§. Natural va butun sonlar



Download 0,76 Mb.
bet4/72
Sana22.09.2019
Hajmi0,76 Mb.
#22473
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   72
Bog'liq
mavzular yangi1111 (Восстановлен)
7-maruza MD (1)
§. EKUK va EKUB

Siz sonlarning eng katta umumiy bo’luvchisini topishda odatda sonlarning kanonik yoyilmasidan foydalanasiz. Ya’ni n sonining kanonik yoyilmasi

n = (bunda p1, p2 …….pk – tub sonlardir).

Lekin sonlarning eng katta bo’luvchisini topish masalasi bevosita Evklid algoritmi tushunchasi bilan bog’liqdir. Ya’ni bu algoritm quyidagicha.

Berilgan a va b (a>b) natural sonlarning eng katta umumiy bo’luvchsi EKUB(a,b) uchun Evklid algoritmidan foydalanamiz, ya’ni:

a = bq1 + r1 (0 r1

b = r1 q2 + r2 (0 r2< r1)

r1 = r2 q3 + r3 (0 r3< r2)

……………………………..

rn-2 = rn-1 qn + rn (0 rn< rn-1)

rn-1 = rn qn+1 rn+1=0

Hosil qilingan noldan farqli a va b sonlarning EKUBi rn = EKUB(a,b) dan iborat bo’ladi.

Misol: Evklid algoritmidan foydalanib EKUB (3n+1;10n+3) ni hisoblang.

Yechim: 10n+3 = (3n+1)*3+n

3n+1=n*3+1

n = 1*n


Demak EKUB (3n+1;10n+3)=1




4-Mashq.

1.Agar a soni b sonidan 8marta katta va b soni c sonidan 6 marta kichik bo’lsa, EKUB(a, b,c) ning qiymatini toping. ( EKUB – eng katta umumiy bo’luvchi)

A) a B)2b C) 5b D)c

2. Agar a soni b sonidan8martakattava b soni c sonidan 6 martakichikbo’lsa, EKUK(a, b,c) ningqiymatini toping. ( EKUK – engkichikumumiykarralisi)



A) 24b B)12b C)48b D)64b

3. sistemadan x qiymatni toping.

A)495 B)315 C)450 D)540



4. sistemadan y qiymatni toping.

A)495 B)315 C)450 D)540



5. sistemani qanoatlantiruvchi x qiymatning eng kichigini toping.

A)60 B)20 C)140 D)420



6. sistemadan x ning qiymatni toping.

A)140 B)252 C)240 D)432



7. sistemadan y ning qiymatni toping.

A)140 B)252 C)240 D)432



8. sistemani qanoatlantiruvchi x qiymatning eng kattasini toping.

A)2 B)5 C)4 D)10



9. sistemani qanoatlantiruvchi y qiymatning eng kichigini toping.

A)2 B)5 C)4 D)10

10. EKUK(a;b)+EKUB(a;b)=ab shartni qanoatlantiruvchi a va b natural sonlardan a ni toping.

A) 10 B)5 C)2 D)15

11. EKUK(a;b)+EKUB(a;b)=ab shartni qanoatlantiruvchi a va b natural sonlardan b ni toping.

A) 10 B)5 C)2 D)15

12. Qanday umumiy ko’rinishdagi natural sonlarni 2,3,4,5,6 va 7 sonlarga bo’lganda mos ravishda 1,2,3,4,5 va 6 qoldiqlar qoladi.

