1. Nosimetrik shifrlash algoritmlari Assimetrik shifrlash algoritmlari yaratish usullari



Download 216.67 Kb.
bet1/2
Sana19.02.2020
Hajmi216.67 Kb.
  1   2

Xolto’rayev D

Nosimmetrik shifrlash algoritmlari va ularning kriptografiya masalalarini yechishda qo'llanilishi.

Reja:

1. Nosimetrik shifrlash algoritmlari

2. Assimetrik shifrlash algoritmlari yaratish usullari

3. Assimetrik shifrlash usullarini axborotni himoyalashda foydalanish
Nosimetrik shifrlash algoritmlari

Axborotning kriptografik himoyasi

Hozirgi kunda axborot hajmini, qiymatini ortishi natijasida, ularni himoyalash muammosi kengayib boradi. Axborotning ko‘plab himoya usullari mavjud bo‘lib, ular ichida kriptografiya o‘zining bardoshligi va ishonchligi bilan ajralib turadi.



Kriptologiya fani o‘zaro qarama-qarshi bo‘lgan, kriptografiya va kriptoanaliz sohalaridan iborat. Kriptografiya yangi algoritlarni yaratish ishlari bilan shug‘ullansa, kriptoanaliz ushbu yaratilgan algoritmni qanchalik darajaga bardoshli ekanligi tekshiradi [3].

Hozirgi zamon kriptografiyasi quyidagi qismlardan iborat (1.1-rasm):



1.1-rasm. Kriptografiyaning qismlari



Simmetrik shifrlash tizimlari asosan ma’lumotni maxfiyligini ta’minlashda foydalanilib, ular ma’lumotni shifrlashda yuqori tezlikga ega. Simmetrik shifrlash usullari ochiq ma’lumotdan foydalanish tartibiga ko‘ra oqimli va blokli turlarga ajratiladi. Ushbu tizimlar ma’lumotlarni shifrlash va deshifrlash uchun aynan bir kalitdan foydalanganligi natijasida ularda kalitlarni taqsimlash muammosi mavjud.

Assimetrik shirflash tizimlari o‘zida simmetrik shifrlash usullarida mavjud muammolarni bartaraf etgan (ma’lumotlarni shifrlashda va deshifrlashda alohida kalitlardan foydalanadi).

Elektron raqamli imzo tizimlari ma’lumotni butunligini va autentifikatsiyasini ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, assimetrik kriptotizimlar va xesh funksiyalardan foydalangan holda quriladi.



Kalitlarni boshqarish tizimlari qolgan barcha kriptografik tizimlar uchun kerakli bo‘lgan kalitlarni generatsiyalash, ularni saqlash va taqsimlash kabi vazifalarni bajaradi.

Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda, axborotning kriptografik himoyasi uni maxfiylik, butunlik va autentifikatsiyalash jarayonlarida foydalanalishini ko‘rish mumkin (1.2 - rasm).



1.2-rasm. Axborotning kriptografik himoyasi



Simmetrik shifrlash usullari ma’lumotlarni shifrlashda qanchalik yuqori tezlik va bardoshlilikga ega bo‘lmasin, ularda kalitni almashinish muammosi mavjud. Quyida ushbu muammo keltirilgan (1.3 – rasm) [9].




1

2

3




n




1

K11

K12

K13




K1n

1 mijoz kalitlari to‘plami

2

K21

K22

K23




K2n

2 mijoz kalitlari to‘plami

3

K31

K32

K33




K3n

3mijoz kalitlari to‘plami






















n

Kn1

Kn2

Kn3




Knn

n mijoz kalitlari to‘plami


Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2


Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2019
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa