10-mavzu. Mifik ot obrazining dostonlardagi badiiy talqini



Download 20.11 Kb.
Sana18.04.2020
Hajmi20.11 Kb.
10-mavzu.

Mifik ot obrazining dostonlardagi badiiy talqini.

Turkiy xalqlar og‘zaki ijodida ot totemiga ham alohida ahamiyat berilgan. Arxeologik qazishmalar davrida yarmi ot va yarmi odam shaklidagi tasviriy asarlarning topilishi ham otga e’tiqodning qadimiy ramzidir. «Go‘ro‘g‘li» turkumidagi dostonlarda G‘irot, «Alpomish»da Boychibor, qirg‘iz eposi «Manas»da Oqula, oltoy turkiylarining eposi «Maaday Qora»da Karish Quloq kabi otlar obraziga katta e’tibor berilishi totemistik qarashlar natijasidir.

Masalan, «Manas»da ot tasviriga («Manasning bug‘doy berib Oqulani olgani») maxsus fasl bag‘ishlanadi. No‘yg‘ut xoni Qaracha Manasga otini sotar ekan, uning fazilatini shunday ulug‘laydi: Qula tegsa qo‘lingga, Xayoling o‘sar, quyular. Badbaxtlik bari yo‘yilar, Baxt to‘shalar yo‘lingga. Otda inson boshiga tushadigan baxtsizlikning yo‘qolishi hamda baxtning kelishiga ishonish totemistik tushunchalardir. Quyidagi tasvirlarda esa otning qudrati jangda insonga uning o‘zidan ham ko‘proq matonat va jasorat ko‘rsatishi ulug‘lanadi. Dostonda Oqulaning tug‘ilishi ham ilohiylikka bog‘lanadi.

Tortiq tulpor, zap tulpor,

Quyrug‘i soz, yoli soz,

O‘zi gijing, bo‘yni g‘oz,

Shundog‘am suluv jonivor…

Nayza ushlab, to‘p buzib,

Duv-duvga minar ot –shu ot.

Yov kelsa suron turg‘izib,

Shov-shuvga minar ot – shu ot.

Askar olib sakson lak,

Dovga minar ot – shu ot.

Lashkar olib to‘qson lak,

Yovga minar ot – shu ot.

Popukli nayza sanchgani,

Yakkama-yakka yanchgani,

Maydonga minar ot – shu ot.

Qo‘ltiqda qo‘shqanot bor,

G‘oyib tuqqan zot tulpor,



Qironga minar ot – shu ot!

Ot totemi oltoy eposlarida ham mavjud. «Ay kuchin» afsonasida saman ot va qulunning dafn etilishi shunday xususiyatga ega. Totemistik tushunchalar ifodalangan afsonalarni qozoq xalq og‘zaki ijodida ham ko‘plab uchratamiz.
Download 20.11 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
O’zbekiston respublikasi
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
davlat pedagogika
o’rta maxsus
axborot texnologiyalari
nomidagi toshkent
pedagogika instituti
texnologiyalari universiteti
navoiy nomidagi
samarqand davlat
ta’limi vazirligi
toshkent axborot
nomidagi samarqand
guruh talabasi
toshkent davlat
haqida tushuncha
Darsning maqsadi
xorazmiy nomidagi
vazirligi toshkent
Toshkent davlat
tashkil etish
Alisher navoiy
Ўзбекистон республикаси
rivojlantirish vazirligi
pedagogika universiteti
matematika fakulteti
sinflar uchun
Nizomiy nomidagi
таълим вазирлиги
tibbiyot akademiyasi
maxsus ta'lim
ta'lim vazirligi
bilan ishlash
махсус таълим
o’rta ta’lim
fanlar fakulteti
Referat mavzu
Navoiy davlat
haqida umumiy
umumiy o’rta
fanining predmeti
Buxoro davlat
fizika matematika
malakasini oshirish
universiteti fizika
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
jizzax davlat
tabiiy fanlar