1-bob. Matn ustida ishlash usullari



Download 98,94 Kb.
bet4/17
Sana30.04.2022
Hajmi98,94 Kb.
#595531
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17
Bog'liq
Xurboyeva Mohiniso. BMI

Kalit so’zlar: erkin fikrlash, shaxs, ruhiy erkinlik,mustaqil fikrlash.
Hozirgi davrda ta’lim sohasida eng muhim vazifalar eskirgan tamoyillar va bir qolipdagi o‘qitish metodlaridan voz kechib, zamon talablariga javob beradigan yangi yo‘nalishlarni izlashni taqozo etmoqda.
O‘qitishning eng samarali yo‘li - mashg‘ulotlarda o‘quvchilarning haqiqatni bilishga, fikrlashga, erkin muloqotga, hamkorlikka intilishidir. Darslarda bu ruhiyat bo‘lmasa, bunday mashg‘ulotlar jonsiz, zerikarli va samarasiz bo‘ladi.
Zamonaviy ta’limni tashkil etishga qo‘yiladigan muhim talablardan biri ortiqcha ruhiy va jismoniy kuch sarf etmay, qisqa vaqt ichida yuksak natijalarga erishishdir. Qisqa vaqt orasida muayyan nazariy bilimlarni o‘quvchilarga yetkazib berish, ularda ma’lum faoliyat yuzasidan ko‘nikma va malakalarni hosil qilish, ular tomonidan egallangan bilim, ko‘nikma hamda malakalar darajasini baholash o‘qituvchidan yuksak pedagogic mahorat hamda ta’lim jarayoniga nisbatan texnologik yondashuvni talab etadi.
Ta’lim jarayonida o‘qituvchi o‘quvchi shaxsiga mos metodlarni qo‘llay olmasa,o‘quvchi shaxsini o‘zgartirish uchun sharoit yaratilmasa, uning tarbiyasida chekinish yuz beradi. Ayni paytda o‘qituvchi oldida mas’uliyatli va mashaqqatli vazifa –o‘quvchilarni erkin fikrlashga o‘rgatish hamda ijodiy fikrlashni shakllantirish turibdi.
Ta’lim jarayonida amalga oshirilayotgan o‘zgarishlar o‘sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalash, ularga ta’lim berish jarayonini sifat jihatidan takomillashtirish-ni talab qilmoqda. Ilmiy-texnik taraqqiyot jadallik bilan rivojlanayotgan hozirgi davrda mehnat bozorida raqobatbardosh, mustaqil fikrlaydigan kadrlar tayyorlash uchun o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini o‘stirish muhim ahamiyatga ega va rivoj-langan mamlakatlar tajribasida isbotlangan. O‘zbekistonning to‘la mustaqil bo‘li-shida fuqarolarning ruhiy va fikriy mustaqilligi muhim kasb etadi. Shuning uchun ham jamiyat a’zolarini, ayniqsa yoshlarni mastaqil fikrlay olishga o‘rgatish bugun-gi kunda o‘ta dolzarb masala bo‘lib turibti. Yoshlarni tashabbuskor kishilar sifatida tarbiyalash, ularni nostandart fikrlashga odatlantirishda ta’lim tizimi alohida o‘rin tutadi.
Hozirgi paytda milliy pedagogikaning asosiy diqqati tarbiyalanuvchi shaxs ma’naviyatini kamol toptirishga, uning o‘ziga xos tarzda fikrlaydigan, mustaqil xulosalarga kela oladigan, ijodkor, tashabbuskor, mas’uliyatni zimmasiga olishdan cho‘chimaydigan faol inson qilib shakllantirishga qaratilgan. Insonning tuyg‘ular olami, hissiyotlar dunyosi erkin bo‘lmas ekan, o‘qituvchi yoki o‘zga kishining tazyiqlaridan, zo‘ravonliklaridan hayiqib turar ekan, u hech qachon mustaqil fikr aytolmaydi. Hissiyotlariga daxl qilinmagan odamdan erkin fikrlay oladi, o‘z fikrini asoslay biladi, uni himoya qila oladi. Erkin fikrlashga o‘rgatish zarurati, qolaversa mustaqillikni mustahkamlash ehtiyojini ko‘zlab, xalq ruhiga singib qolgan mute’lik, jur’atsizlik kabi illatlarni tugatish, shuningdek serandi-shalik, kattalarga ko‘r-ko‘rona itoat qilish, sabr-toqatlilik kabi fazilatlarni ongidan chiqarish lozim edi.
Ushbu masalalarni hozirgi kunda bevosita aloqador muassasalar, shaxslar hisobga olib, tarbiyalanuvchiga bo‘lgan munosabatni o‘zgartira boshladilar va ta’lim jarayonining pirovard maqsadi – erkin fikrlash va ma’naviyat ekanini tushu-nib yetdilar. Eng muhimi, mustaqil fikrlaydigan o‘quvchi shunday sifatga ega bo‘l-magan sinfdoshidan farqli o‘laroq barcha narsani bilishga qiziqdi, ta’lim jarayoni-dan zavqlandi.
Shuni ta’kidlash lozimki, o‘quvchi erkin va mustaqil fikrlashning usul va yo‘llarini egallaganda o‘quv materialini tez idrok etadi, puxta o‘zlashtiradi. Dars
mashg‘uloti bilan qanoatlanmay qoladi. Sinfdoshining fikrlashiga xalal beruvchi nojo‘ya xatti-harakatlaridan ranjiydi. Ayni paytda fikrlashga o‘rganmagan o‘quv-chi fikrlaydigan sinfdoshi oldida ojizligidan iymanadi, iztirob chekadi, turli salohi-yatdagi o‘quvchilardan tashkil topgan guruhda ishlashdan esa o‘qituvchi tez toliqa-di. Bunday holatlar esa sinf o‘quvchilarining tayyorgarlik darajasi, qobiliyatiga qa-rab guruhlashga taqozo qiladi. O‘quvchilar ishining yuqori samaradorligini asosiy sharti, tashabbuskorlik va faolligini vujudga keltirish ular faoliyat-larini vujudga keltirish ular faoliyatlarini baholashdan iboratdir. Ba’zida o‘qituvchilar, o‘quvchi-lar qobiliyatini yaxshi bilaman deb o‘ylaydilar va shuning uchun biri biriga baho qo‘yishi mumkin, bu yerda shaxsiy bilim va mashqlarni bajara bilishliklarini tek-shirmaydilar, ayniqsa, axborot va o‘rganuvchi asosiy vazifa tomonlarini yoddan chiqaradilar. Bu vazifalar, aytilgan talablarni bajarish uchun darsda besh-olti bolaga baho qo‘yishni talab etadi. Bundan tashqari, har bir darsda ”Sizlarga –barakalla!”, “Xammasi yaxshi bo‘lyapti”, “Sizlar tezda o‘rganib olasizlar!”, “Yana biroz kuchaytirsalaring sizlar kuchli yengil, chiroyli bo‘lasizlar”- degan so‘zlarni ishlatish maqsadga muvofiqdir. Bunday so‘zlarni har dam ishlatmasdan nigoh tash-lash, imo ishora ko‘rsatish, luqma tashlash orqali izhor qilish zarur.