13. Agar n soni 3 ga bo’linmasa, EKUK(n;n+3) ni hisoblang?



A) n(n+3) B) n(n+3) C) n(n+3) D) bir tomonlama aniqlanmagan

14. Agar n soni 3 ga bo’linsa, EKUK(n;n+3) ni hisoblang?

A) n(n+3) B) n(n+3) C) n(n+3) D) bir tomonlama aniqlanmagan

15. Agar n soni toq son bo’lsa, EKUK(n;n+1;n+2) ni hisoblang.

A) 0,5n(n+1)(n+2) B) n(n+1)(n+2) C)2 n(n+1)(n+2)

D) 3n(n+1)(n+2)

16. Agar n soni juft son bo’lsa, EKUK(n;n+1;n+2) ni hisoblang.

A) 0,5n(n+1)(n+2) B) n(n+1)(n+2) C)2 n(n+1)(n+2)

D) 3n(n+1)(n+2)

17. Agar n soni 3 ga bo’linmasa, EKUK(n;n+1;n+2;n+3) ni hisoblang?

A) 0,5n(n+1)(n+2)(n+3) B) n(n+2)(n+3) C) n(n+1)(n+2)(n+3) D) bir tomonlama aniqlanmagan

18. Agar n soni 3 ga bo’linsa, EKUK(n;n+1;n+2;n+3) ni hisoblang?

A) 0,5n(n+1)(n+2)(n+3) B) n(n+2)(n+3) C) n(n+1)(n+2)(n+3) D) bir tomonlama aniqlanmagan

19. 1 dan 100 gacha bo’lgan sonlar orasida shunday 3 ta son mavjudki, bu sonlarning EKUKi barcha 100 gacha bo’lgan sonlar imkoniyatidan

20. Uchta teploxod o’z reysini tugatgandan keyin portga qaytadi. Birinchi teploxod o’z reysini 4 kunda, ikkinchisi 6 kunga, uchinchisi 9 kunga tugatadi. Agar ular qaysidir bir kun portga uchrashishgan bo’lsa, yana necha kundan keyin portga uchrashishadi?

A) 12 B)24 C)36 D)48

21. 1. Ikkita sonning yig’indisi 85 ga teng. Ularning eng kichik umumiy karralisi 102 ga teng bo’lsa, bu sonlarni toping.

22. Yozgi olimpiada o’yinlarida qatnashgan komandalarning tarkibi bir xil bo’lib, unda jami 205 ta o’g’il bola va jami 123 ta qiz bola qatnashdi. Barcha komandalar tarkibidagi o’g’il bolalar va qizlarning sonlari bir xil bo’lsa, olimpiada o’yinida nechta komanda qatnashgan? Har bir komanda tarkibida nechta o’g’il bola va qiz bola bo’lgan?

23. Sotuvchi materialni 2 m, 6 m yoki 10 m qilib sotadi.Rulonda materiallar qoldiqlari qolmasligi uchun rulonda necha metr material bo’lishi kerak?

24. Ikkita o’zaro tub sonlarning ko’paytmasi 3232 g a teng bo’lsa, bu sonlarning o’zini va eng kichik umumiy karralisini aniqlang.

25. EKUB(459459;519203) ni hisoblang

17. EKUB(12606;6494) ni hisoblang



18. EKUK(3640; 14300) ni hisoblang

5 -
Download 0,76 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   72




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©hozir.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling

    Bosh sahifa
davlat universiteti
ta’lim vazirligi
axborot texnologiyalari
maxsus ta’lim
zbekiston respublikasi
guruh talabasi
O’zbekiston respublikasi
nomidagi toshkent
o’rta maxsus
davlat pedagogika
texnologiyalari universiteti
toshkent axborot
xorazmiy nomidagi
rivojlantirish vazirligi
pedagogika instituti
Ўзбекистон республикаси
tashkil etish
haqida tushuncha
таълим вазирлиги
vazirligi muhammad
O'zbekiston respublikasi
toshkent davlat
махсус таълим
respublikasi axborot
kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi toshkent
saqlash vazirligi
fanidan tayyorlagan
bilan ishlash
Toshkent davlat
sog'liqni saqlash
uzbekistan coronavirus
respublikasi sog'liqni
coronavirus covid
koronavirus covid
vazirligi koronavirus
qarshi emlanganlik
risida sertifikat
covid vaccination
sertifikat ministry
vaccination certificate
Ishdan maqsad
fanidan mustaqil
matematika fakulteti
o’rta ta’lim
haqida umumiy
fanlar fakulteti
pedagogika universiteti
ishlab chiqarish
moliya instituti
fanining predmeti