0‘yinlar nazariyasi.
Tashkilotning muvaffaqiyatiga bog‘liq bo‘lgan eng
muhim parametrlardan biri - bu raqobatbardoshlikdir. 0‘yinlar nazariyasi-qabul
qilingan qaroming raqobatchilarga ta’sirini baholashdagi modellashtirish usuli
hisoblanadi. 0‘yinlar nazariyasi dastlab harbiylar tomonidan ishlab chiqilgan
bo‘lib, bu nazariyadan foydalanib srategiyada dushmanning mumkin bo‘lgan
barcha harakatlarini hisobga olish mumkin. Biznesda о‘yin modellari
raqobatchilaming narxlami o‘zgartirish, savdoni qo‘ llab-quvvatllovchi yangi
kompaniyalari, qo‘shimcha xizmatlami taklif qilish, yangi mahsulotlami ishlab
chiqarishni oshirish va rivojlantirishni prognozlash uchun ishlatiladi. 0‘yinlar
nazariyasi boshqa modellar kabi tez-tez ishlatilmaydi. Shunga qaramay,
o‘yinlar nazariyasi raqobat sharoitida qaror qabul qilishda eng muhim va hisob-
kitoblami talab qiluvchi omillami aniqlash zarur bo‘lganda foydalidir.
Navbat nazariyasi modeli yoki optimal xizmat modeli ularga boigan
ehtiyojni qondirish uchun xizmat kanallarining optimal sonini aniqlash uchun
ishlatiladi. Navbat nazariyasi modeli juda kichik va juda ko‘p miqdordagi
holatlarda xarajatlami muvozanatlash uchun zarur bo‘lgan xizmat kanallarining
optimal sonini aniqlash vositasi bilan rahbarlami ta’minlaydi.
Zahirani boshqarish modeli buyurtma berish vaqtini va ulaming miqdorini,
shuningdek omborlarda tayyor mahsulot massasini aniqlash uchun ishlatiladi.
Har qanday tashkilot ishlab chiqarish va sotishdagi kechikishlar oldini olish
uchun ma’lum darajada zaxiralami saqlab turishi kerak. Ushbu modeining
maqsadi ma’lum xarajatlarda ifodalangan zaxiralami to‘plashning salbiy
oqibatlarini minimallashtirishdir.
Ushbu xarajatlar uch xil boiadi: buyurtmalami joylashtirish, saqlash,
shuningdek zaxiralaming etishmasligi bilan bogiiq xarajatlarlar. Yuqori
darajadagi zaxiralami saqlash ulaming etishmasligi oqibatida yo‘qotishlami
bartaraf etadi. Zahiralami yaratish uchun zarar bo‘lgan katta miqdordagi
materiallami xarid qilish buyurtmalami joylashtirish xarajatlarini kamaytiradi.
Biroq, bu potensial foyda saqlash, ortiqcha yuk, foizlami toiash, sug‘urta
xarajatlari, zarar, o‘g‘irlik va qo‘shimcha soliqlaming ortiqcha xarajatlari bilan
bir-biriga bog‘liq. Bundan tashqari, menejment aylanma mablaglami ortiqcha
zahiralar bilan bog‘lash imkoniyatini hisobga olishi kerak, bu esa kapitalni
daromad keltimvchi aksiyalarga, obligatsiyalarga yoki bank depozitlariga
sarmoya kiritishga to‘sqinlik qiladi.
Navbat nazariyasi modeli yoki optimal xizmat modeli ularga bo‘lgan
ehtiyojni qondirish uchun xizmat kanallarining optimal sonini aniqlash uchun
ishlatiladi. Navbat nazariyasi modeli juda kichik va juda ko‘p miqdordagi
holatlarda xarajatlami muvozanatlash uchun zarur bo‘lgan xizmat kanallarining
optimal sonini aniqlash uchun qoilanma vositasini taqdim etadi.
Chiziqli dasturlash modeli raqobatbardosh ehtiyojlar mavjud bo‘lganda
noyob resurslami taqsimlashning optimal usulini aniqlash uchun ishlatiladi.
Ushbu model odatda ishlab chiqarishdagi muammlami bartaraf etish uchun
kadrlar
bo‘limi
mutaxassislari
tomonidan
qollaniladi.
Imitatsion
modellashtirish modelni yaratish jarayonini va uning haqiqiy holatdagi
o'zgarishlami aniqlash uchun ekstrimal qo‘llanilishini anglatadi. Imitatsiya
modellari matematik usullaming dasturlash usuli kabi juda murakkab
vaziyatlarda qo‘llaniladi. Bu juda ko‘p parametrlar, matematik tahlilning
muammolari yoki noaniqlikning yuqori darajasi bilan bogiiq.
Iqtisodiy tahlil - bu eng keng tarqalgan usul-bu modelni yaratish
shakllaridan biridir. U xarajatlami va iqtisodiy daromadlami baholashning
deyarli barcha usullarini, shuningdek, korxona faoliyatining nisbatan
rentabelligini o‘z ichiga oladi. Odatda, "iqtisodiy" model, umumiy daromad
umumiy xarajatlar bilan tenglashtirilgan nuqtani aniqlash bilan tanaffus, qaror
qabul qilish usuli tahliliga asoslangan bolib, unda korxona daromadli boiadi.
25
Do'stlaringiz bilan baham: |