Download 98,94 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling

kiriting | ro'yxatdan o'tish
    Bosh sahifa
юртда тантана
Боғда битган
Бугун юртда
Эшитганлар жилманглар
Эшитмадим деманглар
битган бодомлар
Yangiariq tumani
qitish marakazi
Raqamli texnologiyalar
ilishida muhokamadan
tasdiqqa tavsiya
tavsiya etilgan
iqtisodiyot kafedrasi
steiermarkischen landesregierung
asarlaringizni yuboring
o'zingizning asarlaringizni
Iltimos faqat
faqat o'zingizning
steierm rkischen
landesregierung fachabteilung
rkischen landesregierung
hamshira loyihasi
loyihasi mavsum
faolyatining oqibatlari
asosiy adabiyotlar
fakulteti ahborot
ahborot havfsizligi
havfsizligi kafedrasi
fanidan bo’yicha
fakulteti iqtisodiyot
boshqaruv fakulteti
chiqarishda boshqaruv
ishlab chiqarishda
iqtisodiyot fakultet
multiservis tarmoqlari
fanidan asosiy
Uzbek fanidan
mavzulari potok
asosidagi multiservis
'aliyyil a'ziym
billahil 'aliyyil
illaa billahil
quvvata illaa
falah' deganida
Kompyuter savodxonligi
bo’yicha mustaqil
'alal falah'
Hayya 'alal
'alas soloh
Hayya 'alas
mavsum boyicha


yuklab olish