari jarayonlar esa kondensatlanish, sublimatlanish va qotish deyiladi.
Moddalarning agregat holatlari o’zgarganda ularning xossalari ham o’zgaradi. Shuning uchun moddaning qaysi sharoitda qanday agregat holatda bo’linishini bilish ahamiyatga loyiqdir.
Zarrachalarning eng tartibsiz harakati plazma holatdagi moddalarda bo’ladi. Plazma yuqori (bir necha million gradus Selsiy) temperaturalarda kuchli elektr razryad yoki elektromagnit nurlanish ta’sirida hosil bo’ladi. Bunda moddaning atom va molekulalari parchalanib, juda yuqori tezlik bilan harakatlanuvchi musbat zaryadlangan yadro va erkin elektronlardan iborat aralashma hosil bo’ladi. Shuning uchun plazma ko’pincha elektron-yadroli gaz deb ham ataladi. Plazmaning o’ziga xos xususiyati shuki, u umuman elektroneytraldir. Plazmani ko’pincha zaryadlarning ichki taqsimlanishi jihatidan bir jinsli neytral sistema deb bo’lmaydi. Shuning uchun unda zaryadlarning tebranma harakati plazmada elektromagnit tebranishlar manbaini hosil qiladi. Plazmaning yana bir xususiyati shundaki, u yuqori elektr o’tkazuvchanlikga ega. Тemperatura qancha yuqori bo’lsa, uning elektr o’tkazuvchanligi ham shuncha yuqori bo’ladi.



Download 79,46 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish