2 Hamshiralik p65


Me’da ichak yo‘llari muammolarida bemorlarni parvaixh qilixh



Download 4,42 Mb.
bet28/38
Sana07.04.2022
Hajmi4,42 Mb.
#535004
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   38
Bog'liq
hamshiralik ishi asoslari
7-maruza, Микро макро иктисодиёт, Simmеtrik vа nоsimmеtrik shifrlаsh usullаri, , Mavzu Signal protsessorlari(SP) islatish soxalari va u yerdagi , 7-8-sinf Algebra darsligi uchun qo'llanma, Inklyuziv ta'lim, 5-Maruza, 8-sinf Algebra nazorat ishi, Без имени-1, 35 % АНКЕТА, 35 % АНКЕТА, 3-sinf Odobnona test., Buyruq-107 Ўқув услубий мажмуалар, g'oliblar, turizm geografiyasi ktp

Me’da ichak yo‘llari muammolarida bemorlarni parvaixh qilixh


Bemorlarni sun’iy ovqatlantirish


Davolash muassasalarida bemorlar ovqatini tashkil qilishda tibbiy xodimdan tashqari oshxona xodimlari ham ishtirok etadilar. 'hifokor bemorning kasalligidan kelib chiqqan holda ma'lum ovqat parhezini tayinlaydi. Bo‘lim hamshirasi ovqatga talabnoma tuzadi. Bemorlar ovqatini bemorlarning soni va parhez ovqatning turidan kelib chiqqan holda shifokor parhezchi nazorat qiladi va o‘z o‘rnida sifatiga va turiga javob beradi. Ovqat mahsuloti sifati, tayyorlanishi hamda bo‘limga yetkazib berilishi shifoxonaning parhez hamshirasi tomonidan nazorat qilinadi. Ovqat shu bo‘limning oshxona xodimi tomonidan tarqatiladi. Ovqatlantirish bemorlarning holatiga qarab uch xil bo‘ladi: faol, sust va sun'iy. Agar bemor boshqa kishilarning yordamisiz o‘zi ovqatlana oladigan bo‘lsa, uni faol ovqatlanish deyiladi. Og‘ir yotgan bemorlar quvvatsizlanib qolganda, operatsiyadan so‘ng mustaqil ovqatlana olmaydilar. Bunday bemorlarni ovqatlantirish uchun ovqatlanadigan odatdagi asboblar yetarli bo‘lmaydi. Bu sust ovqatlanish deyiladi.


Og‘ir yotgan bemorlarni ovqatlantirish bo‘lim hamshirasi tomoni- dan amalga oshiriladi. Og‘ir yotgan bemorlarni ovqatlantirish uchun ma'lum vaziyat hosil qilish lozim. Bemorlarni yarim o‘tqazib, ko‘krak va bo‘yin qismiga oqliq yoki sochiq yozib, ovqatlantirish lozim, buni maxsus choynak hamda qoshiq yordamida amalga oshiriladi. Bu jarayon quyidagicha bajariladi: hamshira chap qo‘li bilan bemorning boshini yostig‘i bilan birga ko‘taradi, o‘ng qo‘li bilan uning og‘ziga qoshiqdan yoki maxsus choynakdan ovqat tutadi.
Bemor ovqatni yutmasa, uning og‘ziga zo‘rlab quyish mumkin emas, chunki ovqat nafas yo‘llariga tushib og‘ir jarohat keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, tibbiyot xodimlari bemorning qarindoshlariga ovqatlantirish usullarini o‘rgatadilar, chunki bu jarayon juda katta sabr- toqatni talab qiladi. Ko‘pincha bemorlar ishtahasi yo‘qligi, ko‘ngil tortmasligidan shikoyat qiladilar.
Yuqori harorat va uyqusizlikka chalingan bemorlarni ovqat qabul qilishga majburlash mumkin emas. Ayrim hollarda bemorlarning tabiiy


a b

d e


58- raxm. Bemorlarni ovqatlantirishga tayyorlash.


ovqatlanishini sun'iy ovqatlanish bilan to‘ldirish yoki almashtirishga to‘g‘ri keladi (58- rasm, a, b, d, e).


Og‘ir yotgan bemorlarni xun’iy ovqatlantirixh.
'un'iy ovqatlantirish organizmga ovqat mahsulotlarini me'da zondi (ovqatlantirish naychasi), gastrostoma (operatsion teshik), huqna orqali, venaga yoki mushak orasiga oziq moddalarini yuborishdir.
Kerakli ashyolar: 1. 'teril ingichka rezina zond. 2. Vazelin yoki glitserin. 3. Voronka yoki Jane shprisi. 4. 'uyuq ovqat (shirin choy, tuxum, qaynatma sho‘rva, mineral suv, sut va boshqalar) 600—800 ml hajmda. 5. 'uv (30—50 ml) va ichirish uchun naycha. 6. Fonendoskop, leykoplastr, xavfsiz to‘g‘nag‘ich, zond uchun tiqin, shpris.
Bundan tashqari, bemorni ovqatlantirish uchun maxsus preparatlar (eritmalar) tayyorlab olinadi. Oziqlantiruvchi moddalarni fraksion usul bilan kuniga 5—6 marotaba yoki tomchilab asta-sekin uzoq vaqt davomida yuboriladi.
Bemorlarni me’da zondi orqali xun’iy ovqatlantirixh muolaja algoritmi:

  1. Ovqatlantirishdan 1—1,5 soat oldin g‘ilofdagi zond muzlatgichga solib qo‘yiladi.

  2. Qo‘l yuviladi.

  3. Bemorga muolaja yo‘nalishi tushuntiriladi va stolga kerakli narsalar qo‘yiladi.

  4. Zond kiritiladigan masofa aniqlanadi (bo‘y uzunligidan 100 ni ayiramiz).

  5. Zond uchiga glitsirin bilan ishlov beriladi.

  6. Bemorga yarim o‘tirgan holatni egallashiga yordam berib, ko‘kragiga sochiq yoki oqliq yopib qo‘yiladi.

a b d e

f g h i



59- raxm. Me'daga burun orqali zond kiritish algoritmi.



  1. Zond pastki burun teshigi orqali 15—18 sm ga kiritiladi (bemor boshi nisbatan orqaga yo‘naltiriladi).

  2. Bemorga o‘tirgan holatni egallashiga yordam beriladi.

  3. 'uv ichirib bemordan zondni yutish so‘raladi. Ko‘ngil aynishini kamaytirish maqsadida muz bo‘lagini solish mumkin.

  4. 'hprisga havo tortiladi va uni zondga birlashtiriladi.

  5. Fonendoskop boshchasini me'da sohasiga qo‘yib, zond orqali me'daga havo yuboriladi. Fonendoskop orqali havoning me'daga kirganligi eshitiladi.

Zondni me'daga tushganligiga ishonch hosil qilmay turib bemorni ovqatlantirish man etiladi!
Zondni leykoplastr bilan burun yonboshiga yopishtiriladi. Bordi-yu zond kiritilgandan so‘ng bemor ovqatlantirilmasa, zondning bo‘sh qismi tiqin bilan berkitiladi va xavfsiz to‘g‘nag‘ich yordamida bemor kiyimiga mahkamlanadi (59- rasm, a, b, d, e,f, g, h, i).

Bemorlarni Jane xhprixi yordamida zond orqali ovqatlantirixh muolaja algoritmi:



  1. Barcha kerakli narsalarni tayyorlab, zond kiritilan joy nazorat qilinadi.

  2. Bemorga yarim o‘tirgan holat bering.

  3. Fonendoskopni me'da sohasiga qo‘ying, zond orqali shpris yordamida 30—40 ml havo yuboring. Ma'lum tovushlar eshitishi orqali zondning me'dada joylashganligiga ishonch hosil qiling.

  4. Zondni qisqich bilan qising, bo‘sh uchini lotokka joylashtiring.

  5. Jane shpritsiga suyuq ovqat torting va shprisni me'da zondi bilan birlashtiring, chap qo‘lingiz bilan shprisni ushlang, zonddan qisqichni yeching.

  6. 'hpritsning muvozanatini o‘zgartirib uchinj zondga kiriting.



a b d

e f g


h i i

60- raxm. Bemorni Jane shpritsi yordamida zond orqali ovqatlantirish.





  1. 'hprisning zondga birlashtirilgan joyini chap qo‘lingiz bilan ushlab turing, o‘ng qo‘lingiz orqali asta-sekinlik bilan ovqatni yuboring.

  2. Bemor ovqatlanib bo‘lgandan so‘ng, zondni suv bilan boshqa shpris orqali yuving va shprisni ajrating (60- rasm).

Keyingi ovqatlantirishdan oldin zond o‘z o‘rnida joylashganligiga ishonch hosil qilish kerak. Buning uchun yana zond orqali havo yuborib, fonendoskop orqali eshitiladi.
Zondning bo‘sh qismi tiqin bilan berkitiladi va kiyimga mahkam- lanadi. Bemorga qulay yotishga yordam beriladi.

Bemorlarni voronkali zond yordamida ovqatlantirixh muolaja algoritmi:



  1. Voronkali zondni me'daga kiriting va asta engashtirib tayyor- langan ovqatni quying.

  2. Voronkani to‘g‘ri ushlang va qisqichni zonddan yeching, suyuqlik voronkaning bo‘g‘ziga borishi kerak, voronka qancha baland o‘rnatilsa, ovqat shuncha tez boradi.

  3. Zondni suv bilan chaying.

  4. Voronkani zonddan ajrating va uni tiqin bilan yoping.

  5. Zondni to‘g‘nag‘ich bilan bemor kiyimiga to‘g‘nab qo‘ying (61- rasm, a, b, d, e, f ).



a b d

e f


61- raxm. Bemorni voronkali zond yordamida ovqatlantirish.


Bemorni sut mahsulotlari bilan ovqatlantirilganda zondni har 2 soatda chayib turing, aks holda zondda patogen mikroblar ko‘payishi mumkin.


Bemorlarni zond orqali tomchilab ovqatlantirixh muolaja algoritmi:
Bu ovqatlantirish usulini shifokor belgilaydi.

  1. Oziqlantiruvchi eritmani tomchilab yuborish uchun sistema, shtativ va qisqich tayyorlang.

  2. Eritma solingan flakonni shtativga mahkamlang.

  3. Flakonga tiqin orqali havo o‘tkazgichni kiriting va shtativga mahkamlang, bo‘sh qismini esa ignadan yuqoriga joylashtiring.

  4. 'uyuqlik oqib ketmasligi uchun buralma qisqichni berkiting.

  5. Flakonga sistemali ignani tiqin orqali kiriting.

  6. Buraladigan qisqich orqali sistemaning o‘tishini tiklang.

  7. Flakon tubini yuqoriga qilib aylantiring va tomizg‘ich rezer- vuarini to‘ldiring.

  8. 'istemadan havoni siqib chiqaring (oziqlantiruvchi eritma to- mizgich rezervuari pastidagi naychani to‘ldirib turishi kerak).

  9. 'istemani qisqich bilan yoping.

  10. Naychaning bo‘sh qismini shtativga mahkamlang.

  11. Bemorga muolajaning ahamiyatini tushuntiring.

  12. Zondni yuqorida qo‘llangan usul orqali bemor me'dasiga kiriting.

  13. Me'daga kiritilgan zondni pastki qismidan qisqich bilan berki- ting.

  14. 'istemani pastki qismidan ham qisqich bilan berkitib, zondni sistemaga ulang.

  15. Qisqichlarni olib qo‘ying.

  16. Eritmaning yo‘nalish tezligini buraluvchi qisqich yordamida tartibga keltiring.



a

e


h

6k- raxm. Bemorni zond orqali tomchilab ovqatlantirish





  1. Zond va sistemani qisqich orqali berkitib, so‘ng sistemani ajrating.

  2. Jane shprisi yordamida zondni suv bilan yuving.

  3. Zondning bo‘sh uchini tiqin bilan berkiting va bemor kiyimiga mahkamlang. Bemor o‘zini qanday his qilayotganligini aniqlang, qo‘lingizni yuving (62- rasm, a, b, d, e, f, g, h, i).

Bemorlarni gaxtroxtoma (operatxion texhik) orqali ovqatlantirixh.
Qizilo‘ngach va me'daning yuqori qismi o‘tkazuvchanligi buzil- ganda bemorni gastrostoma orqali ovqatlantirish tavsiya etiladi. Operatsiya vaqtida zond gastrostomaga kiritiladi va mahkamlanadi. Ovqat turi va bemorning necha marta ovqatlanishini shifokor belgi- laydi.
Muolaja algoritmi:

  1. Ovqatlantirish uchun ovqatni tayyorlab oling.

  2. Bemorni ushbu ovqatlantirish usuliga tayyorlang, qo‘lingizni yuving va voronkani zondga birlashtiring.

  3. Tabiiy ovqatlanish tezligi maromida, kichik hajmda voronka yoki Jane shpritsi yordamida zond orqali ovqatni me'daga kiriting.

  4. Zondni suv bilan chaying, voronkani zonddan ajrating.

  5. Qisqich yordamida zondning oxirgi qismini qising va uni bemor kiyimiga mahkamlang.

  6. Qo‘lingizni yuving.

a b

63- raxm. Bemorni gastrostoma orqali ovqatlantirish.


Hamshira bemorlarni ovqatlantirganda operatsiya qilib ochilgan teshik chetlarini ovqatdan ifloslanmasligini kuzatib turishi kerak, bu- ning uchun kiritilgan zondni yopishqoq plastr bilan yopishtirib, ovqat berilgandan so‘ng har gal teshik atrofidagi teri tozalanadi, unga Lassar pastasi suriladi va quruq steril bog‘lam qo‘yiladi (63- rasm).


Bemorlarni parenteral ovqatlantirixh.


Bemor tabiiy yo‘l bilan ovqat iste'mol qila olmaganda parenteral ovqatlanish usulidan foydalaniladi. Qoida bo‘yicha uni bemorlarga operatsiyadan oldin yoki operatsiyadan so‘ng belgilanadi. Parenteral ovqatlanish me'da-ichak tizimida ovqatning so‘rilish va hazm bo‘lish jarayoni buzilganda (vaboda, dizenteriyaning og‘ir turida, enterit va enterokolitda va h.k.), umuman ishtaha yo‘qligida (anoreksiya), qayta- qayta qusishda buyuriladi. Bu maqsadda oqsillar, aminokislotalar, gidrolizin, kazein, aminokislotalarning sun'iy aralashmasi: alvezin, levomin, poliamin, yog‘li emulsiyalar, lipofundin-' va 10% li glukoza, bundan tashqari bir litrgacha elektrolitlar eritmasi qo‘llaniladi. B guruh vitaminlari, askorbin kislota yuboriladi.
Maxsus sistemalar orqali parenteral ovqatlantirish uchun oziqlan- tiruvchi moddalar venaga tomchilab yuboriladi, bu bir vaqtning o‘zi- da oqsillar, yog‘lar, uglevodlarni 3 ta fiakon orqali yuborishga imkon beradi. Preparatlarni yuborishdan oldin suv hammomida tana harora- tigacha isitiladi (37—38˚C) (64- rasm).
Preparatlarni yuborishda ularning tezligiga qat'iy rioya qilish lozim.

  1. Gidrolizin, kazeinning oqsilli gidrolizati, fibri-konosol birinchi

30 daqiqa ichida minutiga 10—20 tomchidan kiritiladi, agar bemor organizmi preparatlarni yaxshi qabul qila olsa, tomchilar tezligi 40—60 tagacha ko‘paytiriladi.

  1. Poliamin birinchi yarim soat davomida minutiga 10—20 tomchi tezlikda kiritiladi, so‘ng minutiga 25—35 tomchidan yuboriladi. Tomchilar sonini ko‘paytirish maqsadga muvofiq emas, chunki ortiqcha aminokislotalar yaxshi o‘zlashtirilmay siydik bilan chiqib ketadi.

Oqsillar
Uglevodlar


60 tomchi 1 daqiqada Suv hammomida tana harorati- gacha isitish

10—20 tomchi
1 daqiqada

25—S0 tomchi


1 daqiqada

6
4- raxm. Bemorni parenteral ovqatlantirish.



  1. Lipofundin-' (10% li eritma) birinchi 10—15 daqiqa davomida minutiga 15—20 tomchi tezlikda yuboriladi, so‘ng asta-sekin (yarim soat davomida) yuborish tezligi 1 daqiqada 60 tomchigacha ko‘pay- tiriladi. 500 ml li preparatni yuborish lozim bo‘lsa, 3—5 soat davom etadi. Oqsilli preparatlarni tez yuborish natijasida bemorda qizish, yuzning qizarishi, nafas olishning buzilishi kabi holatlar sezilishi mumkin. Parenteral ovqatlantirish uchun dori vositalari tirsak venasi orqali amalga oshiriladi. Preparatlarni uzoq va tez-tez qo‘llash lozim bo‘lsa, venani kateterizatsiya qilish maqsadga muvofiq hisoblanadi.

Rektal (to‘g‘ri ichak orqali) xun’iy ovqatlantirixh.


Ichak orqali oziq moddalarni yuborishda ma'lum maqsad ko‘zda tutiladi. Bu organizmning suyuqlikka va osh tuziga bo‘lgan ehtiyojini qondirishdir. Bu usul bilan ovqatlantirish qizilo‘ngach batamom tutilib qolganda, organizm suvsizlanganda qizilo‘ngach va me'daning yuqori qismidagi operatsiyalardan keyin qo‘llaniladi. Ovqatli huqnalar organizmdan siydik ajralishini kuchaytiradi, shu bilan birga zararli moddalarning chiqib ketishiga imkon beradi. Ovqat yuborishdan bir soat oldin ichaklarni bo‘shatish uchun tozalash huqnasi qilinadi. To‘g‘ri ichakda sun'iy ovqatlantirish uchun 5% li glukoza va 0,85% li natriy xlorid eritmasidan foydalanish maqsadga muvoflqdir, chunki bu eritmalar yaxshi so‘riladi. Yuqoridagi suyuqliklardan biri 200-500 ml miqdorida rezina nokcha orqali yuborilgani ma'qul. 'uyuqlik harorati 37—38˚C dan oshmasligi lozim. Ichaklarning to‘lqinsimon harakatini to‘xtatish uchun preparatga 5—10 tomchi opiy nastoykasi qo‘shiladi. Rektal ovqatlantirish bir kecha-kunduz davomida 3—4 marta takrorlanadi. Bu usulda tez-tez ovqatlantirish natijasida to‘g‘ri ichak atrofida joylashgan halqasimon muskullar shikastlanishi va orqa chiqaruv yo‘lida yoriqlar

paydo bo‘lishi mumkin, buning uchun orqa chiqaruv teshigi va atrofi qunt bilan yuvilishi lozim.



Download 4,42 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   24   25   26   27   28   29   30   31   ...   38




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
covid vaccination
risida sertifikat
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti